Ανάσα ανακούφισης (και) από το Βερολίνο

Χειροπιαστή είναι στο Βερολίνο η ανακούφιση από την εκλογή του Μπάιντεν. Η Ανγκελα Μέρκελ, ως καγκελάριος της Γερμανίας που ασκεί και την προεδρία στην ΕΕ, ήταν η πρώτη από τους ευρωπαίους ηγέτες που συνεχάρη τον Μπάιντεν. Τα γραπτά συγχαρητήρια του Σαββάτου δεν ήταν αρκετά – χθες τα επανέλαβε στις κάμερες μαζί με την υπόσχεση συνεργασίας με τον νέο πρόεδρο των ΗΠΑ. «Εμείς οι Γερμανοί και οι Ευρωπαίοι γνωρίζουμε ότι πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερες ευθύνες σε αυτήν την εταιρική σχέση στον 21ο αιώνα» τόνισε η Μέρκελ.

Ο Μπάιντεν είναι ο τέταρτος κατά σειρά πρόεδρος των ΗΠΑ που γνωρίζει η γερμανίδα καγκελάριος. Με τον Τζορτζ Μπους δεν είχε ιδιαίτερη σχέση. Με τον Μπαράκ Ομπάμα ξεκίνησε προβληματικά επειδή δεν είχε ικανοποιήσει την επιθυμία του, πριν εκλεγεί πρόεδρος, να μιλήσει από την Πύλη του Βρανδεμβούργου, στο τέλος όμως εξελίχθηκε στη στενότερη σχέση που είχε ποτέ με την Αμερική. Αλλο τόσο δραματική και τραυματική ήταν η σύγκρουσή της με τον Ντόναλντ Τραμπ. Το όνομά του δεν το ανέφερε χθες ούτε μία φορά. Φρόντισε όμως να τονίσει ιδιαίτερα την εκλογή της μελλοντικής αντιπροέδρου, Καμάλα Χάρις. «Χαίρομαι που θα τη γνωρίσω» είπε η Μέρκελ. «Ως πρώτη γυναίκα σε αυτό το αξίωμα και ως παιδί δύο μεταναστών η Χάρις είναι για πολλούς έμπνευση και παράδειγμα για τις «δυνατότητες της Αμερικής».

Η ήττα του Τραμπ ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού. Αυτό δεν σημαίνει επιστροφή στη σχέση που υπήρχε τις προηγούμενες δεκαετίες – αυτό είναι κοινή συνείδηση πλέον και στη Γερμανία. «Η εποχή που οι ΗΠΑ φρόντιζαν για την ασφάλειά μας και εμείς στη Γερμανία για την ευημερία μας» έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί, διαπιστώνει ο εντεταλμένος της γερμανικής κυβέρνησης για τις ατλαντικές σχέσεις, Χριστιανοδημοκράτης βουλευτής Πέτερ Μπάγερ. Η προεδρία Τραμπ ήταν η αδιανόητη μέχρι τότε – ως προς τον συγκρουσιακό της χαρακτήρα – έκφραση αυτής της νέας πραγματικότητας μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

«Η Αμερική είναι και παραμένει ο σημαντικότερος σύμμαχός μας» τόνισε χθες η Μέρκελ. Δεν είναι μόνο ιστορικοί οι λόγοι – ήττα του ναζισμού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και πτώση του Τείχους στις 9 Νοεμβρίου 1989 – που διαμόρφωσαν μεταπολεμικά τη στενή σχέση ΗΠΑ – Γερμανίας. Και στον 21ο αιώνα, για τη Γερμανία και την Ευρώπη δεν υπάρχουν άλλες επιλογές διεθνών συμμαχιών. Δεν είναι επιλογή ούτε η Ρωσία του Πούτιν ούτε η Κίνα του Σι. «Οι ΗΠΑ και η Γερμανία ως μέρος της ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσουν μαζί τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας, τόνισε η Μέρκελ. Συγκεκριμένα: τη μάχη κατά της πανδημίας κορωνοϊού, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την τρομοκρατία, καθώς και «την ανοιχτή οικονομία και το ελεύθερο εμπόριο ως βάση της ευημερίας και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού».

Η εκλογή του Μπάιντεν δεν θα ανακόψει την κριτική των Αμερικανών στον γερμανο-ρωσικό αγωγό φυσικού αερίου «Nord Stream 2». Επίσης θα εντείνει την πίεση στη Γερμανία να ικανοποιήσει τον στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ, ως χειρονομία καλής θέλησης στον νέο αμερικανό πρόεδρο. Διότι «ο Μπάιντεν χρειάζεται βοήθεια, χρειάζεται μία προσφορά από τους Ευρωπαίους», καθώς θα έχει απέναντί του μια εχθρικά διακείμενη Γερουσία και μια διχασμένη χώρα, εκτιμά ο Βόλφγκανγκ Ισινγκερ, πρόεδρος της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια.

Με την εκλογή του Μπάιντεν όμως θα υπάρχει μια «αξιόπιστη διακυβέρνηση» στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, για να αποκατασταθεί και η διαταραγμένη σχέση εμπιστοσύνης της Γερμανίας και της Ευρώπης με την Αμερική.