Να μην αφήσουμε τις ευκαιρίες να χαθούν

Να μην αφήσουμε
τις ευκαιρίες να χαθούν

Η υγειονομική κρίση φαίνεται να είναι στην κορυφή μιας εφιαλτικής πυραμίδας. Στα θεμέλιά της, τα εθνικά μας θέματα, τα απόνερα της οικονομικής κρίσης, οι επιπτώσεις του πολύμηνου lockdown σε επιχειρήσεις και πολίτες με επίκεντρο αυτούς που δραστηριοποιούνται στον τομέα του τουρισμού. Οπως σε όλες τις περιόδους κρίσεων, κρύβονται και ευκαιρίες για μεταρρυθμίσεις. Για αλλαγή πολιτικής κουλτούρας, για συστράτευση εθνική απέναντι στους κοινούς μας εχθρούς.

Εμείς οι άνθρωποι της βιομηχανίας επηρεαστήκαμε σαφώς, αλλά καταφέραμε και μείναμε ανοικτοί. Στηρίζοντας την οικονομία, στηρίζοντας την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Εμείς λοιπόν ζητούμε από την κυβέρνηση αλλά και από τα κόμματα της αντιπολίτευσης να συνεχίσουν την υπεύθυνη στάση που έχουν επιδείξει μέχρι σήμερα. Αφήνοντας στην άκρη μικροπολιτικές, να μετουσιώσουν σε εθνική συσπείρωση την πολιτική σύμπνοια που καταγράφεται. Πρόκειται για μια σπάνια, αλλά και πολύτιμη πολιτική συγκυρία. Κρίσιμη, αλλά και καθοριστική.

Εμείς οι άνθρωποι της αγοράς έχουμε μάθει να αποκωδικοποιούμε τις παγκόσμιες τάσεις αποκρυπτογραφώντας τα χρηματιστήρια, τις αγορές ομολόγων, τις κινήσεις των μεγάλων επενδυτικών οίκων. Φαίνεται πως οι μεγάλες υπερδυνάμεις του πλανήτη έδωσαν έγκαιρα τον τόνο και αντιλήφθηκαν τις επιπτώσεις που θα είχαν οι εθνικές οικονομίες αν δεν δρούσαν άμεσα. Ετσι και στην Ευρώπη, η αντίδραση ήταν δυναμική και στη σωστή κατεύθυνση. Το Ταμείο Ανάκαμψης θα δώσει μεγάλες ανάσες στα κράτη-μέλη της ΕΕ αλλά και στην Ελλάδα που αναγνωρίστηκε ότι επλήγη περισσότερο από την παρούσα κρίση. Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι πράγματι ένα σπουδαίο εργαλείο. Ακόμα ωστόσο κρύβει κάποιες αδυναμίες ως προς την τελική εφαρμογή του. Δεν πρέπει όμως να χάσουμε χρόνο. Πρέπει όλοι μαζί – δημόσιος και ιδιωτικός τομέας – να συντάξουμε και να υλοποιήσουμε το δικό μας Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης.

Ναι, η κρίση μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες. Πολιτικές, αλλά και μεταρρυθμιστικές λύσεις. Και αυτές τις ευκαιρίες δεν έχουμε την πολυτέλεια να τις αφήσουμε να χαθούν.

Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος είναι πρόεδρος και Διευθύνων σύμβουλος της MYTILINEOS

Οι τράπεζες μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη

Η εκδήλωση της πανδημίας, την ώρα που ξεκινούσε μια σταθερή ανάκαμψη της οικονομίας, βάζει ξανά τη χώρα μας μπροστά σε αποφάσεις για το πώς βλέπει το μέλλον της και πώς δεν θα υποτροπιάσει στο παρελθόν της.

Το πρώτο μέλημα είναι να περιοριστούν όσο γίνεται οι επιπτώσεις, ώστε να μην επανεκκινήσουμε από πολύ χαμηλή βάση. Η στόχευση αφορά τέσσερις ρεαλιστικούς στόχους: μονοψήφια ύφεση και δημοσιονομικό έλλειμμα, δημόσιο χρέος κάτω από το ψυχολογικό όριο του 200%, και τα διαθέσιμα να μην υποχωρήσουν κάτω από τα 30 δισ.

Το τραπεζικό σύστημα αποδεικνύεται σήμερα πολύ πιο ανθεκτικό από ό,τι στην έναρξη της οικονομικής κρίσης. Το απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει συρρικνωθεί, με τη Eurobank να έχει ολοκληρώσει την εμπροσθοβαρή μείωσή του και τις άλλες τράπεζες να υλοποιούν επίσης φιλόδοξα σχέδια εξυγίανσης. Το κρίσιμο, επομένως, σήμερα είναι να μη δημιουργηθεί μια νέα γενιά κόκκινων δανείων. Πρέπει να στοχεύσουμε σε λιγότερα από 5 δισ. νέα κόκκινα δάνεια, κάτι εφικτό υπό προϋποθέσεις και με τα σημερινά δεδομένα. Θα χρειαστούν κινήσεις, όπως σταδιακή επάνοδος σε κανονικές πληρωμές των δανείων σε αναστολή, ενώ το πρόγραμμα Γέφυρα, βοηθάει τα νοικοκυριά που έχουν πληγεί. Χρειάζεται να διαφυλάξουμε την κουλτούρα πληρωμών και να μην κάνουμε βήματα προς τα πίσω.

Το τραπεζικό σύστημα διαθέτει και τη ρευστότητα και την τεχνική επάρκεια για να στηρίξει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Οι ευρωπαϊκοί πόροι (Recovery Fund, ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, νέο ΕΣΠΑ κ.ά.) αποτελούν μοναδική ευκαιρία για την Ελλάδα. Η δυσκολία δεν θα είναι στην εξεύρεση ιδιωτικών κεφαλαίων για τη μόχλευσή τους. Χρειαζόμαστε άμεσα ένα πλούσιο πρόγραμμα δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων και επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων. Επείγει να εντοπίσουμε πού θα έχουν οι επενδύσεις το μέγιστο μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα, και πώς θα ωριμάσουν γρήγορα τα σχέδια, παρακάμπτοντας τα γραφειοκρατικά και διοικητικά εμπόδια.

Στην πρόσφατη ομιλία του στη Θεσσαλονίκη ο Πρωθυπουργός παρουσίασε μια ουσιαστική μεταρρυθμιστική ατζέντα: απλούστερη διαδικασία αδειοδοτήσεων, αναφέρθηκε στο ζήτημα της χωροταξίας και των χρήσεων γης, και στην επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, όπου η ψηφιοποίηση, μέσω αξιοποίησης κεφαλαίων του Recovery Fund, μπορεί να συμβάλει καθοριστικά. Και η φορολογική πολιτική έχει θετικό πρόσημο. Οι υπεραποσβέσεις ως επενδυτικό κίνητρο και η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών και του συντελεστή φορολόγησης της εργασίας ήταν αναγκαία μέτρα για τη μακροπρόθεσμη τόνωση επενδύσεων, απασχόλησης και ανάπτυξης.

Εχουμε μια ευκαιρία, με σωστή χρήση του δημοσιονομικού χώρου και των πόρων που παρέχει η ευρωπαϊκή πολιτική, να κάνουμε πράξη τις τομές που χρειάζεται η χώρα. Οι τράπεζες θα υποστηρίξουν έμπρακτα αυτή την κοινή προσπάθεια.

Ο Φωκίων Καραβίας είναι διευθύνων σύμβουλος της Eurobank

Oι επιπτώσεις και οι ευκαιρίες για τον τουρισμό

Στις επιπτώσεις που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού στον τουρισμό, στις πρώτες εκτιμήσεις για το 2021 και στις ευκαιρίες που δημιουργούνται από την αξιοποίηση του Ταμείου Ανάπτυξης αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ο πρόεδρος του ΣΕΤΕ κ. Γιάννης Ρέτσος.

Ο κ. Ρέτσος, αφού περιέγραψε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως διαμορφώθηκαν τη φετινή χρονιά για τον τουριστικό τομέα, προχώρησε στην πρόβλεψη ότι τα έσοδα για το 2020 από τον εισερχόμενο τουρισμό θα κινηθούν στην περιοχή των 3-3,5 δισ. ευρώ. Σε σχέση με τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση τους προηγούμενους μήνες, σημείωσε ότι βοήθησαν στη συγκράτηση της ανεργίας. Μέτρα όπως το καθεστώς των αναστολών ή το πρόγραμμα Συν-εργασία στήριξαν τις επιχειρήσεις να μην προχωρήσουν σε απολύσεις, τόνισε χαρακτηριστικά. Παράλληλα όμως συμπλήρωσε ότι τα επόμενα δύο τρίμηνα, το τέταρτο του 2020 και το πρώτο του 2021, θα είναι εξαιρετικά δύσκολα και θα χρειαστούν νέα μέτρα στήριξης για τις τουριστικές επιχειρήσεις και εκτίμησε ότι με την εξέλιξη καλών σεναρίων για τη χώρα το 2021 θα μπορούσε να ανακτηθεί το 50% των εσόδων από τον εισερχόμενο τουρισμό σε σχέση με το 2019, ενώ στο ακραία καλό σενάριο θα ανακτηθεί το 60%.

Για το Ταμείο Ανάπτυξης, υπογράμμισε ότι είναι προσανατολισμένο σε άξονες οι οποίοι συνδέονται με το μέλλον του τουρισμού όπως είναι η Βιώσιμη Ανάπτυξη, η Ψηφιοποίηση και οι Υποδομές. Σύμφωνα με τον κ. Ρέτσο, η αξιοποίηση των πόρων σε αυτούς τους άξονες με τη συμμετοχή του τουρισμού, τον κατάλληλο σχεδιασμό και τη σωστή στρατηγική αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία για την αναμόρφωση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της μετά κορωνοϊό εποχής.

Ο Γιάννης Ρέτσος είναι πρόεδρος του ΣΕΤΕ και CEO Electra Hotels & Resorts

ΚΥΚΛΟΣ ΙΔΕΩΝ VΙII: Οι προϋποθέσεις ενός αξιόπιστου σχεδίου για το ασφαλιστικό

Αριθμητική και κοινωνία

Η αξιοπιστία του Ασφαλιστικού δεν ορίζεται από κάποιες αριθμητικές σχέσεις στο εσωτερικό του ασφαλιστικού συστήματος, αλλά από το πώς το ίδιο επηρεάζει άλλες βασικές οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις. Επίσης, η αναζήτηση αξιοπιστίας σε ένα κρίσιμο τμήμα πολιτικής δεν θα καλυφθεί με τεχνικές προτάσεις που είναι άφθονες. Στη θεωρία, προτάσεις για το Ασφαλιστικό δεν λείπουν. Πολιτική βούληση για αξιοπιστία στο Ασφαλιστικό λείπει. Είναι εφικτό; Δεν ξέρω. Ισως, πλέον, σήμερα, να είναι πια πολύ αργά για αξιόπιστο ασφαλιστικό σύστημα. Είναι ως εάν έχουμε αφήσει ένα καράβι να γεμίσει νερά και να συζητάμε πώς θα αποτρέψουμε τη βύθισή του ή θα το ξαναφέρουμε στην επιφάνεια. Για χρόνια, το Ασφαλιστικό από εργαλείο κοινωνικής πολιτικής λειτούργησε ως εργαλείο πολιτικής διαμάχης και ως προνομιακό πεδίο κομματικής και προσωπικής σύγκρουσης για ανακατανομές της πολιτικής εξουσίας, χωρίς ποτέ να διασφαλίζεται η επίλυση των προβλημάτων που οδήγησαν στην κατάρρευση του πιο σημαντικού πυλώνα κοινωνικής πολιτικής.

Με τον εγκλεισμό είχα την ευκαιρία να ξαναδιαβάσω τον φοβερό Γατόπαρδο του Ντι Λαμπεδούσα. Εκεί ο πρωταγωνιστής – ο Don Fabrizio – περιγράφει γιατί διέξοδος από το πολιτικό αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιπέσει δεν μπορεί να βρεθεί: «Οι Σικελοί – γράφει – δεν θα θελήσουν ποτέ να βελτιωθούν, για τον εξής απλό λόγο: πιστεύουν ότι είναι τέλειοι. Η ματαιοδοξία τους είναι πιο ισχυρή από την εξαθλίωσή τους». Αν με ρωτήσετε μήπως αυτό είναι υπονοούμενο για τη σημερινή Ελλάδα, θα σας απαντήσω αρνητικά, όχι όμως με κατηγορηματικό τρόπο. Κάθε χώρα και κάθε εποχή έχουν πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ωστόσο, από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και αφανείς διασυνδέσεις μεταξύ ιστορικών εξελίξεων, που δημιουργούν σκέψεις και ερωτηματικά. Ας το δείτε έτσι.

Ο Τάσος Γιαννίτσης είναι Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην Υπουργός

Η Μεγάλη Ανατροπή

Στην Ελλάδα, τα επόμενα χρόνια θα εισρεύσουν αθροιστικά σχεδόν €120 δισ. (€32 δισ. από το Ταμείο Ανασυγκρότησης, €40 δισ. από τα διαρθρωτικά ταμεία, €15 δισ. από το τρέχον ΕΣΠΑ, €5 δισ. από  το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, €30 δισ. από τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στο πλαίσιο των απαραίτητων ΣΔΙΤ. Πρόκειται για συγκλονιστικούς αριθμούς, που απαιτούν τη Μεγάλη Ανατροπή στο εθνικό software (Δημόσιο, Δικαιοσύνη, Παιδεία κ.ά.) και στο εθνικό hardware («σκληρές» υποδομές σε μεταφορές, περιβάλλον, ψηφιακά δίκτυα κ.ά.). Με ανασχεδιασμό της λειτουργίας του Δημοσίου ώστε να γίνει κράτος-στρατηγείο, με αποκέντρωση όλων των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων και αξιοποίηση του ιδιωτικού τομέα μέσω Μητρώων Πιστοποιημένων Συνεργατών – Συμβούλων, εκτιμάται ότι θα υπάρξει ετήσια εξοικονόμηση έως και €1 δισ. στη λειτουργία του Δημοσίου.

Προτείνω ειδικό πρόγραμμα «Εξοικονομώ Υγείας – Πρόνοιας», για εξοικονόμηση έως €50 εκατ. κάθε χρόνο, στα 500 δημόσια νοσοκομεία, κέντρα υγείας, γηροκομεία, ορφανοτροφεία. Η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανασυγκρότησης είναι απόλυτα διασφαλισμένη, με ταυτόχρονη δημιουργία 40.000 θέσεων εργασίας, μείωση εκπομπών και οικονομική ενίσχυση του ΕΣΥ. Επίσης, τη δημιουργία ενός Εθνικού Δικτύου Νησιωτικών Πράσινων Παραδείσων, για τα μη διασυνδεδεμένα στο ηλεκτρικό σύστημα μικρά νησιά μας που σήμερα ηλεκτροδοτούνται από γεννήτριες με ρυπογόνο πετρέλαιο (Καστελλόριζο, Αγ. Ευστράτιος, Οθωνοί, Γαύδος κ.ά.), ώστε να αποκτήσουν ενεργειακή αυτονομία με φωτοβολταϊκά, αιολικά, μπαταρίες, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, έξυπνα συστήματα και ταυτόχρονα, με συνολικό κόστος μόλις €5 εκατ. ανά νησί, να γίνει πράσινο – αειφορικό όλο το παραγωγικό τους σύστημα. Για μετατροπή του μειονεκτήματος της νησιωτικότητας σε μεγάλο εθνικό, παραγωγικό και περιβαλλοντικό πλεονέκτημα.

Στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, σε υλοποίηση των παραπάνω στόχων, λειτουργούμε από φέτος ένα πρωτοποριακό μεταπτυχιακό πρόγραμμα σε Κλιματική Αλλαγή και Ψηφιακή Επανάσταση, με τέσσερις κατευθύνσεις: 1. Ενέργεια, 2. Ευφυής Γεωργία, 3. Logistics και Μεταφορές, 4. Εξυπνες Πόλεις.

Είναι μια έμπρακτη συμβολή στο μεγάλο εθνικό στοίχημα της μετατροπής της πατρίδας μας από μια χώρα εξαρτημένη και εισαγωγών σε χώρα αυτόνομη κι εξαγωγών προϊόντων και υπηρεσιών.

Ο Γιάννης Μανιάτης είναι πρώην υπουργός, αν. καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιά

Ασφαλιστικό:
πριν και μετά

Το Ασφαλιστικό στο τέλος του τρίτου μνημονίου:

Τα ποσοστά αναπλήρωσης των συντάξεων μειώθηκαν σημαντικά. Ποσοστά 99%, που ήταν τα υψηλότερα στον αναπτυγμένο κόσμο, μειώθηκαν στο 75% και σταδιακά θα προσεγγίσουν το 50%.

Οι συντελεστές των ασφαλιστικών εισφορών αυξήθηκαν, αλλά παρ’ όλα αυτά η κρατική χρηματοδότηση θα ανέρχεται στο 50% των συνολικών δαπανών στο διηνεκές.

Το αφανές χρέος του συστήματος συντάξεων μειώθηκε σημαντικά την περίοδο 2009-2018 και υπολογίστηκε στα 350 δισ. ευρώ, μετά την εφαρμογή των περικοπών των «προσωπικών διαφορών» του τρίτου μνημονίου (Ν. 4387/2016 και Ν. 4472/2017).

Τέλος, με τις ρυθμίσεις του τρίτου μνημονίου δημιουργήθηκε ένα ενιαίο πλαίσιο ασφάλισης για όλους τους εργαζομένους.

Υφιστάμενη κατάσταση

Ο νόμος 4670/2020 της τρέχουσας διακυβέρνησης περιέχει 104 άρθρα που ρυθμίζουν θέματα ήσσονος σημασίας και έχει σαν ουσιαστικό στόχο την επιστροφή στο παρελθόν όσον αφορά τη δομή του συστήματος.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η επιστροφή των συντάξεων χηρείας στο καθεστώς που ίσχυε το 1998, όπου εισπράττονται συντάξεις χηρείας ισοβίως, χωρίς κανέναν περιορισμό στα όρια ηλικίας.

Προώθηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.

Ταυτόχρονα, μεταβάλλει το καθεστώς των ασφαλιστέων αποδοχών των ελευθέρων επαγγελματιών και των αγροτών, και αντί για το ετήσιο καθαρό εισόδημα των εν λόγω ασφαλισμένων δημιουργεί τεχνητές κλίμακες ασφαλιστικών εισφορών που μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα οι ίδιοι.

Τι προτείνουμε: Μια συνεκτική πρόταση ασφαλιστικής μεταρρύθμισης έχει εκπονηθεί στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, με μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 30% και την εισαγωγή της κεφαλαιοποίησης των επικουρικών συντάξεων.

Με την πρόταση αυτή θα μηδενιζόταν το αφανές χρέος μετά το 2045 που θα τελείωνε η μεταβατική περίοδος για τους ασφαλισμένους πριν από το 1992. Για τους νέους ασφαλισμένους το συνολικό ποσοστό αναπλήρωσης θα ήταν 55%, όσο και με το υφιστάμενο σύστημα, αλλά με μικρότερες εισφορές κατά 30%, και με μηδενική κρατική επιχορήγηση πέραν του 2045.

Ενα κεφαλαιοποιητικό σύστημα συντάξεων, με εισφορές 6% ετησίως, θα οδηγούσε στην πρώτη δεκαετία σε συσσώρευση αποθεματικών 50 δισ. ευρώ, ενώ μέχρι το 2060 θα έφθαναν στα 400 δισ. ευρώ.

O Μιλτιάδης Νεκτάριος είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Οι μεγάλες προκλήσεις της ανθρωπότητας

Καθοριστικά προβλήματα και μελλοντικές δυνατότητες αποτελούν: α) η δημογραφική έκρηξη, κι αλλού η συρρίκνωση του πληθυσμού, β) η διασφάλιση τροφής και άλλων αναγκών του ανθρώπου, γ) οι διαφαινόμενες κλιματικές αλλαγές και οι επιπτώσεις στα παραγωγικά συστήματα, δ) οι κοινωνικές αλλαγές και αλλαγές στα καταναλωτικά πρότυπα (π.χ. αύξηση της φυτοφαγίας), ε) οι τεχνολογικές προκλήσεις και δυνατότητες που πηγάζουν από τις προόδους της επιστήμης και ιδιαίτερα της ψηφιοποίησης των πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των γονιδιωματικών πληροφοριών. Χωρίς να παραλείψω τον κίνδυνο ενός πυρηνικού ολέθρου που διογκώνεται όσο πληθαίνουν οι χώρες με τέτοιες δυνατότητες. Και φυσικά αναπάντεχα προβλήματα όπως η τρέχουσα πανδημία του κορωνοϊού.

Παρά το ότι απαριθμούνται ξεχωριστά, είναι προφανώς αλληλοεξαρτώμενες. Καθοριστικό ρόλο π.χ. στη διασφάλιση της διατροφικής επάρκειας θα έχει το μέγεθος της δημογραφικής έκρηξης ή συρρίκνωσης, όπως στη χώρα μας όπου γονάτισε το Ασφαλιστικό. Το ίδιο και οι κλιματικές αλλαγές, η έκταση των οποίων παίζει καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή τροφίμων, στο εμπόριο, στις μεταφορές, στον τουρισμό, στην υγεία φυτών, ζώων, ανθρώπου αλλά και του πλανήτη. Ενώ οι επιστημονικές – τεχνολογικές εξελίξεις θα επηρεάσουν θετικά και αρνητικά τα παραπάνω, δημιουργούν και οι ίδιες νέους κινδύνους και δυνατότητες. Λίγους μήνες πριν, π.χ., στην Αμερική, φαλίρισαν οι δύο μεγαλύτερες εταιρείες γάλακτος (Dean Foods και Borden Dairy). Διότι ξαφνικά και ταχύτατα μειώθηκε η κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος από τα κινήματα φυτοφαγίας και ευζωίας των ζώων. Αιτία; Πληροφορίες ότι το αέριο μεθάνιο από τις κοπριές της αγελάδας αποτελεί ένα κύριο υπεύθυνο της κλιματικής αλλαγής και ότι τα κεκορεσμένα λίπη του αγελαδινού γάλακτος μπορεί να είναι αίτιο καρδιαγγειακών προβλημάτων. Διογκώθηκε έτσι η κατανάλωση φυτικού γάλακτος αμυγδάλων, βρόμης, καρύδας κ.ά. και ταυτόχρονα ευνοήθηκε η εκτατική κυρίως αιγοπροβατοτροφία.

Με το λιώσιμο των πάγων και την άνοδο της στάθμης των νερών ένεκα της ανόδου της ατμοσφαιρικής θερμοκρασίας κατά έναν βαθμό με την κλιματική αλλαγή, παράλιες χώρες όπως η Ινδονησία οδύρονται διότι καταποντίστηκε η πρωτεύουσά τους Τζακάρτα. Ενώ η Ρωσία χαίρεται αφού με το λιώσιμο των πάγων απροσπέλαστα μέχρι τώρα κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων και πολύτιμων ορυκτών έγιναν προσβάσιμα και αξιοποιούνται!

Παγκόσμια προβλήματα που απαιτούν παγκόσμιες λύσεις. Ενώ οι κοινωνίες μας, κόμματα, πολιτικά συστήματα, οικονομίες κρατών κ.ά. εστιάζουν στο άτομο ή σε πληθυσμούς πόλεων, κρατών κ.λπ. Οχι όμως στα παγκόσμια προβλήματα. Η τρέχουσα πρόκληση της πανδημίας παίζει ήδη καταλυτικό ρόλο ώστε να λειτουργήσουμε ως μια παγκόσμια κοινότητα, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία με την παγκόσμια διαδικτύωσή μας.

Ο Αθανάσιος Τσαυτάρης είναι πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

«Συντάξεις, ανάπτυξη, εμπιστοσύνη»

Οι εξελίξεις στο Ασφαλιστικό είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας.  Η αποτυχία της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης του 2001 οδήγησε σε εγκατάλειψη των μεταρρυθμίσεων συνολικά και σε σταδιακή διάβρωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Τα ελλείμματα του συνταξιοδοτικού συστήματος διογκώθηκαν επικίνδυνα πολύ πριν από τη σοβαρή επιδείνωση των δημογραφικών μεγεθών και σήμερα υπερβαίνουν το 10% του ΑΕΠ. Οι μεταβιβάσεις του κρατικού προϋπολογισμού στα ασφαλιστικά ταμεία για κάλυψη των ελλειμμάτων αντιστοιχούν σε περισσότερο από τα τρία τέταρτα της αύξησης του δημοσίου χρέους από το 2000 έως σήμερα. Η Ελλάδα έχει την υψηλότερη συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ στην ΕΕ.

Αναλογιστικές μελέτες δείχνουν ότι η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης και τα αντικίνητρα για πρόωρη συνταξιοδότηση, σε συνδυασμό με τις περικοπές του νόμου 4387/2016, μειώνουν μακροχρονίως τα ελλείμματα αυτά. Ομως, το υφιστάμενο διανεμητικό σύστημα – σε κύριες και επικουρικές – δεν ευνοεί τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. Είναι υπερβολικά εκτεθειμένο στον «δημογραφικό κίνδυνο» (γήρανση του πληθυσμού).

Ακολουθώντας τις συστάσεις της «Επιτροπής Πισσαρίδη», πρόθεση της κυβέρνησης είναι η αλλαγή αυτής της κατάστασης μέσω της σταδιακής μετατροπής του συστήματος των επικουρικών συντάξεων σε κεφαλαιοποιητικό.  Ετσι, θα μειωθεί η έκθεση του συστήματος στον «δημογραφικό κίνδυνο», θα δημιουργηθούν πόροι για χρηματοδότηση εγχωρίων επενδύσεων και επιτάχυνση της αναπτυξιακής διαδικασίας. Θα αυξηθεί μελλοντικά το επίπεδο των συντάξεων των «νέων» συνταξιούχων, ενώ αυτό των «παλαιών» συνταξιούχων δεν πρόκειται να θιγεί. Επιπρόσθετα, θα αυξηθεί η εμπιστοσύνη των νέων στο συνταξιοδοτικό σύστημα, εφόσον θα φροντίζουν τον δικό τους «συνταξιοδοτικό  κουμπαρά».

Το πρόβλημα της μετάβασης από διανεμητικό σε κεφαλαιοποιητικό σύστημα έγκειται στη χρηματοδότηση της μετάβασης. Για την κάλυψη των ελλειμμάτων μπορούν να χρησιμοποιηθούν πόροι που σωρεύονται για αυτόν τον σκοπό (π.χ. ΑΚΑΓΕ), μέρος του «αναπτυξιακού μερίσματος» (επιπρόσθετα φορολογικά έσοδα λόγω υψηλότερου ρυθμού μεγέθυνσης), αλλά και μεταβιβάσεων από τον προϋπολογισμό.

Η άσκηση δεν είναι εύκολη. Αλλά αξίζει τον κόπο να τολμήσουμε για την ευημερία των νεότερων γενεών.

Ο Πάνος Τσακλόγλου είναι υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων