Οι γυναίκες στην πολιτική μπορούν να κάνουν τη διαφορά

Ας δούμε μία από τις ελάχιστες αισιόδοξες πτυχές της χρονιάς. Το 2020 η Βουλή των Ελλήνων εξέλεξε με μεγάλη πλειοψηφία την πρώτη γυναίκα Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελαροπούλου. Η Νέα Ζηλανδία επανεξέλεξε θριαμβευτικά την Τζασίντα  Αντερν στην πρωθυπουργία. Είναι πολύ πιθανόν οι ΗΠΑ να αποκτήσουν την πρώτη γυναίκα αντιπρόεδρο, την αφρο-ινδικής καταγωγής Κάμαλα Χάρις. Η  Ελλάδα προτείνει ως γενική γραμματέα του ΟΟΣΑ μια γυναίκα πολιτικό, την Αννα Διαμαντοπούλου.

Μερικές προβεβλημένες γυναίκες στα κέντρα λήψης αποφάσεων μπορούν να κάνουν τη διαφορά; Οι διακρίσεις και η βία κατά των γυναικών συνεχίζονται. Η νομική ισότητα μπορεί να έχει σε μεγάλο βαθμό κατακτηθεί, τι γίνεται όμως με την ισότητα στην πράξη; Ζούμε την εποχή της πανδημίας, της ύφεσης που πλήττει περισσότερο τις γυναίκες. Πλήττει τις άνεργες αλλά και τις εργαζόμενες γυναίκες που εξακολουθούν να υπαμείβονται σε σχέση με τους άνδρες. Πλήττει τις μητέρες, που είναι εκείνες που συνεχίζουν να φέρουν το κύριο βάρος – και την ευθύνη – να συνδυάσουν σπίτι – δουλειά – παιδιά με τις αλλαγές στην καθημερινότητα: τηλεργασία / τηλεκπαίδευση / καραντίνα και πάει λέγοντας. Αλλάζουν αυτά με ισότητα στην εκπροσώπηση;

Κι όμως αλλάζουν, και μπορεί να αλλάξουν περισσότερο. Ας θυμηθούμε πάλι, εφέτος, 100 χρόνια από τη γέννησή της, τη μεγάλη Μελίνα Μερκούρη: «O αγώνας της Γυναίκας δεν θα σταματήσει μέχρι την πλήρη δικαίωσή της στον οικονομικό και κοινωνικό δημόσιο βίο της» είχε πει το 1993, μια χρονιά πριν από τον θάνατό της. Η συνέχιση της αυξητικής τάσης και η περαιτέρω ενδυνάμωση της συμμετοχής των γυναικών στα κοινά μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Οι γυναικείοι αγώνες δεν αφορούν μόνον τις διαχρονικές, δίκαιες διεκδικήσεις ίσων δικαιωμάτων. Η ισότιμη συμμετοχή στα κοινά είναι πάνω από όλα ζήτημα αξιών. Η πραγμάτωση της δημοκρατίας συντελείται μόνον με τη δίκαιη εκπροσώπηση των κοινωνιών, με την ισότιμη συμμετοχή των γυναικών και των ανδρών στα κέντρα εξουσίας. Η ενσωμάτωση των αξιών και εμπειριών που περικλείει ο ρόλος της γυναίκας στον προσδιορισμό της ατζέντας των προτεραιοτήτων αποτελεί στοιχείο εμπλουτισμού των δημόσιων πολιτικών με την οπτική γωνία «…του άλλου μισού του ουρανού».

Οι γυναίκες είναι ίσες, αλλά όχι ίδιες με τους άνδρες. Ενδιαφέρονται περισσότερο για  πολιτικές που ενσωματώνουν τις θετικές αξίες της γυναικείας υπόστασης, όπως η κοινωνική προστασία, η απασχόληση, η παιδεία, η υγεία, η πρόληψη, η ποιότητα ζωής,  το περιβάλλον, η μη βία, η ειρήνη. Με τη δική τους συμβολή οι πολιτικές γίνονται πιο αντιπροσωπευτικές και αποτελεσματικές και συνολικά πιο επωφελείς για την κοινωνία.

Οι γυναίκες, ως «κοινωνικό φύλο», έχουν διαπαιδαγωγηθεί διαχρονικά να δουλεύουν περισσότερο συνεργατικά, να επιδιώκουν τη συνεννόηση, τις συνθέσεις, την ειρηνική συνύπαρξη. Στην εποχή της κρίσης οι κοινωνίες χρειάζονται περισσότερο την ευελιξία, την προσαρμοστικότητα, τη φαντασία και την πρακτικότητα των γυναικών.

Χρειαζόμαστε μια βελούδινη όσο και δυναμική ανατροπή, όπου ξεπερασμένες νόρμες και κοινωνικά στερεότυπα θα μπουν οριστικά στο περιθώριο, ανοίγοντας δρόμους για νέες, περισσότερο καινοτόμες, προοδευτικές λύσεις και επιλογές στις πόλεις, στα χωριά, στα κράτη, στις επιχειρήσεις, στους υπερεθνικούς οργανισμούς. Σε αυτή την κατεύθυνση η ισότιμη συμβολή ανδρών γυναικών στα κοινά είναι μονόδρομος.

Η Εύη Χριστοφιλοπούλου είναι επίκουρη καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, πρώην βουλευτής Αττικής με το ΠΑΣΟΚ