Η «αντι-Τραμπ» {LF}της Νέας Ζηλανδίας

Η φήμη που έχει αποκτήσει διεθνώς η Τζασίντα Αρντερν, είναι πρωτοφανής για ηγέτη της Νέας Ζηλανδίας. Η εικόνα της έχει προβληθεί στο ψηλότερο κτίριο του κόσμου, έχει γίνει εξώφυλλο στο περιοδικό Time, έχει φτάσει σε ένα κοινό που ξεπερνά κατά πολύ τον μικρό πληθυσμό της χώρας. Οι προοδευτικοί του κόσμου όλου την τιμούν για την ενσυναίσθηση και την αποφασιστικότητα με την οποία αντιδρά στις κρίσεις: «η αντι-Τραμπ», αυτό το παρατσούκλι έχει κερδίσει η Αρντερν με την προσήλωσή της στην πολυμέρεια και τις φιλελεύθερες αξίες.  

Η νεοζηλανδή πρωθυπουργός αναμένεται να κερδίσει άνετα μία δεύτερη θητεία στις σημερινές εκλογές: το Εργατικό Κόμμα της εμφάνιζε στις δημοσκοπήσεις διψήφιο προβάδισμα επί του συντηρητικού Εθνικού Κόμματος. Και εντούτοις, ο απολογισμός των πεπραγμένων της είναι πιο περίπλοκος από ό,τι θα ανέμενε κανείς. Στην πραγματικότητα, η εκτόξευση της δημοτικότητάς της εντός των νεοζηλανδικών τειχών είναι ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο, που θα δοκιμαστεί από μια βαθιά ύφεση και πρωτοφανείς για τις τελευταίες δεκαετίες συνθήκες.   

«Υπήρχε ανέκαθεν καλή διάθεση απέναντι στην Αρντερν στο εσωτερικό της Νέας Ζηλανδίας, σαφώς λιγότερη όμως σε σύγκριση με το εξωτερικό», λέει στη Washington Post ο πολιτικός αναλυτής Τζος Βαν Βιν, σημειώνοντας πως το ποσοστό της λαοφιλίας της ήταν πέρυσι κάτω από το 40%. «Εδειχνε πως θα ήταν πρωθυπουργός μιας θητείας. Επειτα όμως ήρθε ο Covid-19, και έφερε τα πάνω κάτω στις ζωές όλων μας».  

Η αλήθεια είναι πως τον ρυθμό στην πρωθυπουργία της Αρντερν τον έχουν δώσει απανωτές κρίσεις. Η ίδια πέρασε εννέα χρόνια ως μία σχετικά άσημη βουλευτής, πριν γίνει γνωστή σε όλη τη Νέα Ζηλανδία, τον Φεβρουάριο του 2017, όταν κέρδισε τις επαναληπτικές εκλογές για την έδρα του Μάουντ Αλμπερτ, στο Οκλαντ. Μέσα σε μερικούς μήνες, προήχθη σε υπ’ αριθμόν 2 και κατόπιν επικεφαλής των Εργατικών. Οι ατελέσφορες γενικές εκλογές που διεξήχθησαν το φθινόπωρο εκείνης της χρονιάς την οδήγησαν στην κεφαλή ενός (αλλόκοτου) κυβερνητικού συνασπισμού με το δεξιό, λαϊκιστικό κόμμα Πρώτα η Νέα Ζηλανδία και το αριστερό Πράσινο Κόμμα.  

Ως πρωθυπουργός, η Αρντερν υποσχέθηκε να αντιμετωπίσει τα μακροχρόνια κοινωνικά προβλήματα της χώρας, περιγράφοντας τον καπιταλισμό ως μία «κατάφωρη αποτυχία» από τη σκοπιά των φτωχών Νεοζηλανδών. Κι έπειτα, ξεκίνησαν οι δοκιμασίες. Τον Μάρτιο του 2019, ένας ακροδεξιός άνοιξε πυρ σε δύο τεμένη του Κράιστσερτς, σκοτώνοντας 51 ανθρώπους: η Αρντερν ηγήθηκε του εθνικού πένθους, δείχνοντας έμπρακτα την αλληλεγγύη της στη μουσουλμανική κοινότητα της χώρας, με τη μαντίλα που φορούσε ενώ παρηγορούσε τους οικείους των θυμάτων και ένα σταθερό μήνυμα ενότητας. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, φρόντισε να αλλάξει τη νομοθεσία περί οπλοκατοχής, απαγορεύοντας μεταξύ άλλων τα ημιαυτόματα όπλα.

Την ίδια ενσυναίσθηση επέδειξε και μετά την έκρηξη ηφαιστείου στο νησί Γουάιτ, τον περασμένο Δεκέμβριο, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 21 ανθρώπων, και στη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού: ο τρόπος με τον οποίο τη χειρίστηκε η Νέα Ζηλανδία, υπό την ηγεσία της, θεωρείται από τους αποτελεσματικότερους παγκοσμίως. Από την άλλη πλευρά, η Αρντερν έχει να επιδείξει περιορισμένη πρόοδο σε άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα η αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης και των υψηλών επιπέδων παιδικής φτώχειας στη χώρα. Οι Εργατικοί είχαν δεσμευτεί να χτίσουν 100.000 σπίτια μέσα σε μία δεκαετία, εγκατέλειψαν ωστόσο πέρυσι τον στόχο έχοντας χτίσει μόλις 258. Και τα στοιχεία δείχνουν μικρές αλλαγές επί πρωθυπουργίας της όσον αφορά στις εισοδηματικές ανισότητες και την παιδική ένδεια. Οι αυτόχθονες Μαορί επιμένουν ότι, παρά τα ωραία λόγια, δεν έχει γίνει σχεδόν τίποτα ώστε να αντιμετωπιστούν πρακτικά τα προβλήματά τους και οι διακρίσεις που υπομένουν. Η Αρντερν δέχεται επίσης κριτική από τα αριστερά της για ελλιπή δράση έναντι της κλιματικής αλλαγής, παρότι απαγόρευσε τις νέες υπεράκτιες εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου. Και το κόστος του κορωνοϊού είναι βαρύ: η οικονομία της Νέας Ζηλανδίας συρρικνώθηκε κατά 12,2% κατά το δεύτερο τρίμηνο, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο σε σύγκριση με τη γειτονική Αυστραλία.  

Οσες δυσκολίες και αν έρχονται, ωστόσο, η Τζασίντα Αρντερν παραμένει στα μάτια πολλών ένας αντίποδας του λαϊκισμού που ρέει άφθονος στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, ένα πρότυπο ηγέτη που νοιάζεται και το δείχνει στους πολίτες: και αυτό είναι υπεραρκετό για να της εξασφαλίσει μία δεύτερη θητεία.