Η διαλεκτική των δύσκολων αποφάσεων

Το «Ορούτς Ρέις» κάνει ερευνητικές διαδρομές πολύ κοντά πλέον στο νησιωτικό συγκρότημα της Μεγίστης. Δεν πρόκειται για αιφνιδιασμό. Ηταν κάτι που είχε ανακοινωθεί και που αποτελούσε λογική συνέχεια των προηγούμενων ερευνητικών του εξορμήσεων σε πιο απόμακρες ζώνες, στο εσωτερικό πάντοτε των ελληνικής δικαιοδοσίας – κατά το γράμμα του δικαίου της θάλασσας και σχετικών νομολογιών – υδάτινων ζωνών.

Η Τουρκία δεν πειραματίζεται με αυτήν της την κίνηση. Ακολουθεί ήδη δοκιμασμένες συνταγές. Με τη μακρόχρονη ερευνητική δραστηριότητα του ίδιου πλοίου τους καλοκαιρινούς μήνες παγίωσε την ασάφεια των κυριαρχικών δικαιωμάτων ανατολικά του 28ου μεσημβρινού (διαφιλονικούμενα ύδατα είναι πλέον η διεθνής ορολογία για τις ζώνες αυτές) και υποχρέωσε την Ελλάδα σε πολυεπίπεδες συζητήσεις. Είναι απόλυτα λογικό να εντείνει την πίεση ώστε, αφενός, να σβήσει έμπρακτα τα κυριαρχικά δικαιώματα που εκπορεύονται από τα ελληνικά νησιά του συγκροτήματος της Μεγίστης και, αφετέρου, να επιβάλει τη δική της ημερήσια διάταξη στις επερχόμενες συνομιλίες (καθεστώς νησιών κ.λπ.).

Δυστυχώς οι πρώτες αντιδράσεις τόσο από την Αθήνα όσο και από τους συμμάχους και εταίρους προϊδεάζουν για την επιτυχία της Αγκυρας και σε αυτόν τον κύκλο πιέσεων. Στη μεν Αθήνα ο πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης διάνθισε τον λόγο του με διάφορα «προς το παρόν» και με «συνέπειες» που θα τις δούμε «ως τον Δεκέμβριο»(!), δίνοντας «ευγενικά» στην Τουρκία ευρεία πίστωση χρόνου να ολοκληρώσει τους σχεδιασμούς της. Οι δε σύμμαχοι και εταίροι εξέφρασαν αποστροφή, έκπληξη, δυσαρέσκεια, αποδοκιμασία και τα τοιαύτα, με σταθερό όμως παρονομαστή το «συζητήστε τα μεταξύ σας». Με εξόχως δε προκλητικό τρόπο τα νέα θέματα που προστίθενται στα σώματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης αφορούν το οτιδήποτε (Νοβάλνι, Μοζαμβίκη κ.λπ.), όχι όμως την επίθεση που δέχονται Κύπρος και Ελλάδα. Πιστεύει κανείς στην Αθήνα ότι θα αλλάξει αυτό σε κάποια μαγική στιγμή; Πιστεύει κανείς ότι η αναβολή και η καθυστέρηση και η συνεπακόλουθη συσσώρευση τετελεσμένων διασφαλίζουν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα;

Προφανώς όλοι αντιλαμβάνονται ότι η αναβάθμιση των αντιδράσεων της Αθήνας – με την απειλή ή τη χρήση στρατιωτικών μέσων για παράδειγμα – είναι πολύ σοβαρή και βαριά σε συνέπειες κίνηση. Προφανώς πρέπει να υπολογιστεί και να ζυγιστεί σωστά. Αυτό όμως που είναι δύσκολο για την Αθήνα είναι εξίσου δύσκολο για την Αγκυρα. Αλλο πράγμα να αυθαιρετείς και να απειλείς και άλλο πράγμα να επιτίθεσαι με στρατιωτικά μέσα ενάντια σε καλά εξοπλισμένη χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Εάν λοιπόν η Αθήνα αντέστρεφε το παιχνίδι; Η Ελλάδα έχει το μονομερές δικαίωμα καθορισμού των χωρικών της υδάτων στα 12 μίλια. Το έχει ήδη ασκήσει σε τμήμα των ακτών της. Εάν προχωρούσε σε ανακήρυξη χωρικών υδάτων σε Καστελλόριζο, Ρόδο, Κάρπαθο, Κρήτη; Το πρόβλημα τότε δεν θα περνούσε στην Αγκυρα; Θα ακολουθούσε τον δρόμο του πολέμου η τελευταία; Αμφίβολο – και αν το έκανε, θα το έκανε με τελείως δυσμενείς για αυτήν όρους.

Απαντήσεις υπάρχουν. Οι ελλείψεις παρουσιάζονται σε άλλα πεδία, δυστυχώς…

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ