Ο ακήρυχτος πόλεμος{CR}στα παλάτια του Πάπα

Στις δημοκρατίες, πρόεδροι και πρωθυπουργοί έχουν την τάση να υποψιάζονται – ενίοτε και βάσιμα – συνωμοσίες με σκοπό την απομάκρυνσή τους ή την επιβολή πολιτικών αλλαγών. Η βασιλεία του Πάπα Φραγκίσκου, που διανύει τον όγδοο χρόνο της, επιβεβαιώνει πως αδίστακτες μάχες για την εξουσία διεξάγονται και στο Βατικανό.

Οπως σημειώνει στους «Financial Times» ο Τόνι Μπάρμπερ, τα αλληλομαχαιρώματα περιστρέφονται γύρω από καταγγελίες για οικονομικά εγκλήματα, σκάνδαλα σεξουαλικής κακοποίησης, δογματικές διαφορές και τις προσπάθειες του Φραγκίσκου να μεταρρυθμίσει τον διοικητικό μηχανισμό του Βατικανού. Ολα αυτά χρησιμοποιούνται σαν όπλα στον πόλεμο για τον έλεγχο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας που εξακολουθεί να μαίνεται από το 2005, όταν απεβίωσε ο Ιωάννης Παύλος Β’.

Εκείνο που διαφοροποιεί τα γεγονότα αυτά από προγενέστερες ταραχώδεις εποχές είναι πως μπλέκονται με πολιτικές μάχες και πολέμους αξιών που διεξάγονται στις ΗΠΑ και σε άλλες δυτικές κοινωνίες. Δεξιοί κοσμικοί πολιτικοί και υπερσυντηρητικοί κληρικοί μοιράζονται την ίδια επιθυμία να δουν την πλάτη του Φραγκίσκου και των μεταρρυθμίσεών του. Φιλελεύθεροι πολιτικοί και προοδευτικοί καθολικοί ελπίζουν, από την άλλη, να τα καταφέρει.

H σοβαρότητα της κατάστασης αποκαλύφθηκε τον περασμένο μήνα, όταν ο Φραγκίσκος εξανάγκασε σε παραίτηση τον καρδινάλιο Τζοβάνι Αντζελο Μπέτσιου, ως ύποπτο υπεξαίρεσης εκκλησιαστικών κεφαλαίων. Ο καρδινάλιος, που έχασε τη δουλειά του ως επικεφαλής της Συνόδου για τους Αγώνες των Αγίων, της υπηρεσίας του Βατικανού που εποπτεύει τις αγιοποιήσεις, ήταν πανίσχυρο πρόσωπο μεταξύ 2011 και 2018 στην Κουρία, το κεντρικό διοικητικό όργανο της Αγίας Εδρας. Νούμερο 2 στη γραμματεία της, βρισκόταν στα μαχαίρια με τον καρδινάλιο Τζορτζ Πελ, έναν Αυστραλό που διόρισε το 2014 ο Πάπας προκειμένου να φέρει διαφάνεια στα διαβόητα αδιαφανή οικονομικά του Βατικανού.

Ο καρδινάλιος Πελ καταδικάστηκε πέρυσι στη Μελβούρνη για σεξουαλική κακοποίηση δύο αγοριών. Τον Απρίλιο όμως το Ανώτατο Δικαστήριο της Αυστραλίας ανέτρεψε την καταδίκη του. Πρόσφατα εμφανίστηκαν στα ιταλικά μίντια ισχυρισμοί πως ο καρδινάλιος Μπέτσιου προσπάθησε να επηρεάσει τη δίκη του αντιπάλου του δωροδοκώντας έναν μάρτυρα.

Αλλά οι συγκρούσεις στο Βατικανό είναι πάντα πολυεπίπεδες. Ο Μπέτσιου βρίσκεται πίσω από μια συμφωνία αγοράς ακινήτων, εκατομμυρίων στερλινών, στο Λονδίνο, που ερευνάται επί του παρόντος από τους δικαστικούς του Βατικανού. Μέχρι που έχασε πέρυσι τη δουλειά του, ευθύνη του Πελ ήταν, ακριβώς, να ρίχνει φως σε τέτοιες μυστηριώδεις επενδύσεις.

Οι αντίπαλες φατρίες του Βατικανού και οι σύμμαχοί τους στις εθνικές καθολικές ιεραρχίες εκμεταλλεύονται αυτά και άλλα σκάνδαλα προκειμένου να απαξιώσουν τους αντιπάλους τους σε θέματα θρησκευτικού δόγματος. Ο Φραγκίσκος έχει προσπαθήσει πολύ να πάρει τον έλεγχο της Συνόδου για το Δόγμα των Πιστών, της υπηρεσίας του Βατικανού που επιβάλλει τη θεολογική πειθαρχία, από τους Συντηρητικούς που κυριαρχούσαν μετά το 1981, υπό τον Ιωάννη Παύλο και κατόπιν, τον Βενέδικτο ΙΣτ’.

Ο Φραγκίσκος πήρε το 2016 αποστάσεις από τους δύο προκατόχους του δημοσιεύοντας μια αποστολική παραίνεση, την Amoris Laetitia, που άφηνε ανοιχτό το να επιτραπεί στους διαζευγμένους και ξαναπαντρεμένους καθολικούς να λαμβάνουν τη θεία κοινωνία. Οι συντηρητικοί έγιναν έξαλλοι.

Ο αρχιεπίσκοπος Κάρλο Μαρία Βιγκανό, ένας πρώην νούντσιος του Πάπα στις ΗΠΑ, ζήτησε το 2018 την παραίτηση του Φραγκίσκου. Παραμονές των αμερικανικών προεδρικών εκλογών, ο Βιγκανό έχει εξελιχθεί σε ηχηρό υποστηρικτή του Ντόναλντ Τραμπ και έχει αγκαλιάσει διάφορες σκοτεινές θεωρίες συνωμοσίας.

Τίποτε από όλα αυτά, σημειώνει ο Τόνι Μπάρμπερ, δεν σημαίνει πως ο 83χρονος Φραγκίσκος είναι το ρωμαιοκαθολικό αντίστοιχο του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Εχει όμως προσπαθήσει – αν και όχι αρκετά σκληρά, λένε πολλοί – να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της σεξουαλικής κακοποίησης και των οικονομικών ατασθαλιών. Η αποπομπή του καρδιναλίου Μπέτσιου δείχνει πως παραμένει αποφασισμένος να επικρατήσει στις μάχες για την εξουσία του Βατικανού. Αυτές οι τελευταίες όμως έχουν τόσο βαθιές ρίζες που πιθανότατα θα συνεχιστούν και πολύ μετά το τέλος της βασιλείας του.