Ο γκάνγκστερ που θα έβρισκε τον Βερμέερ

Μερικοί από τους πιο πολύτιμους πίνακες στον κόσμο,  αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων έργων  των Βερμέερ, Ρέμπραντ, Ντεγκά και Μανέ, είχαν κλαπεί πριν από 30 χρόνια από το Μουσείο Ιζαμπέλα Στιούαρτ Γκάρντνερ στη Βοστώνη σε μία από τις πιο τολμηρές ληστείες του 20ού αι. και τη μεγαλύτερη του είδους που έχει γίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τώρα, καθώς ένας βρετανός ιδιωτικός ερευνητής – ο Τσάρλι Χιλ – πλησιάζει στην κρυψώνα των αριστουργημάτων, βάσει στοιχείων που έχει συγκεντρώσει, η βασική του πηγή, ένας ιρλανδός γκάνγκστερ, έχει εξαφανιστεί. Πρόκειται για τον Μάρτιν Φόλεϊ – γνωστό με το προσωνύμιο «Οχιά» -, εγκληματία που έχει καταδικαστεί καθώς δρούσε στο περιθώριο των συμμοριών πολιτικής βίας στην Ιρλανδία για περίπου πέντε δεκαετίες. Και η εξαφάνισή του από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων εξανεμίζει τις ελπίδες του Χιλ να επιστρέψει στις αίθουσες του μουσείου τα κλοπιμαία – ανάμεσά τους και τον πίνακα του Γιοχάνες Βερμέερ «Το κονσέρτο», που θεωρείται το πλέον ακριβό κλοπιμαίο στον κόσμο, καθώς το 2015 είχε εκτιμηθεί προς 250 εκατ. δολάρια.

Σε μια σειρά μυστικών συναντήσεων και τηλεφωνικών συνδιαλέξεων το καλοκαίρι του 2019, ο Φόλεϊ κατηύθυνε τον Χιλ ώστε να φτάσει σε μια πιθανή συμφωνία με τα επιζώντα μέλη της συμμορίας που ισχυριζόταν ότι έκλεψε πριν από τρεις δεκαετίες τα έργα τέχνης από τη Βοστώνη. Ωστόσο η πρώιμη δημοσιότητα που δόθηκε σε αυτούς τους χειρισμούς και τις διαπραγματεύσεις έγινε αιτία ώστε ο Φόλεϊ – ο οποίος εκτός των άλλων διώκεται για φοροδιαφυγή ύψους 738.449 ευρώ – να πάψει να δίνει σημεία ζωής. Τον περασμένο Φεβρουάριο μάλιστα αναφέρεται ότι ο 66χρονος γκάνγκστερ κρυβόταν κατόπιν προειδοποίησης της ιρλανδικής αστυνομίας, καθώς είχε δεχθεί σοβαρή απειλή για τη ζωή του από μέλη άλλων συμμοριών. «Αν κάποιος μπορεί να εντοπίσει αυτούς τους πίνακες, αυτός είναι ο Τσάρλι Χιλ» υποστηρίζει ο δημοσιογράφος του BBC Τζον Γουίλσον, ο οποίος βρίσκεται πίσω από το νέο ντοκιμαντέρ, με τίτλο «Το κυνήγι της τέχνης δισεκατομμυρίων», που διερευνά το θέμα. «Είναι πεπεισμένος ότι οι πίνακες βρίσκονται στην Ιρλανδία και ότι είναι δυνατή η επίτευξη μιας συμφωνίας για την επιστροφή τους».

Η ΜΕΓΑΛΗ ΚΛΟΠΗ. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 18ης Μαρτίου 1990, καθώς η φασαρία των εορτασμών της Ημέρας του Αγίου Πατρικίου είχε αρχίσει να κοπάζει, δύο άνδρες ντυμένοι αστυνομικοί μπήκαν στο Μουσείο Ιζαμπέλα Στιούαρτ Γκάρντνερ της Βοστώνης και, αφού εξουδετέρωσαν τους φύλακες, χρειάστηκαν σχεδόν μισή ώρα για να εντοπίσουν τα έργα τέχνης που είχαν βάλει στόχο.

Το Μουσείο προσφέρει ανταμοιβή 10 εκατ. δολαρίων σε όποιον δώσει πληροφορίες που θα οδηγήσουν στον εντοπισμό και στην επιστροφή των κλοπιμαίων. Ο Χιλ, πρώην επικεφαλής του Τμήματος Δίωξης Παράνομης Διακίνησης Εργων Τέχνης της Σκότλαντ Γιαρντ, ο οποίος εντόπισε την «Κραυγή» του Εντβαρντ Μουνκ το 1994, βρήκε την άκρη του νήματος της συγκεκριμένης υπόθεσης στο Δυτικό Δουβλίνο, ενώ ο Γουίλσον με ένα συνεργείο κινηματογράφησης του BBC τον ακολουθούσε για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ που θα προβληθεί την ερχόμενη εβδομάδα, και συγκριμένα στις 19 Οκτωβρίου στο BBC4, στις 21.00 τοπική ώρα.

Εδώ και δύο δεκαετίες από την αποστράτευσή του ο Χιλ απασχολείται στον ιδιωτικό τομέα και έτσι είναι σε θέση να προσφέρει λύτρα στους ληστές έργων τέχνης εκ μέρους των ιδιοκτητών ώστε να τα επιστρέψουν. Η δράση του αυτή τού επιτρέπει να κινείται σε μια επικίνδυνη ζώνη μεταξύ εγκληματιών, εμπόρων τέχνης και στην προκειμένη περίπτωση ακόμα και πολιτικών ακτιβιστών. «Η αστυνομία της Βοστώνης, το FBI και οι ειδικοί ασφαλείας στο Μουσείο πίστευαν ανέκαθεν ότι οι πίνακες έμειναν στην πόλη, αλλά ο Τσάρλι διαφωνεί, επειδή πάρα πολλά στοιχεία πλέον δείχνουν προς την Ιρλανδία» λέει ο βρετανός δημοσιογράφος, ο οποίος ταξίδεψε μαζί με τον Χιλ στη Βοστώνη για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ ώστε να μιλήσουν με τους επιμελητές και τους ντετέκτιβ που έχουν παρακολουθήσει κάθε πτυχή της υπόθεσης. Αρχικά οι υποψίες στράφηκαν προς την ιταλοαμερικανική κοινότητα της πόλης. Οι έρευνες ωστόσο αποκάλυψαν στοιχεία που έδειχναν τη συμμετοχή του Τζέιμς Μπάγκλερ – γνωστού ως Ασπρουλιάρη -, ενός από τα πιο καταζητούμενα πρόσωπα στις ΗΠΑ, καθώς αποτελούσε ένα από τα μεγάλα αφεντικά εγκλήματος στην Αμερική μέχρι τη σύλληψή του το 2011 στη Σάντα Μόνικα. Οι πράκτορες του FBI αποκάλυψαν χρήματα και παράνομα όπλα στο σπίτι του, αλλά ούτε ίχνος από τα έργα τέχνης που αναζητούσαν. Στις αίθουσες του Μουσείου πάντως και μέχρι τον εντοπισμό των δραστών, τρεις δεκαετίες μετά την κλοπή, οι κορνίζες των κλεμμένων έργων κρέμονται στους τοίχους για να θυμίζουν τι έχει κλαπεί.