Ηρθε η ώρα του κοινού

έρμα τα ψέματα. Το θέατρο επιστρέφει, οι παραστάσεις αρχίζουν, οι πρεμιέρες περιμένουν. Η ανακοίνωση, την περασμένη Παρασκευή, του Χάρτη Υγειονομικής Ασφάλειας και Προστασίας από τη λοίμωξη Covid-19 έβαλε τέλος (;) στην αγωνία του θεατρικού χώρου, που την προηγούμενη εβδομάδα είχε φτάσει στα ύψη. Τα χρώματα -πράσινο, κίτρινο, πορτοκαλί και κόκκινο – πήραν μία ακόμα θέση στη ζωή μας και μαζί τα ποσοστά πληρότητας και οι γενικότερες συνθήκες με τις οποίες θα λειτουργήσουν οι θεατρικές σκηνές.

Με την επισήμανση της επικαιροποίησης των στοιχείων κάθε δύο εβδομάδες, το τρίτο κουδούνι αναμένεται να χτυπήσει. Τουλάχιστον έφτασε η στιγμή της εκκίνησης και όλοι οι θίασοι που προετοιμάζονταν τους τελευταίους μήνες, βρίσκονται στη γραμμή αφετηρίας.

Και τώρα; Τώρα έρχεται, ή μάλλον ήρθε, η ώρα του κοινού, η ώρα της αλήθειας. Πώς θα συμπεριφερθεί το κοινό; Τι θα κάνουν οι εν δυνάμει θεατές; Γιατί ως τώρα τον λόγο είχαν όλοι οι άλλοι. Οι υπουργοί, οι γιατροί, οι ειδικοί, από την μια, οι θιασάρχες, οι επιχειρηματίες, οι σκηνοθέτες, οι ηθοποιοί, από την άλλη. Ολος αυτός ο επαγγελματικός κλάδος που βρέθηκε, λόγω πανδημίας, στη δίνη του κυκλώνα ετοιμάζεται να πάρει μια ανάσα. Ωστόσο, το καθοριστικό για την ολοκλήρωση της θεατρικής λειτουργίας είναι η προσέλευση του κοινού, και τώρα φτάσαμε σε αυτό το κομβικό σημείο. Πώς θα συμπεριφερθεί ο κόσμος;

ΠΡΩΤΟΓΝΩΡΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ. Δύσκολο να προβλέψει κανείς μια συμπεριφορά μαζικού τύπου. Και πώς θα μπορούσε να το κάνει κάποιος; Οι συνθήκες είναι πρωτόγνωρες. Θυμίζω ότι ουσιαστικά οι παραστάσεις μέσα στις κλειστές αίθουσες κατέβασαν την αυλαία τους εδώ και επτά μήνες. Η καλοκαιρινή περίοδος απέδειξε ότι το κοινό και ενδιαφέρεται και αγαπάει και στηρίζει το θέατρο, με τη διαφορά ότι οι χώροι ήταν ανοιχτοί και από πάνω δέσποζε ένας έναστρος ουρανός.

Το θετικό κλίμα και η αισιοδοξία που έφεραν μαζί τους τα νέα μέτρα, με τις πληρότητες να κυμαίνονται από 30% ως 65% – τώρα είμαστε στο 30% -, καθώς και τη μη εφαρμογή του πλαφόν στη χωρητικότητα, αναμένεται να συμπληρωθούν με την ανταπόκριση του κόσμου.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που προβληματίζονται, σκεπτόμενοι ότι το κοινό θα είναι συγκρατημένο ως και φοβισμένο μετά από όλη αυτή τη στοχοποίηση του θεάτρου – και τις συνεχείς ηχηρές ανακοινώσεις «κλείνουμε τα θέατρα»… Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναρωτιούνται πώς μετά από όλη αυτή την «τρομολαγνεία» γύρω από τον θεατρικό χώρο, ο κόσμος θα μπορέσει να τα αψηφήσει και να «κλειστεί» σε μια αίθουσα. Κι όμως, είναι ο ίδιος κόσμος που μπαίνει σε μετρό και λεωφορεία, που γεμίζει τις πλατείες και τα μπαρ, που σπρώχνει και σπρώχνεται, που μπήκε στα πλοία το καλοκαίρι και στα αεροπλάνα, που συμμετείχε σε γάμους, πάρτι και βαφτίσια…

ΝΑ ΠΑΡΟΥΜΕ ΘΕΣΗ. Εχουμε ανάγκη το θέατρο, όπως μας έχει και αυτό. Και ήρθε η στιγμή για τον καθένα μας ξεχωριστά να πάρει θέση και θεωρητικά και πρακτικά – και να πάρει θέση στην πλατεία μιας κλειστής θεατρικής αίθουσας. Να κλείσει ηλεκτρονικά το εισιτήριό του, να φορέσει τη μάσκα του, να τηρήσει τις αποστάσεις, να υπακούσει σε όλα τα μέτρα που έχουν τεθεί και τα οποία προστατεύουν την υγεία του και την υγεία μας. Η επιστροφή στην κανονικότητα δεν μπορεί να γίνει μισή – αλήθεια, πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς το θέατρο, χωρίς τον κινηματογράφο, χωρίς τη μουσική, χωρίς τα τραγούδια;

Κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας, έλεγε ο Κουν. Και για τον ίδιο λόγο βλέπουμε θέατρο – για την ψυχή μας.

Ενας αιώνας Μελίνα

Την προσεχή Κυριακή, 18 Οκτωβρίου, συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση της Μελίνας Μερκούρη (1920-2020). Για τη γυναίκα που σφράγισε με την προσωπικότητά της μια χώρα, μια εποχή, κι έγινε σύμβολο, λίγα έχει να πει κανείς – όλα έχουν ειπωθεί και τίποτα δεν την έχει χωρέσει: Γιατί πέρα από ιδιότητες και χαρακτηρισμούς, πέρα από το θέατρο και τον κινηματογράφο, πέρα από την πολιτική και τα κοινά, πέρα από τις πρωτοβουλίες που πήρε και τους αγώνες που έδωσε, ο καθένας μας κρατά για τον εαυτό του ένα δικό της κομμάτι που έκανε δικό του.

Η Μελίνα ηθοποιός, της σκηνής και της μεγάλης οθόνης, η Μελίνα βουλευτής και υπουργός, η Μελίνα του Πολιτισμού, η Μελίνα του Παρθενώνα. Η Μελίνα της Αθήνας και της Ελλάδας, η Μελίνα της Αντίστασης, η Μελίνα του ΠΑΣΟΚ. Η Μελίνα της πατρίδας και του κόσμου. Η γυναίκα που ενέπνευσε, που ερμήνευσε με τρόπο αξεπέραστο τα τραγούδια που σιγοψυθιρίζουμε, που έπαιξε τη Στέλλα (ή μήπως ήταν η Στέλλα;), που χόρεψε στα «Παιδιά του Πειραιά», που έκλαψε, που γέλασε δυνατά, που αγάπησε τον Ντασσέν, που ερωτεύθηκε την ίδια τη ζωή. Η Μελίνα του πάθους και του αυθορμητισμού, της αλήθειας, της μαγκιάς. Η καλοντυμένη, η μοντέρνα, η πρωτοπόρα. Η σπάνια φίλη για εκείνους που είχαν την τύχη να συναντηθούν ουσιαστικά μαζί της. Η Μελίνα της παρέας, της δημοκρατίας, της ελευθερίας. Η Μελίνα της νίκης και ενίοτε η άλλη Μελίνα, της ήττας. Με τα εκφραστικά μάτια και τα έντονα χείλη, με το τσιγάρο στο στόμα, ξυπόλυτη ή καθισμένη στον καναπέ, να μιλάει, να διηγείται, να παθιάζεται, να διαφωνεί, να  επιχειρηματολογεί, να ξεσηκώνει. Μια μεγαλοαστή που κατέβηκε στον δρόμο. Η Μελίνα που δεν ήθελε να ξεχαστεί – και πώς θα μπορούσε. Κι ίσως αυτό να είναι και το πιο σημαντικό από το πέρασμά της: Ενα αποτύπωμα που εγγράφεται όχι μόνο στη συλλογική μνήμη, αλλά κυρίως στην ατομική. Κάτι σαν μια Μελίνα για τον καθένα μας.