Διπλή παρέμβαση Μπάιντεν

Θέση υπέρ της Ελλάδας σε σχέση με τις τουρκικές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο πήρε ο Δημοκρατικός υποψήφιος για την προεδρία των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, την ίδια ώρα που ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ βρισκόταν στην Αθήνα, για το δεύτερο σε έναν χρόνο διά ζώσης ραντεβού του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ενώ ο Ερντογάν και η Μέρκελ είχαν νέα τηλεδιάσκεψη στον απόηχο της Συνόδου Κορυφής.

Ο Τζο Μπάιντεν, με παρέμβαση μέσω του «Εθνικού Κήρυκα», αφενός κάλεσε την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να πιέσει την Τουρκία ώστε «να αποφύγει περαιτέρω προκλητικές ενέργειες εναντίον της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων απειλών βίας, για να δημιουργήσει τον χώρο για την επιτυχία της διπλωματίας» και αφετέρου, απευθυνόμενος στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ζήτησε την αναίρεση της απόφασης για μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. Ο ίδιος χαρακτήρισε την Κύπρο «στρατηγικό εταίρο για τις Ηνωμένες Πολιτείες» ενώ αποτελεί «ευπρόσδεκτα βήματα», όπως είπε, η συμφωνία Ελλάδας – Τουρκίας τόσο για τη δημιουργία του στρατιωτικού μηχανισμού αποσυμπίεσης όσο και για την επανάληψη των διπλωματικών συνομιλιών.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ. Στην ίδια κατεύθυνση, η Αθήνα επιμένει ως κεντρικό μήνυμά της προς την Αγκυρα στην ετοιμότητά της για άμεσο καθορισμό της ημερομηνίας επανεκκίνησης των διερευνητικών επαφών με μοναδικό αντικείμενο την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Το ενδιαφέρον στρέφεται και στην αυριανή κοινή παρουσία των υπουργών Εξωτερικών Νίκου Δένδια και Μεβλούτ Τσαβούσογλου σε φόρουμ στην Μπρατισλάβα, καθώς παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο μιας κατ’ ιδίαν συζήτησης – παρότι δεν έχει ανακοινωθεί -, η οποία πιθανώς να έδινε σήμα έναρξης των συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη.

Αυτά δεν σημαίνουν ότι η ελληνική πλευρά έχει πειστεί για τις προθέσεις της Τουρκίας και για το αν τα σημάδια αποκλιμάκωσης δεν αποτελούν απλώς – κατά τα λεγόμενα και του Πρωθυπουργού – «ένα φωτεινό διάλειμμα» τήρησης του διεθνούς δικαίου. «Μένει να φανεί αν πρόκειται για ειλικρινή κίνηση ή πρόσκαιρο ελιγμό» ήταν η αποστροφή του Μητσοτάκη, ο οποίος κάλεσε την Τουρκία «να ανοίξει τον δρόμο της λύσης», κατά τη διάρκεια κοινών δηλώσεών του με τον Στόλτενμπεργκ από το Μαξίμου. Στο χθεσινό τετ α τετ το κλίμα ήταν καλύτερο συγκριτικά με την τελευταία επίσκεψη Στόλτενμπεργκ, πριν από έναν χρόνο, όταν ο Πρωθυπουργός κατήγγειλε δημοσίως ως άδικες προς την Ελλάδα τις «ίσες αποστάσεις» του ΝΑΤΟ στο θέμα των παράνομων ενεργειών της Τουρκίας. Εξού και ο Πρωθυπουργός τόνισε ξανά ότι πρόκειται για «κίνδυνο που καραδοκεί σε μια ζώνη στρατηγικού ενδιαφέροντος και για τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Στην Αθήνα δίνουν πάντως σημασία στο γεγονός ότι ο Στόλτενμπεργκ έθεσε στην Αγκυρα ενώπιον του Μεβλούτ Τσαβούσογλου το θέμα του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, για το οποίο «κάρφωσε» άλλωστε την Τουρκία και ο Πρωθυπουργός, μιλώντας για «χαρακτηριστικό παράδειγμα επιλογών που στρέφονται ενάντια στα συμφέροντα της Συμμαχίας». Οσο για τον «deconfliction mechanism», τον μηχανισμό πρόληψης «ατυχημάτων» στην Ανατολική Μεσόγειο και την απευθείας 24ωρη γραμμή επικοινωνίας μεταξύ των στρατιωτικών επιτελείων Ελλάδας και Τουρκίας, η κυβέρνηση μιλά για θετικά, αλλά τεχνικά μέτρα. «Ακολούθησαν μία κρίση. Δεν την απέτρεψαν» κατά τον Μητσοτάκη, που ρίχνει το βάρος στις πολιτικές αποφάσεις και επιλογές της κάθε πλευράς. «Ο μηχανισμός μπορεί να δημιουργήσει χώρο για διπλωματικές προσπάθειες» σημείωσε ο Στόλτενμπεργκ, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι «διαφορές μεταξύ συμμάχων μπορούν τώρα να διευθετηθούν μέσω διαπραγματεύσεων».

ΕΡΝΤΟΓΑΝ – ΜΕΡΚΕΛ. Στο μεταξύ, ο Ερντογάν εξέφρασε στην Ανγκελα Μέρκελ δυσφορία για τα συμπεράσματα της πρόσφατης Συνόδου, συντηρώντας – κατά πληροφορίες – τη ρητορική εις βάρος Ελλάδας και Κύπρου. Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, ο Ερντογάν διεμήνυσε πως οι αποφάσεις της Συνόδου δεν είναι επαρκείς για να ξεπεραστούν τα προβλήματα μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας.  Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ χαρακτήρισε «μη διαπραγματεύσιμη» την αλληλεγγύη προς Ελλάδα και Κύπρο, ενώ η Κομισιόν στην έκθεσή της περιλαμβάνει λεπτομερείς αναφορές στις τουρκικές προκλήσεις. «Πρέπει να δεσμευτεί απερίφραστα στις σχέσεις καλής γειτονίας και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών» αναφέρεται.