Αναζητώντας το πρώτο σχέδιο της Μόνα Λίζα

Ενα εργαλείο που χρησιμοποιούσαν οι μεταβυζαντινοί κυρίως ζωγράφοι, το ανθίβολο, φαίνεται πως χρησιμοποίησε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι για να αποδώσει τη μυστηριώδη μορφή της Μόνα Λίζα. Η αποκάλυψη για τη χρήση ανθιβόλου από τον εκ των κορυφαίων δημιουργών της Αναγέννησης έγινε χάρη σε μια νέα εξέταση του πίνακα μέσω μιας πολύ υψηλής ανάλυσης και υπερευαίσθητης πολυφασματικής κάμερας, εφεύρεση του μηχανικού Πασκάλ Κοτ, όπως αναφέρει το artnet. Με την κάμερα ο Κοτ μελέτησε περισσότερες από 1.650 εικόνες που είχε εξασφαλίσει με άδεια από το Μουσείο του Λούβρου για 15 χρόνια. Και όπως αναφέρει σε άρθρο του στην «Επιθεώρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς» κατάφερε να διακρίνει αχνά ίχνη κάρβουνου κάτω από τη μορφή της Μόνα Λίζα. Η ύπαρξή τους είναι ένδειξη της χρήσης ανθιβόλου, δηλαδή ενός ζωγραφικού σχεδίου της Μόνα Λίζα με διάτρητο περίγραμμα, το οποίο ο ζωγράφος ακούμπησε πάνω στον καμβά του. Εν συνεχεία έριξε καρβουνόσκονη από τις τρύπες και έτσι αποτυπώθηκε το σχέδιο. Τα ίχνη χρήσης ανθιβόλου είναι περισσότερο έντονα στο χέρι και το μέτωπο της μορφής.

Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που έχει εντοπιστεί χρήση ανθιβόλου στο έργο, γεγονός που δημιουργεί ελπίδες ότι υπάρχει πιθανότητα να βρίσκεται κρυμμένο κάπου το αρχικό σχέδιο σε χαρτί. Ωστόσο, αν βρεθεί, θα έχει μικρές διαφορές από τον διάσημο πίνακα καθώς το υποκείμενο σχέδιο μαρτυρά πως ο Ντα Βίντσι έκανε ορισμένες προσαρμογές της αρχικής στάσης της μορφής στην τελική σύνθεση. Το ανθίβολο ενδέχεται δε να έχει χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία αντιγράφων της Μόνα Λίζα, όπως η εκδοχή της που ανήκει στις συλλογές του Πράδο στη Μαδρίτη.

Η νέα έρευνα με τη συγκεκριμένη πολυφασματική κάμερα αποκάλυψε και ορισμένες άλλες λεπτομέρειες, όπως ένα τσιμπιδάκι για τα μαλλιά ακριβώς στην κορυφή του κεφαλιού της Μόνα Λίζα, κάτι που δεν συνηθιζόταν την εποχή της δημιουργίας του πίνακα. Το γεγονός αυτό επιτρέπει μια ακόμη ερμηνεία σχετικά με την ταυτότητα της γυναίκας με το αινιγματικό χαμόγελο: ότι δεν πρόκειται για ένα πορτρέτο, αλλά για την αλληγορική απεικόνιση μιας μη πραγματικής γυναίκας, πιθανόν μιας θεάς.