Οι πρωταγωνιστές, {LF}τα «αθόρυβα» πρόσωπα και οι σκιές του Ερντογάν

Αποσκευές για το δύσκολο ταξίδι προς την Κωνσταντινούπολη, που αναμένεται «προσεχώς» κατά τις λακωνικές ανακοινώσεις και πιθανότατα μετά τις 5 Οκτωβρίου κατά τις συγκλίνουσες εκτιμήσεις, ετοιμάζει η ελληνική αντιπροσωπεία, με τον πρέσβη ε.τ. Παύλο Αποστολίδη επικεφαλής στον νέο – 61ο – γύρο των διερευνητικών επαφών Ελλάδας – Τουρκίας. Και αν η ομάδα της Αθήνας είναι έτοιμη για την επανεκκίνηση συνομιλιών μετά από τεσσεράμισι χρόνια, η Αγκυρα δεν έχει αποκαλύψει τα χαρτιά της ή δεν έχει καταλήξει στα στελέχη που θα την εκπροσωπήσουν. Η αποστολή είναι απαιτητική και μέχρι στιγμής η Αθήνα συγκρατεί τόσο τους τόνους όσο και τον πήχη των προσδοκιών, με ανοιχτή την επιλογή της Χάγης σε περίπτωση διαφωνίας. Το σίγουρο είναι ότι οι διερευνητικές ξεκινούν με την ισχυρή μεσολάβηση της Γερμανίας, πιέσεις (και) από τις ΗΠΑ αλλά και με την Αγκυρα να θέτει στο τραπέζι των απευθείας συζητήσεων με τον διεθνή παράγοντα δικούς της όρους και αστερίσκους. Κινήσεις που διατηρούν τα ερωτηματικά και την επιφυλακτικότητα της ελληνικής πλευράς για τις πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας, εν αναμονή οριστικοποίησης της ημερομηνίας αλλά και ενόψει της Συνόδου Κορυφής 1 και 2 Οκτωβρίου. Η Αθήνα με κάθε ευκαιρία διαμηνύει ξεκάθαρα ότι «πρόκειται για συνομιλίες και θετικό βήμα επαναπροσέγγισης» που αφορούν αποκλειστικά το θέμα της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ και όχι σειρά ζητημάτων που φέρνει στο προσκήνιο η τουρκική πλευρά (όπως η αποστρατικοποίηση νησιών).

Στο τραπέζι των συνομιλιών. Ανθρωπος για «δύσκολες αποστολές», έμπειρος διπλωμάτης (και) στις διερευνητικές και ικανός στο πεδίο των συνομιλιών θεωρείται ο Παύλος Αποστολίδης. Με μπασκετικούς όρους – λένε οι γνωρίζοντες – είναι ο αρχηγός που δεν θα χάσει την μπάλα, αντιθέτως βρίσκεται στο παρκέ για να κρατήσει το ευνοϊκό σκορ, ενόσω ο αντίπαλος πιέζει ασφυκτικά για την ανατροπή λίγο πριν από τη λήξη του ματς. Με θητεία μεταξύ άλλων σε Αγκυρα και Λευκωσία και πρώην διοικητής της ΕΥΠ, ο Αποστολίδης άνοιξε δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ των μυστικών υπηρεσιών Ελλάδας και Τουρκίας. Και, όπως λένε συνεργάτες του, μένει προσηλωμένος στον στόχο για να φέρει εις πέρας την αποστολή του.

Ο Αλέξανδρος Κουγιού θα είναι το δεύτερο ισχυρό πρόσωπο της ελληνικής ομάδας – μια επιλογή που αποδίδεται προσωπικά στον Παύλο Αποστολίδη. Χαμηλών τόνων, που για πολλούς αποτελεί προτέρημα στην αποστολή του, είναι διπλωμάτης με εμπειρία στα ελληνοτουρκικά. Αλλωστε έχει θητεύσει στην Αγκυρα, αλλά και στη διεύθυνση που ασχολείται με θέματα σχέσεων Ελλάδας – Τουρκίας του υπουργείου Εξωτερικών.

Την ομάδα συμπληρώνει η Ιφιγένεια Καναρά, διευθύντρια σήμερα στο γραφείο του γ.γ. του υπουργείου Εξωτερικών, Θεμιστοκλή Δεμίρη. Με προϋπηρεσία στο προξενείο της Βοστώνης, όπου οι ομογενείς την αποχαιρέτησαν με ιδιαίτερες τιμές, αλλά και στη διπλωματική αποστολή στη Μόσχα στη συνέχεια, οι πληροφορίες την περιγράφουν ως μία διπλωμάτη «λογική και ψύχραιμη».

Στην απέναντι πλευρά του τραπεζιού αναμένεται να καθίσει ο υφυπουργός Εξωτερικών, πρέσβης Σεντάτ Ονάλ ως επικεφαλής, κατά το επικρατέστερο σενάριο, της τουρκικής ομάδας. Το πεδίο δεν του είναι ξένο, μάλλον το αντίθετο. Ο Ονάλ συμμετείχε σε τακτικές επαφές μεταξύ αντιπροσωπειών Ελλάδας – Τουρκίας, μέχρι και το 2019 και αποτελεί διπλωμάτη πιστό στη γραμμή Ερντογάν. Με θητεία στη Νέα Υόρκη και σε θέσεις ευθύνης του υπουργείου Εξωτερικών, χαρακτηρίζεται ως εξαιρετικά έμπειρος και ως το πρόσωπο που μπορεί να υποστηρίξει τη «σκληρή γραμμή» και τις διεκδικήσεις της Αγκυρας.

Στους ανθρώπους που φέρεται να έχει ήδη επιλεγεί για τη στελέχωση της τουρκικής ομάδας είναι και ο Τσαγατάι Ερτζιγές, γενικός διευθυντής αεροναυτιλιακών υποθέσεων του τουρκικού ΥΠΕΞ. Είναι οπαδός της θέσης ότι τα νησιά δεν δικαιούνται επήρειας πέραν των χωρικών υδάτων και «έργο» του αποτελεί το σύνολο των χαρτών με τις διεκδικήσεις της Τουρκίας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο που παρουσιάζει το τουρκικό υπουργείο αλλά και των χαρτών που έχουν κατατεθεί στον ΟΗΕ. Με «προϋπηρεσία» σε ελληνοτουρκικές επαφές, ο Ερτζιγές έχει πλήθος δηλώσεων για το πώς αντιλαμβάνεται το Δίκαιο της Θάλασσας και πώς το ερμηνεύει σύμφωνα με τις τουρκικές διεκδικήσεις. Και είναι οι γνώσεις του και η ικανότητά του να τις προσαρμόζει στα συμφέροντα της Αγκυρας, αυτά που καταχωρούνται από την τουρκική πλευρά ως «ατού». Τα ονόματα παραμένουν σε επίπεδο πληροφοριών και μένει να φανεί ποιος θα συμπληρώσει την τουρκική ομάδα, ωστόσο εκτιμάται ότι θα επιλεγεί και κάποιος νομικός, κατά τη συνήθη πρακτική.

Οι αθόρυβοι παίκτες. Παράλληλα κομβικός θεωρείται ο ρόλος που παίζουν αθόρυβα στο παρασκήνιο, εδώ και εβδομάδες, πρόσωπα – κλειδιά τόσο στο Μαξίμου όσο και στο περιβάλλον Ερντογάν. Πέραν προφανώς του κεντρικού θεσμικού συνομιλητή του Κυριάκου Μητσοτάκη, του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια, η επεξεργασία της παραμικρής λεπτομέρειας περνά από τα χέρια της διπλωματικής συμβούλου του Πρωθυπουργού Ελένης Σουρανή. Συμμετείχε στα μέσα Ιουλίου στην τριμερή συνάντηση Ελλάδας – Γερμανίας – Τουρκίας στο Παβιγιόν του Βερολίνου, ενώ κρατά πλέον ανοιχτό δίαυλο με τη «σκιά» του τούρκου προέδρου, Ιμπραχίμ Καλίν. Κοσμογυρισμένη (ως πρόξενος και πρέσβης), αποφεύγει τα πολλά… pr και όποτε δεν βρίσκεται στο ισόγειο του υπουργείου Εξωτερικών, θα είναι στο Μαξίμου, παρούσα σε κάποια κρίσιμη επαφή του Μητσοτάκη. Μέχρι να επιλεγεί από τον Πρωθυπουργό ως επικεφαλής του διπλωματικού γραφείου του ήταν διευθύντρια της αρμόδιας για τις σχέσεις με την Τουρκία Α4 Διεύθυνσης του υπουργείου Εξωτερικών. Πληροφορημένες πηγές ξεχωρίζουν το διευρυμένο δίκτυο απευθείας επικοινωνίας της με εκπροσώπους ηγετών στις μεγάλες πρωτεύουσες.

Αντίστοιχα για τον Γρηγόρη Δελαβέκουρα, που περιγράφεται από συνομιλητές του, ως ευγενής και ευέλικτος, η πρωθυπουργική ομάδα θεωρεί ότι έχει απήχηση στους δικούς του διαύλους, εντός και εκτός Ελλάδας. Ο ίδιος έχει εμπειρία στο υπουργείο Εξωτερικών (κοντά σε διαφορετικούς υπουργούς) και θητεία μεταξύ άλλων στη Γερμανία. Πρόσωπο εμπιστοσύνης του Μαξίμου, με τακτικές επαφές, τηλεφωνικές και δια ζώσης, με τον Πρωθυπουργό είναι η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, η οποία κρατά τα ηνία της πρεσβείας στην Ουάσιγκτον. Η πολύπειρη διπλωμάτης επέστρεψε μάλιστα στην Αθήνα στις πρώτες ημέρες του Αυγούστου για όλες τις συσκέψεις και τα πρωθυπουργικά τηλεφωνήματα, όταν άρχισε η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Πρωθυπουργός έχει ευρύ κύκλο συνομιλητών για τα ελληνοτουρκικά (εμπειρογνώμονες εντός και εκτός Μαξίμου, συμβούλους και καθηγητές) ενώ πλήρη εικόνα για τις εξελίξεις έχουν οι εξ απορρήτων του.

Ποιός είναι ο «γραφειοκράτης». Στην Αγκυρα κεντρικό ρόλο στο παρασκήνιο των τελευταίων εβδομάδων διαδραματίζει ο αρχισύμβουλος του τούρκου προέδρου, Ιμπραχίμ Καλίν, ο άνθρωπος στην… άλλη γραμμή του τηλεφώνου της Σουρανή. Με σπουδές στις ΗΠΑ ο εκπρόσωπος, εδώ και περίπου πέντε χρόνια, της τουρκικής προεδρίας χαρακτηρίζεται ως «γραφειοκράτης», με έντονη επιρροή προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε ευρεία ατζέντα και όχι μόνο στην εξωτερική πολιτική. Ο Καλίν διετέλεσε ιδρυτικό στέλεχος της τουρκικής δεξαμενής σκέψης SETAV και για χρόνια ήταν στο ακαδημαϊκό προσωπικό στο τμήμα Θρησκευτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Holy Cross στο Worcester της Μασαχουσέτης. Γνωστός για τις θέσεις του και τον τρόπο που κινείται είναι στην Αθήνα και ο Φεριντούν Σινιρίογλου, μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στα Ηνωμένα Εθνη. Ο ανώτατος διπλωμάτης έχει ενεργή εμπλοκή στα ελληνοτουρκικά – έχοντας υπάρξει επικεφαλής στις διερευνητικές – ενώ έχει περάσει από θέσεις ευθύνης του υπουργείου Εξωτερικών και έχει ασχοληθεί έντονα με το Κυπριακό. «Σκληρός» διπλωμάτης, «δίκαιος» και με σφαιρικές γνώσεις χαρακτηρίζεται ο τούρκος πρέσβης στην Αθήνα Μπουράκ Οζουγκεργκίν. Γεννημένος στο Λονδίνο, είχε μπει στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών το 1985 και ανέλαβε πρεσβευτής της Τουρκίας στην Αθήνα το φθινόπωρο του 2018.