Σίγησε η φωνή της μεταπολεμικής Γαλλίας

Θα μένει μονίμως στο μεταπολεμικό Σεν Ζερμέν ντε Πρε. Και θα ανθίζει σαν μαύρο τριαντάφυλλο. Εκεί όπου οι υπαρξιστές έγραφαν το επόμενο κεφάλαιο στη φιλοσοφία και οι καλλιτέχνες υμνούσαν τη δημιουργική μποεμία μιας εποχής. Η Ζιλιέτ Γκρεκό, που γεννήθηκε στο Μονπελιέ στις 7 Φεβρουαρίου 1927 και έφυγε χθες από τη ζωή, θα συναντήσει εκεί τους Ζαν Πολ Σαρτρ και Σιμόν ντε Μποβουάρ, ενώ θα συνδέσει το όνομά της με τους Ζακ Μπρελ, Σερζ Γκενσμπούρ, Μπορίς Βιάν, Ετιέν Ροντά Ζιλ, Λεό Φερέ, αργότερα και του Μπενζαμέν Μπιολέ.

Η ζωή της κινηματογραφική: από τη φυλάκισή της κατά τη ναζιστική Κατοχή (η μητέρα της είχε οργανωθεί στη γαλλική Αντίσταση, ενώ η αδελφή της Σαρλότ οδηγήθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ράβενσμπρικ, για να ελευθερωθεί με το τέλος του πολέμου) ως τη μοναχική διαδρομή στο Παρίσι, όπου έπρεπε να βρει τη δική της φωνή. Και τη βρήκε: ως σύμβολο όχι μόνο των καλλιτεχνών, αλλά και της γαλλικής Αριστεράς. Η ερμηνεύτρια της φυγής, της νεανικής αναζήτησης, των δρόμων και της πόλης που αγαπάει και αγαπιέται. Η φωτογραφία που την έκανε διάσημη δημοσιεύτηκε στις 3 Μαΐου 1947 στο περιοδικό «Samedi-Soir». Είναι η νέα ηγερία του καμπαρέ «Ταμπού» που συζητά με τον σκηνοθέτη Ροζέ Βαντίμ στην είσοδο. Το άρθρο εξηγεί πώς ζούν οι «τρωγλοδύτες» του Σεν Ζερμέν με τα νέα ήθη του υπαρξισμού: «Οι λέξεις τρέχουν όπως ένα άγριο θηρίο αρχίζει την τρελή διαδρομή του αναζητώντας μία αληθινή ταυτότητα». Είναι η προσωπική ιδεολογία της Γκρεκό, για την οποία εξέγερση σημαίνει ελευθερία των ηθών. Κάνει ό,τι θέλει. Και κυρίως το τραγουδά.

Ο Σαρτρ ήταν από τους πρώτους που την έπεισαν να τραγουδήσει χαρίζοντάς της δικούς του στίχους. Η συντροφιά της ήταν οι κορυφαίοι της εποχής: ο μεγάλος της έρωτας Μάιλς Ντέιβις, ο Τσάρλι Πάρκερ, ο Βιάν, ο Σερζ Γκενσμπούρ, η Φρανσουάζ Σαγκάν, ο Ζακ Πρεβέρ, τα ποιήματα του οποίου σφράγισε με τις ερμηνείες της. Ο Ζαν Κοκτό την έβαλε στα γυρίσματα του «Ορφέα» του. Οι Ανρί Καρτιέ Μπρεσόν, Ρομπέρ Ντουανό, Γουίλι Ρόνις και Μάν Ρέι απαθανάτισαν τη γοητεία της στις φωτογραφίες τους. Ο φιλόσοφος Μερλό Ποντί την ερωτεύτηκε. Κατά το πέρασμά της από τον κινηματογράφο θα συναντήσει και θα συνεργαστεί, εκτός άλλων, με τους Ζαν Ρενουάρ, Οτο Πρέμινγκερ, Τζον Χιούστον, Ζαν Πιέρ Μελβίλ. Θα ξεχωρίζει επίσης η εμφάνισή της δίπλα στον Ορσον Ουέλς και τον Μπράντφορντ Ντίλμαν στο δράμα του Ρίτσαρντ Φλάισερ «Ραγισμένος καθρέφτης» (1960).

ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΑΤΑΞΙΩΣΗ. Ο κόσμος της, ωστόσο, ήταν η μουσική. Τα χρόνια της διεθνούς καταξίωσης θα συνδεθούν με τον πρώην σύζυγό της Μισέλ Πικολί και μετά με τον Ζεράρ Ζουανέ – συνθέτη των μεγάλων επιτυχιών του Ζακ Μπρελ -, τελευταίο σύζυγό της επί 35 χρόνια. Ανάμεσα στις πολλές συνεργασίες της και ο δίσκος που συνέθεσε γι’ αυτήν ο Γιάννης Σπανός πάνω σε ποίηση του Αραγκόν, του Μέτερλινκ, του Βερλέν, του Ελιάρ. Ανάμεσα στις πολλές λεπτομέρειες μιας πολυκύμαντης ζωής το γεγονός ότι το «Ne me quitte pas» του Ζακ Μπρελ την εκνεύριζε επειδή στους στίχους του μια γυναίκα σερνόταν και παρακαλούσε τον εραστή της. Η διάθεση της χειραφέτησης τη συνοδεύει από την εποχή του μεταπολεμικού Παρισιού και με αυτήν τραγουδάει μέχρι πριν από χρόνια (το 2015 είχε επισκεφθεί και την Αθήνα) τις μεγάλες επιτυχίες της («Deshabillez-moi», «Je jouais sous un banc», «Tard», «La javanaise», «Couvre-fue»), με σήμα κατατεθέν πάνω στη σκηνή το μακρύ μαύρο φόρεμά της. Αν φοβόταν το τέλος, όπως συνήθως αναρωτιόμαστε σε αντίσοτιχα σημειώματα; Το 2008 η ίδια είχε δηλώσει: «Για να αντιστέκεσαι στον ερχομό του τέλους οφείλεις να αγαπάς τρελά αυτό που κάνεις, να ξεφεύγεις από τα συνηθισμένα. Να πηγαίνεις, ας πούμε, να τραγουδήσεις σε αίθουσες μικρών προαστίων το πρωί. Ή να γοητεύεις έναν νεαρό τυπάκο που στο τέλος του τραγουδιού θα σε παραδεχτεί λέγοντας “Ε, λοιπόν, είναι καλή αυτή η Γκρεκό”».