Και φιλελεύθερος {LF}και σοσιαλδημοκράτης

Το ερώτημα επανέρχεται συχνά από τον Μάρτιο κι έπειτα: είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης οπαδός του φιλελευθερισμού; Ή έχει ανακαλύψει την κρυφή γοητεία της σοσιαλδημοκρατίας; Ο ίδιος έχει προσπαθήσει πολλές φορές να λύσει την απορία – με πιο πρόσφατη μια απάντησή του στη Θεσσαλονίκη. «Επειδή», είπε στη συνέντευξη Τύπου, «είμαι φιλελεύθερος πιστεύω στον ορθό λόγο. Βεβαίως είμαι φιλελεύθερος, αλλά αναγνωρίζω ότι το κράτος μπορεί να διαδραματίσει ισχυρό ρόλο ορισμένες φορές. Πιστεύω σε ένα ισχυρό κράτος, αλλά όχι σε πλαδαρό κράτος. Αυτός είναι ο κεντρικός πυλώνας μιας σύγχρονης φιλελεύθερης προσέγγισης».

Οποτε καλείται να αυτοπροσδιοριστεί, λοιπόν, καταφεύγει σε μια εύλογη σύγκλιση της πολιτικής φιλοσοφίας που δηλώνει ότι πρεσβεύει με τις σοσιαλδημοκρατικές πολιτικές τις οποίες η υγειονομική και η οικονομική κρίση τον ώθησαν να εφαρμόσει. Στη δική του ανάλυση – που την έχει μοιραστεί με το κομματικό του ακροατήριο τον περασμένο Δεκέμβριο, πολύ πριν οι συνθήκες τον οδηγήσουν να χρησιμοποιήσει σοσιαλιστικά εργαλεία στην πράξη -, η συγκεκριμένη σύγκλιση δεν είναι παράταιρη. Το αντίθετο, αφού, για να το πούμε με δικά του λόγια, «συστατικό του φιλελευθερισμού είναι και η κοινωνική αλληλεγγύη. Καμιά φιλελεύθερη και προοδευτική πολιτεία δεν ανέχεται πολίτες να ωθούνται στο περιθώριο».

Τότε, την είχε στηρίξει, επικαλούμενος ταυτόχρονα τη βενιζελική παράδοση, η οποία σπανίως αφήνει ασυγκίνητο το κεντρώο και κεντροαριστερό κοινό, και την καραμανλική παρακαταθήκη, η οποία πάντα ηχεί ευχάριστα στα κεντροδεξιά αφτιά. «O Βενιζέλος», έλεγε, «φρόντισε για τη συγκρότηση ενός ισχυρού κράτους, ικανού να εγγυηθεί την οικονομική και κοινωνική άνοδο, ενώ ο Καραμανλής πρόσφερε το αντίβαρο του ισχυρού πολίτη. Που αυτεξούσιος και μορφωμένος θα μπορεί να δημιουργεί. Αλλά και θα αντιστέκεται στην τυχόν αυθαιρεσία του κράτους».

Η ιδεολογική σύζευξη που επιχειρεί – προτού βρεθεί στο Μαξίμου, οφείλει να αναγνωρίσει κανείς – φαίνεται να αποδίδει ως στρατηγική. Οχι μόνο γιατί του προσέφερε μια εκλογική νίκη, αλλά κι επειδή, σύμφωνα με δημοσκόπους, ο Πρωθυπουργός συνεχίζει μέχρι σήμερα να προσελκύει ψηφοφόρους τόσο από το ΚΙΝΑΛ όσο κι από τον ΣΥΡΙΖΑ – ενώ μάλιστα πλέον δεν παρατηρείται καμία μετακίνηση μεταξύ των δύο αυτών κομμάτων.

Ο φιλελεύθερος

Οι πολιτικοί του αντίπαλοι του προσάπτουν διαρκώς την κατηγορία περί  «νεοφιλελεύθερων πολιτικών». Εκείνος, πάλι, δηλώνει πάντα φιλελεύθερος, αποδίδοντας την κεντροαριστερή αντίδρασή του κατά τη διάρκεια της διαχείρισης της πανδημίας στους καιρούς «που ευνοούν μια πιο κεϊνσιανή προσέγγιση».

Από τα τέλη Μαΐου, φέρ’ ειπείν, μιλώντας σε CEOs και προέδρους εταιρειών, έθετε ως προτεραιότητά του την προστασία των θέσεων εργασίας και μέσω αυτής την παροχή βοήθειας στην επιχειρηματικότητα τελικά.

Η πλειονότητα των νέων μέτρων που ανακοίνωσε από το πολιτικοοικονομικό φόρουμ που αντικατέστησε τη ΔΕΘ φέτος είχε καθαρότερο φιλελεύθερο πρόσημο. Οι μειώσεις φόρων λογίζονται συνήθως σαν το άγιο δισκοπότηρο της υπό συζήτηση πλευράς του πολιτικού φάσματος. Κι αν σε αυτό συνυπολογιστεί η λεπτομέρεια πως η κατάργηση της έκτακτης εισφοράς για το 2021 αποδεικνύεται – με βάση τα παραδείγματα που κυκλοφόρησαν – πιο συμφέρουσα για τους ελεύθερους επαγγελματίες παρά για τους μισθωτούς, ο Μητσοτάκης ικανοποίησε ένα από τα κυριότερα αιτήματα όσων τον ψήφισαν λόγω του φιλελευθερισμού του.

Παράλληλα, οι βασικοί διακηρυγμένοι στόχοι της διακυβέρνησής του είναι προσηλωμένοι στον εν λόγω -ισμό. Η έμφαση που αποδίδει στην προσέλκυση επενδύσεων δεν έχει σταματήσει ούτε στην κορωνοεποχή. Την επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία συνάντησής του με ξένους επιχειρηματίες. Κι όχι μόνο. Τον Ιούλιο, π.χ., από την Κασσιόπη στην Κέρκυρα ανέφερε ότι προτεραιότητά του παραμένει «η προσέλκυση ξένων επενδύσεων, στρατηγικός στόχος που προϋποθέτει επιτάχυνση των γραφειοκρατικών διαδικασιών, δίχως οποιοσδήποτε επίδοξος επενδυτής να κληθεί να υπερβεί αχρείαστα εμπόδια ώστε να φέρει εις πέρας το έργο του» – συμπληρώνοντας ότι σκοπεύει επίσης να θέσει και το πλαίσιο που θα επιτρέπει στη Δικαιοσύνη να αποφασίζει γρήγορα για οποιαδήποτε διαμάχη αφορά επενδυτικές διαδικασίες.

Την ίδια προσήλωση υποδηλώνουν κι οι πρωτοβουλίες που σχεδιάζει να υλοποιήσει η κυβέρνηση στο άμεσο μέλλον, όπως η περαιτέρω ψηφιοποίηση των υπηρεσιών του Δημοσίου, η οποία προχώρησε αρκετά κατά τη διάρκεια του γενικού lockdown, ώστε να ενισχυθεί η περίφημη ευελιξία του κράτους.

Ο κεντροαριστερός

Αν υπάρχει μια στιγμή που η κεντροαριστερή στροφή έγινε ορατή ακόμη κι από εκείνους που δεν παρακολουθούν προσεκτικά την πορεία του Πρωθυπουργού, αυτή ήταν όταν αναγνώρισε την αξία του ΕΣΥ, παραδεχόμενος ότι στο παρελθόν έκανε λάθος στην αξιολόγησή του και αποκαλύπτοντας ένα στοίχημα που – sic – έβαλε με τον εαυτό του: το ελληνικό δημόσιο Σύστημα Υγείας να γίνει σημείο αναφοράς σε όλη την Ευρώπη, δέσμευση που επανέλαβε την Κυριακή που πέρασε.

Σε εκείνη τη συνέντευξη είπε κι άλλα σοσιαλδημοκρατικά, βέβαια. Οπως ότι στη νέα οικονομική κρίση «ο επιχειρηματίας θα πρέπει να βάλει το χέρι στην τσέπη περισσότερο για να στηρίξει την επιχείρησή του. Πρέπει να κάνει αυξήσεις κεφαλαίου – θα πρέπει να φάει κάποια από τα “έτοιμα” που έχει στην άκρη», προκειμένου τα βάρη που θα αφήσει η πανδημία να επιμεριστούν δίκαια. Παρεμπιπτόντως, τώρα τα κυβερνητικά στελέχη επαναλαμβάνουν σχεδόν μονότονα πως, εφόσον χρειαστεί, τα κρατικά ταμεία θα συνεχίσουν να τονώνουν τη ρευστότητα.

Στις πιο «σοσιαλιστικές» του κινήσεις, εκτός από τα 800άρια, μπορούν να προστεθούν η ανακοίνωση για τη δωρεάν διάθεση του εμβολίου και οι δωρεάν μάσκες σε εκπαιδευτικούς και μαθητές. Αμφότερα κρίθηκε ότι θα μπορούσαν να ενισχύσουν κι άλλο το κοινωνικό προφίλ της κυβέρνησης – παρότι η υλοποίηση της δεύτερης ιδέας κατέληξε να το μουντζουρώσει τόσο όσο θόλωσε την εικόνα του επιτελικού κράτους εξαιτίας του φιάσκου με τα μεγέθη.

Για να είμαστε δίκαιοι, πάντως, ο Μητσοτάκης δεν έκρυψε ποτέ την έλξη που νιώθει για τον χώρο της Κεντροαριστεράς. Από όσα τόνιζε πως τον χωρίζουν από τους συνυποψήφιούς του στο κυνήγι του εσωκομματικού σταυρού μέχρι τη ρητορική που υιοθέτησε στην προεκλογική περίοδο του 2019, και από τις επιλογές των προσώπων που έγιναν οι στενότεροι συνεργάτες του ως αυτούς που διάλεξε έξω από τα στενά όρια της ΝΔ για να στελεχώσει το Υπουργικό του Συμβούλιο και τη Δημόσια Διοίκηση, τα πάντα μαρτυρούν ότι στόχος του ήταν εξαρχής οι ψηφοφόροι της.