Μόνη λύση μια νέα κοινή ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης και ασύλου

Οταν αναλάμβανα τα καθήκοντά μου πριν από 10 μήνες, γνώριζα ότι το Προσφυγικό-Μεταναστευτικό θα ήταν το κομβικής σημασίας θέμα που θα είχαμε μπροστά μας να επιλύσουμε ως Ευρωπαϊκή Ενωση. Ενα ζήτημα από το οποίο θα κριθούμε συνολικά ως Ευρώπη. Η πανδημία και οι τιτάνιες προσπάθειες και πρωτοβουλίες που απαιτήθηκαν από την πλευρά της Ευρώπης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του κορωνοϊού καθώς και οι ιστορικές αποφάσεις για το Ταμείο Ανάκαμψης, ήταν λογικό να έχουν προτεραιότητα στην πολιτική μας στόχευση. Τώρα όμως είναι η ώρα της αλήθειας.

Το φαινόμενο προφανώς και δεν είναι τωρινό και τα δραματικά γεγονότα της Μόριας απλά μας υπενθυμίζουν όλα όσα πρέπει να κάνουμε διαφορετικά, όλα όσα πρέπει να αλλάξουμε. Από την πρώτη στιγμή βρεθήκαμε επί τόπου στη Λέσβο για να αντιμετωπίσουμε τις άμεσες ανάγκες στέγασης, σίτισης και ανακούφισης των χιλιάδων ανθρώπων που βρέθηκαν στον δρόμο.

Συγχρόνως, και σε συνεργασία με τις ελληνικές αρχές, σχεδιάζουμε και δρομολογούμε άμεσα τις μεσοπρόθεσμες λύσεις για μια νέα δομή που θα λειτουργεί με νέα βελτιωμένα πρότυπα και καλύτερες εγκαταστάσεις. Να είμαστε σαφείς. Δεν χρειαζόμαστε μια νέα Μόρια, αλλά μια σύγχρονη δομή χτισμένη με ευρωπαϊκά πρότυπα που θα ανταποκρίνεται στις βασικές ανάγκες ενός ευάλωτου πληθυσμού. Με την ΕΕ ενεργό και εμφανή συμπαραστάτη όχι απλά χορηγό. Παράλληλα, ολοκληρώνουμε την πρότασή μας για ένα νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο που θα παρουσιάσουμε την ερχόμενη Τετάρτη και το οποίο θα πρέπει να εγκριθεί στη συνέχεια από τα κράτη – μέλη της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το διακύβευμα είναι ένα: Να καταλήξουμε στο σωστό μείγμα «υπευθυνότητα – αλληλεγγύη» που θα πρέπει να αποτελεί τη βασική μας έγνοια στα χρόνια που έρχονται. Ας μη γελιόμαστε. Μετά την αποτυχία της Ευρώπης να συμφωνήσει το 2016 σε μια πραγματική κοινή ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης και ασύλου, πορευόμαστε με ένα συνονθύλευμα ασυντόνιστων νομοθετικών λύσεων, με τις επιμέρους ψηφίδες στο παζλ να είναι τοποθετημένες με λάθος τρόπο.

Η Ευρώπη θα παραμείνει ένας προορισμός ασύλου και μια αγκαλιά για τους κατατρεγμένους του κόσμου που θέλουν να ξεφύγουν από πολέμους και δικτατορίες. Συγχρόνως, όμως, θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο σε όλους ότι όσοι δεν τυγχάνουν προστασίας ασύλου από την ΕΕ, θα πρέπει να επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους. Η ΕΕ θα τηρήσει τις υποχρεώσεις της, αλλά δεν θα ανεχθεί την κατάχρηση των δικαιωμάτων και τον εκβιασμό. Ζητούμενο είναι να χτίσουμε ένα στέρεο οικοδόμημα που θα βασίζεται στο τρίπτυχο «Συμφωνίες με χώρες προέλευσης και διέλευσης – Συστηματική φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ – Αλληλεγγύη και ισομερής κατανομή των βαρών».

Σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική θα πρέπει να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι και για την αντιμετώπιση κάθε πιθανού σεναρίου. Αν βρεθεί πάλι αντιμέτωπη με έκτακτες καταστάσεις σαν κι αυτή που βιώσαμε στον Εβρο, η Ευρώπη τώρα θα είναι σε θέση να δράσει με έναν αυτόνομο μηχανισμό κρίσης, εξασφαλίζοντας στα κράτη –  μέλη επαρκείς επιχειρησιακές δυνατότητες. Σε αυτό το νέο ξεκίνημα μόνη βιώσιμη λύση είναι μια νέα κοινή ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης και ασύλου. Εφτασε η ώρα της συστράτευσης και της ενότητας για μόνιμες λύσεις. Αλλος δρόμος δεν υπάρχει.

Ο Μαργαρίτης Σχοινάς είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής