Σε τι θεό πίστευαν οι Νεάντερταλ;

Για τους περισσότερους –και ιδίως όσους δεν παρακολουθούν συστηματικά τις επιστημονικές εξελίξεις – οι Νεάντερταλ ήταν εκείνοι οι μακρινοί πρόγονοι του ανθρώπου που ζούσαν σε σπηλιές, ήταν ικανοί στην επεξεργασία του λίθου και είχαν περιορισμένη ευφυΐα. Οταν εμφανίστηκε, δε, ένα πιο εξελιγμένο είδος από εκείνους και σαφώς εξυπνότερο, ο Homo sapiens, το τέλος τους έμοιαζε προδιαγεγραμμένο.

Νέα ευρήματα, ωστόσο, και μελέτες, αλλά και η εξέλιξη της τεχνολογίας, η είσοδος της γενετικής στην αρχαιολογική έρευνα, η δυνατότητα σάρωσης και δημιουργίας τρισδιάστατων απεικονίσεων ανέτρεψαν τα δεδομένα και επέτρεψαν στους επιστήμονες να σκιαγραφήσουν με περισσότερη ακρίβεια το προφίλ του Νεάντερταλ που εμφανίστηκε στον πλανήτη πριν από 250.000 χρόνια.

Πόσοι όμως από εμάς έχουν μια ξεκάθαρη εικόνα για τον μακρινό πρόγονο με τον ελαφρώς μεγαλύτερο από τον δικό μας εγκέφαλο, τα επίσης μεγαλύτερα μάτια και ρουθούνια, ο οποίος κατά τη διάρκεια των 350.000 χρόνων ύπαρξής του (δέκα φορές μεγαλύτερη από του δικού μας είδος) έζησε κυνηγώντας ελέφαντες και μαμούθ, ρινόκερους και δελφίνια, ενώ πλαισίωνε τα γεύματά του με ξηρούς καρπούς, σπόρους και όσπρια;

Τα κενά που υπάρχουν στις γνώσεις μας για τους Νεάντερταλ επιχειρεί να καλύψει η μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μπορντό, στη Γαλλία, Ρεμπέκα Ραγκ Σάικς, η οποία συμμετείχε σε μεγάλο βαθμό σε μελέτες που τους αφορούσαν. Κατάφερε να χωρέσει το απόσταγμα των γνώσεών της σε ένα γοητευτικό και προσιτό σε όλους βιβλίο υπό τον τίτλο «Kindred: Neanderthal Life, Love, Death and Art», ανοίγοντας μέσα από τις σελίδες του ένα παράθυρο στον προϊστορικό κόσμο και επιτρέποντας στον αναγνώστη να παρακολουθήσει την καθημερινότητα όσων έζησαν εκείνη τη μακρινή εποχή, σύμφωνα με άρθρο του «Spectator».

Τους βλέπουμε, λοιπόν, μέσα από τις περιγραφές της συγγραφέως να ζουν σε σπηλιές και σε καταφύγια κάτω από βράχους. Να τραυματίζονται τυχαία, αλλά να μην είναι βίαιοι. Να παίρνουν χρωστικές από τα κοχύλια. Να αξιοποιούν τις τανίνες της βελανιδιάς για την επεξεργασία του δέρματος. Να καίνε ξύλο και κάρβουνο και είναι εξαιρετικοί τεχνίτες της πέτρας. Να διαθέτουν κώδικα επικοινωνίας (γλώσσα) – κάτι που δεν είναι επιβεβαιωμένο αλλά έχει αρκετούς υποστηρικτές – και να είναι ικανοί για ένα συλλογικό σχεδιασμό. Να θάβουν τους νεκρούς τους με κάποιο είδος τελετουργίας. Και να χαμογελούν, να αγαπούν και να θρηνούν.

ΟΙ ΣΤΑΛΑΓΜΙΤΕΣ. Εκείνο που, σύμφωνα με τις κριτικές που έχουν ήδη δημοσιευτεί, κάνει το συγκεκριμένο πόνημα να ξεχωρίζει είναι όταν η συγγραφέας οδηγεί τον αναγνώστη σε μια σπηλιά στη Νοτιοδυτική Γαλλία, στην κοιλάδα Αβερόν, όπου έχει εντοπιστεί ένα αινιγματικό  και μοναδικό μνημείο: δύο τόνοι σταλαγμιτών – περισσότερα από 400 μεμονωμένα κομμάτια – έχουν αποσπαστεί και τοποθετηθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζουν δύο κύκλους. Σε ορισμένα μέρη οι πέτρες έχουν ανυψωθεί ως υποστηρίγματα για μικρούς δίσκους, που φέρουν στοιχεία ότι πάνω τους είχαν ανάψει φωτιά. Η  κατασκευή  χρονολογείται με τις πλέον σύγχρονες μεθόδους  πριν από 174.000 χρόνια – πολύ πριν από την εμφάνιση του Homo sapiens. Και όσο για τη χρήση του, η συγγραφέας σημειώνει ότι δεν υπάρχει προφανής λειτουργικός λόγος –  ακόμη και η τοποθεσία της κατασκευής ήταν ακατάλληλη για κατοικία. Θεωρεί ότι είναι ένδειξη πνευματικής ζωής, γεγονός που επιτρέπει στον αναγνώστη να προσεγγίσει τους Νεάντερταλ ως όντα με αναπτυγμένο συναισθηματικό κόσμο και πνευματικές αναζητήσεις, συγκριτικά με ανάλογες μελέτες.