Μεσαίωνας

Μια λέξη υπάρχει για την εικόνα ανθρώπων που διαδηλώνουν καίγοντας μάσκες εν μέσω παγκόσμιας πανδημίας που κοντεύει να στοιχίσει ένα εκατομμύριο νεκρούς: μεσαίωνας. Ο μεσαίωνας είναι εδώ, ανάμεσά μας. Σαν να μην έφτανε όμως αυτό, προχθές, με το άνοιγμα των σχολείων έγινε ακόμα χειρότερο: γονείς που να μην αφήνουν τα παιδιά τους να φορέσουν τη μάσκα πριν αυτά μπουν την πρώτη ημέρα στο σχολείο; Αλλοι να χτυπούν δασκάλους για τον ίδιο λόγο; Είναι δυνατόν να συμβαίνει; Είναι.

Δεν μπορεί κανείς να γνωρίζει τι είδους ανεμοζάλη υπάρχει μέσα στο μυαλό αυτών των ανθρώπων. Αλλά δεν έχει και σημασία. Από τη στιγμή που την αφήνουν να εκδηλωθεί προς τα έξω βλάπτοντας τους γύρω τους, με πρώτα τα ίδια τα παιδιά τους, το ζήτημα παύει να αφορά τους ίδιους και τους ψυχιάτρους τους – στους οποίους, προδήλως δυστυχώς δεν πάνε. Αφορά πλέον τη δημόσια υγεία και τη δημόσια τάξη. Είναι ζήτημα δημόσιο και όχι ιδιωτικό. Και πρέπει να αντιμετωπίζεται με απόλυτη αυστηρότητα εφαρμογής του νόμου και άμεση εξάντληση των μέσων που παρέχουν οι κατασταλτικοί μηχανισμοί της δημοκρατικής πολιτείας. Οι δημόσιες αρχές δεν πρέπει να φείδονται αυστηρότητας σε ανθρώπους που για να ικανοποιήσουν την παράνοιά τους είναι έτοιμοι να προκαλέσουν ευρύτερο κακό. Αν το πράξουν, όχι μόνον θα νομιμοποιήσουν εν μέρει τέτοιες συμπεριφορές, αλλά θα συμβάλλουν και στον κίνδυνο που οι άνθρωποι αυτοί αντιπροσωπεύουν για την κοινωνία. Κάτι που στην περίπτωση μιας πανδημίας είναι εξαιρετικά ουσιώδες, καθώς τα κρούσματα λειτουργούν εκθετικά.

Η αλήθεια είναι ότι τα φαινόμενα αυτά δεν είναι ελληνικά. Αυτό με τον τρόπο του, είναι μια παρηγοριά. Τα είδαμε και σε άλλες, πολύ προηγμένες κοινωνίες: μαζικές διαδηλώσεις σε πρωτεύουσες ευρωπαϊκών χωρών, όπως στο Βερολίνο, δίνουν την αίσθηση ότι όλη αυτή η τρέλα που έχει βγει στον αφρό βρίσκεται παντού. Αντίθετα, η ελληνική εκδοχή είναι ίσως περιορισμένη. Σίγουρα όμως αρκετή για να προκαλέσει μεγάλη ζημιά αν την αφήσει κανείς. Πάντως είναι ξεκάθαρο ότι δεν πρόκειται για ζήτημα που αφορά σε ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας, αλλά για πρόβλημα βαθύτερο της ανθρώπινης φύσης πέρα από κάθε άλλο προσδιορισμό.

Σε αντίθεση όμως με άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες η Ελλάδα έχει ήδη πολύ πιο βαριά ατζέντα προβλημάτων να αντιμετωπίσει. Το τελευταίο που της χρειάζεται είναι να αποδειχθεί ακόμα περισσότερο ευάλωτη εξαιτίας τέτοιου είδους συμπεριφορών. Επίσης, ειδικά σε αυτή τη συγκυρία που οι προκλήσεις έχουν μεγιστοποιηθεί, είναι απαραίτητο να καταστεί σαφές ότι θα ξεπεραστεί επιτέλους η αχίλλειος πτέρνα αυτής της χώρας: η έλλειψη σεβασμού του δημόσιου συμφέροντος, που είναι έκδηλη παντού – και αυτό είναι πολιτισμικό. Το σύνολο βλάπτεται κάθε φορά που τέτοιες συμπεριφορές εκδηλώνονται και αφήνονται ατιμώρητες. Ενα παράδειγμα για αυτήν τη θλιβερή διαχρονικότητα απαξίωσης τα λέει όλα: μόνον την τελευταία εβδομάδα είχαμε δέκα νεκρούς από τροχαία. Κάτι που ενώ συνιστά τραγωδία, θεωρείται, όπως πάντα, ένα είδος κανονικότητας στο οποίο ουδείς δίνει σημασία. Η ίδια η κοινωνία με κάποιο τρόπο θεωρεί ότι το να χάνονται άνθρωποι στην άσφαλτο με τέτοια συχνότητα και για αυτούς τους λόγους, είναι κάτι που δεν χρειάζεται να την ταράξει – ενώ θα έπρεπε να χάνει τον ύπνο της. Γιατί; Επειδή δεν μας αρέσει η καταστολή μίας φονικής παραβατικότητας, που δεν είναι ελευθερία, αλλά κτηνωδία. Οχι απλώς δεν πρέπει να συμβεί το ίδιο και με την πανδημία, αλλά, αντίθετα, είναι η στιγμή να μάθουμε επιτέλους να σεβόμαστε την ίδια την ανθρώπινη ζωή. Που δεν το κάνουμε. Αυτό σημαίνει έξοδος από τον μεσαίωνα.