Ανιστόρητη ιστορία

Οσο κακόπιστος ή φανατικός και αν είναι κανείς, θα ήταν αδύνατον να χρεώσει με μία κατάχρηση της λέξης «ιστορία» που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, τον Ανδρέα Παπανδρέου όταν σε επιστολή του στον Αντώνη Τρίτση που έγινε γνωστή γιατί δημοσιεύθηκε του απένειμε έναν τρομερό έπαινο χαρακτηρίζοντας την προσφορά του ως τη στιγμή που τον «απέλυσε» λέγοντάς του: «Εγραψες ιστορία». Είναι πλέον ή βέβαιο πως όταν κάτι ακούγεται να λέγεται με έμφαση στον πολιτικό χώρο ως διά μαγείας θα μεταγγιστεί και σε άλλους χώρους και έτσι τα τελευταία χρόνια έχουμε παρασταθεί μάρτυρες ιστορίας που έχουν γράψει καλλιτέχνες (ηθοποιοί στην πλειοψηφία τους), τραγουδιστές, ποδοσφαιριστές και πάει λέγοντας.

Ομως αν γυρίσει κανείς τη ματιά του προς τα πίσω, και διακρίνει ποιοι ακριβώς είναι οι άνθρωποι και ποια τα γεγονότα που έγραψαν ιστορία, θα χαμογελάσει με συγκατάβαση ή ειρωνικά – όσο καλοπροαίρετος και αν είναι – όταν δει σε ποιους ανθρώπους και σε ποια γεγονότα απονέμεται το εύσημο να μπορούν να χαρακτηριστούν ως «ιστορία». Ακόμη και αν η ιστορία δεν έβριθε και δεν είχε δημιουργηθεί πια το αδιαχώρητο, σε σχέση με πρόσωπα και περιστατικά που όσο δικαιολογημένα άλλο τόσο καταχρηστικά διεκδικούν πια ή θέλουν να μονοπωλήσουν τη μνήμη των ανθρώπων όσον αφορά την ιστορικότητά τους, πάλι θα ήταν κομμάτι δύσκολο να δεχτείς ότι ένας ηθοποιός που έτυχε να διακριθεί με ένα ρόλο στην τηλεόραση έχει γράψει ιστορία (είναι κάτι που ακούγεται επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια).

Αν προσέξει κανείς, θα παρατηρήσει πως η ευκολία να χαρακτηρίζεται κάτι ως ιστορία συμβαδίζει με την αλαζονεία που προκαλεί το γεγονός ότι κάτι, αξίζει δεν αξίζει, μπορεί πια να γίνεται ευρύτατα γνωστό, ενώ σε εποχές που ήταν εκ των πραγμάτων περιορισμένης ή ανύπαρκτης η διάχυση ενός ανθρώπου ή ενός περιστατικού, η σύμφυτη με τη συνθήκη αυτή σεμνότητα δεν επέτρεπε να διανοηθείς καν πως μπορούσε να καταχωρηθεί ως ιστορία οτιδήποτε και αν είχες πραγματοποιήσει.

Τι λέει λοιπόν αυτό; Πως όλες οι λέξεις και όλες οι έννοιες όταν δεν έχουν ένα ουσιαστικό αντίκρισμα τόσο μέσα στον άνθρωπο που τις εκστομίζει όσο και μέσα στην ίδια τη ζωή, λέγονται απλά για να λέγονται. Δεν συνιστά τιμή να αποδίδεις σε έναν άνθρωπο την ιδιότητα ότι έγραψε ιστορία όταν είναι βέβαιο πως πριν αλέκτορα φωνήσαι θα έχει ξεχαστεί και ο ίδιος και η «ιστορία» του. Χώρια που η πραγματική ιστορία είναι συνδυασμένη με δοκιμασίες και περιπέτειες που αφορούν χιλιάδες ανθρώπους – συχνά και εκατομμύρια – ώστε να αποτελεί πραγματική ύβρη η απονομή της σε οποιονδήποτε έκανε καλά ή λιγότερο καλά τη δουλειά του – και με το αζημίωτο μάλιστα. Είναι προτιμότερο να αφήνονται τα πράγματα στην τύχη τους χωρίς χαρακτηρισμούς, παρά να υποθηκεύεται το μέλλον στις συνέπειες μιας καθ’ όλα διαβλητής χρήσης των λέξεων.