Ενα σταθερό ευρώ χρειάζεται φιλόδοξη βιομηχανική πολιτική

Η ιδέα μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής έχει επανέλθει στην ατζέντα τουλάχιστον μετά την κυκλοφορία ενός γαλλο-γερμανικού μανιφέστου για το θέμα στις αρχές του 2019. Ωστόσο, ενώ το έγγραφο αυτό επικεντρώθηκε κυρίως στην παγκόσμια ανταγωνιστικότητα, ένα εξίσου ισχυρό επιχείρημα για την αναβίωση της βιομηχανικής πολιτικής είναι ότι είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ευρώ.

Μετά την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος, το βιομηχανικό μερίδιο της οικονομίας από άποψη προστιθέμενης αξίας παρέμεινε σταθερό στη Γερμανία, ενώ μειώθηκε σημαντικά στη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία. Η μαζική απάντηση της γερμανικής οικονομικής πολιτικής στο σοκ του COVID-19 αναμένεται να ενισχύσει αυτήν την τάση. Η βιομηχανία, η οποία θεωρείται ευρέως ότι περιλαμβάνει ψηφιακές υπηρεσίες, είναι το κλειδί για την αύξηση της παραγωγικότητας. Τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον Νότο θα πρέπει να ξεκινήσουν μια βιομηχανική αναζωογόνηση.

Διαφορετικά, η σχετική έλλειψη ανταγωνιστικότητας θα εντείνει τις ανισορροπίες εντός της ευρωζώνης και θα αυξήσει την προοπτική μόνιμων μεταβιβάσεων κεφαλαίων Βορρά προς Νότο, απειλώντας την πολιτική βιωσιμότητα του μπλοκ. Τα κακά νέα είναι ότι ενώ η Γαλλία μπορεί ίσως να αντέξει οικονομικά να δαπανήσει δισεκατομμύρια ευρώ για την υποστήριξη της αυτοκινητοβιομηχανίας της, η Ιταλία και η Ισπανία δεν μπορούν. Τα καλά νέα είναι ότι το πακέτο αποκατάστασης της Επόμενης Γενιάς της ΕΕ, που εγκρίθηκε πρόσφατα, προσφέρει μια ευκαιρία τόσο για την αναζωογόνηση της βιομηχανίας της Νότιας Ευρώπης όσο και για την ενίσχυση της θέσης της σε ένα ψηφιακό, βιώσιμο μέλλον.

Οι βιομηχανικές πολιτικές πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να συμβάλουν στον συντονισμό των επενδύσεων. Βασικές βιομηχανίες και κλάδοι όπως τα ηλεκτρικά οχήματα εξαρτώνται όχι μόνο από τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, αλλά και από τομείς τεχνητής νοημοσύνης και δικτύων 5G, έως την κατασκευή και υποδομή μπαταριών (σταθμοί φόρτισης).

Η επίτευξη παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας σε αυτόν τον κλάδο απαιτεί συνεπώς ευρείες συμπληρωματικές επενδύσεις, για να μην αναφέρουμε ένα καλά εκπαιδευμένο και μορφωμένο εργατικό δυναμικό. Στην περίπτωση της Ευρώπης, μια συνεργασία δημόσιου – ιδιωτικού τομέα θα είναι απαραίτητη. Η επιτυχία του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ εξαρτάται από τον συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έπειτα από μια διαδικασία προσεκτικής επιλογής και παρακολούθησης των δημοσίων δαπανών. Για να αποφευχθεί ο περιορισμός του δυναμικού της ανάκαμψης από την πολιτική, τα υποψήφια έργα θα πρέπει να αξιολογούνται και να διαμορφώνονται από ανεξάρτητους εθνικούς οργανισμούς στελεχωμένους από αναγνωρισμένους επαγγελματίες. Η ευρωζώνη χρειάζεται μια βιομηχανική πολιτική που διατηρεί τον εσωτερικό ανταγωνισμό, ενώ παράλληλα ενισχύει τη βιομηχανία της Νότιας Ευρώπης και υποστηρίζει την ΕΕ για άνοιγμα διεθνών αγορών. Διαφορετικά, το ίδιο το ευρώ θα παραμείνει σε κίνδυνο.

O Ξαβιέ Βιβ είναι καθηγητής Οικονομικών στο IESE Business School