Επιστροφή με «ασφάλεια»

Πρέπει να είναι μια επάνοδος «ασφαλής» όσο και «ευοίωνη». Προσαρμοσμένη στο πνεύμα της εποχής, η βιβλιοπαραγωγή της φθινοπωρινής σεζόν – που εκτείνεται ως τον χειμώνα – επανέρχεται με χαμηλές προσδοκίες και ανοιχτές πληγές από τον περιορισμένο τζίρο της προηγούμενης περιόδου (ειδικά για τους μικρούς εκδοτικούς οίκους). Καθιερωμένα μεγάλα ονόματα, τίτλοι που έμειναν πίσω σε σχέση με τον πρώτο προγραμματισμό, αρκετές επανεκδόσεις ή νέες μεταφράσεις παλαιότερων έργων και το «ορόσημο» του εορτασμού για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση συμπυκνώνουν σε αδρές γραμμές την εικόνα της επανεκκίνησης. Το σημείωμα του «Β» που ακολουθεί δεν είναι εξαντλητικό, καθώς βασίζεται σε θεματική παρουσίαση βασικών κατηγοριών με επιλογές χαρακτηριστικών τίτλων. Οι αναγνώστες θα μας συγχωρήσουν για την έλλειψη της ελληνικής λογοτεχνίας, λόγω της πληθώρας τίτλων. Οποιοδήποτε «φιλτράρισμα» δεν θα είχε ως αποτέλεσμα τη σωστή αντιπροσώπευση των εκδοτικών οίκων.

Σύγχρονοι κλασικοί

Η έννοια του στοιχήματος δεν είναι ό,τι καλύτερο όταν περιγράφεις μια νέα μετάφραση, αλλά κάτι τέτοιο ισχύει για τον «Φύλακα στη σίκαλη» του Σάλιντζερ, που διαθέτει τη δική του μυθολογία χάρη και στη μεταφραστική εργασία της Τζένης Μαστοράκη ήδη από το 1978. Τη νέα εκδοχή, λοιπόν, παραδίδει η Αθηνά Δημητριάδου στις εκδόσεις Πατάκη.

Από ένα γύρισμα της τύχης, η Τζένη Μαστοράκη ήταν η μεταφράστρια και στις «Απόψεις ενός κλόουν» (Γράμματα, 1986), έργο που πλέον μεταφράζει για τις εκδόσεις Πόλις ο Δημήτρης Δημοκίδης (επίμετρο Αλεξάνδρα Ρασιδάκη).

Για πρώτη φορά στα ελληνικά μεταφράζεται, εξάλλου, από τον Χαράλαμπο Γιαννακόπουλο για τις εκδόσεις Πατάκη και τη σειρά Sub Rosa «Ο μεγάλος απατεώνας» του Χέρμαν Μέλβιλ, το τελευταίο μυθιστόρημα που εξέδωσε το 1857 ο δημιουργός του «Μόμπι Ντικ». «Το βιβλίο που μιλάει για τον αμερικανό πρόγονο του Τραμπ», όπως έγραφε ο Φίλιπ Ροθ στον «New Yorker».

Αρρηκτα συνδεδεμένο με το περσινό «Γκίλιαντ» (Μεταίχμιο), το μυθιστόρημα της Μέριλιν Ρόμπινσον «Στο σπίτι» (Μεταίχμιο, μτφ. Κατερίνα Σχινά), που κέρδισε το Πούλιτζερ, είναι το δεύτερο μέρος της τριλογίας που ολοκληρώνεται με το «Λάιλα» (Μεταίχμιο, 2016). Οι ίδιες εκδόσεις συστήνουν έναν παραγνωρισμένο συγγραφέα, τον Αφροαμερικανό William Melvin Kelley (1937-2017) μέσω του έργου του «Ενας διαφορετικός τυμπανιστής» (μτφ. Γιώργος-Ικαρος Μπαμπασάκης), το οποίο έγραψε σε ηλικία 24 ετών. Το διεθνές ενδιαφέρον για επανέκδοσή του αναβίωσε πρόσφατα και ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει σε περισσότερες από 25 χώρες.

Στο «Μεσάνυχτα του αιώνα», που αναμένουμε από τις εκδ. Μέδουσα (μτφ. Πόλα Ζαχοπούλου), ο Βίκτορ Σερζ γράφει για μια ομάδα εκτοπισμένων, μελών της Αριστεράς Αντιπολίτευσης της ΕΣΣΔ, σε μια απομακρυσμένη πόλη της Κεντρικής Ασίας, και σκιαγραφεί τη σοβιετική κοινωνία πριν από τον πόλεμο.

Η «Σιωπή» του Ντον ΝτεΛίλο αναμένεται από τον Gutenberg (μτφ. Ζωή Μπέλλα – Αρμάου»): ένα επίκαιρο μυθιστόρημα, που γράφτηκε πριν από το ξέσπασμα της πανδημίας του Covid-19, «με αρχική ιδέα τους δρόμους του Μανχάταν να ερημώνουν», όπως δήλωσε ο ίδιος ο ΝτεΛίλο, παρακολουθώντας μια παρέα πέντε ανθρώπων κατά τη διάρκεια ενός καταστροφικού γεγονότος.

Το βιβλίο του Τζόζεφ Κόνραντ με τίτλο «Ενα χαμόγελο της τύχης» σε μετάφραση της Σπάρτης Γεροδήμου αναμένεται από την Ερατώ. Εδώ περιλαμβάνονται και οι ιστορίες «Το θεριό – Μια εξοργιστική ιστορία» και «Καρέιν – Μία ανάμνηση». Συνολικά τρεις ιστορίες, χαρακτηριστικές του κόσμου που ο Κόνραντ αποκαλύπτει μέσα από τα έργα του. Από τις ίδιες εκδόσεις και το μυθιστόρημα του Μάλκολμ Λόoυρι, «Βαθύ γαλάζιο» σε μετάφραση του Θεόδωρου Γιαννακόπουλου. Μετά το «Κάτω απ’ το ηφαίστειο» θεωρείται το σπουδαιότερο έργο του μεγάλου συγγραφέα.

Από τον Εξάντα (μτφ. Αλέξανδρος Κυπριώτης) αναμένονται τα «Κύματα» του Eντουαρντ φον Κέιζερλινγκ (1855-1918), μυθιστόρημα που ο συγγραφέας υπαγόρευσε στις αδελφές του, όταν η σύφιλη είχε προσβάλει τον νωτιαίο μυελό του, και πλέον θεωρείται από τα σημαντικότερα έργα του ιμπρεσιονισμού. Ο ίδιος τίτλος αναμένεται και από τις εκδόσεις Loggia, σε μετάφραση Αναστασίας Χατζηγιαννίδη.

Οι εκδ. Αγρα ετοιμάζουν «Το μυθιστόρημα των εκατό ημερών» του Γιόζεφ Ροτ (μτφ. Μαρίας Αγγελίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει μαζί με ένθετο δοκίμιο του Claudio Magris για τον Γιόζεφ Ροτ.

Το βιβλίο «Η γυναίκα που γνώρισα» του Αμος Οζ εκδόθηκε το 1989. Τώρα μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά από τη Λουίζα Μιζάν για τον Καστανιώτη. Η ιστορία του Γιοέλ Ραβίντ που αφιέρωσε πολλά χρόνια στις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες και αποσύρεται σε προάστιο του Τελ Αβίβ με την κόρη του, τη μητέρα του και την πεθερά του, για να εξετάσει τα ψέματα που έχει πει και ο ίδιος. Από τις ίδιες εκδόσεις και «Το μαγικό βαρέλι και άλλες ιστορίες» (μτφ. Σταυρούλα Αργυροπούλου) του Μπέρναρντ Μάλαμουντ. Θα ακολουθήσει ο δεύτερος τόμος των διηγημάτων σε μετάφραση της Τόνιας Κοβαλένκο.

Στις εκδ. Κριτική αναμένεται το «Ρίττερ, Ντεν, Φος» του Τόμας Μπέρνχαρντ, σε μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα: τρία αδέλφια, γόνοι βαθύπλουτης μεγαλοαστικής οικογένειας ξαναβρίσκονται στην πατρική βίλα, παραληρούν και αλληλοσπαράσσονται κάτω από τα βλέμματα οικογενειακών πορτρέτων.

H κατάρρευση μιας κοινωνίας μετά την ταπεινωτική ήττα της Γερμανίας στον Α’ Παγκόσμιο και η σταδιακή διάβρωση της από τις ιδέες των Ναζί αναβιώνουν στο αριστουργηματικό «Λύκος ανάμεσα σε λύκους» του Χανς Φαλάντα (μτφ. Ιωάννα Αβραμίδου), που αναμένεται από τον Gutenberg. Από τον ίδιο εκδοτικό και το «Butcher’s crossing» του Τζον Γουίλιαμς (μετάφραση Αθηνά Δημητριάδου) με την ιστορία ενός αστού που διαβάζει για την άγρια φύση και αποφασίζει να αναζητήσει εκεί τον εαυτό του και τη λύτρωση.

Zeitgeist

Το προηγούμενο βιβλίο του, «Πατρίδα», μας αναγκάζει να αναμένουμε με ενδιαφέρον «Τα χρόνια της βραδύτητας» του Φερνάντο Αραμπούρου (εκδ. Πατάκη, μτφ. Τιτίνα Σπερελάκη), οι αντιήρωες του οποίου επιστρέφουν στη στράτευση της δεκαετίας του 1960 (ΕΤΑ) και το σκοτεινό υπόβαθρο της Χώρας των Βάσκων.

Στο νέο του βιβλίο «Ανδρας με κόκκινο μανδύα» (εκδ. Μεταίχμιο, μτφ. Κατερίνα Σχινά) ο βραβευμένος με Μπούκερ Τζούλιαν Μπαρνς εστιάζει στο Παρίσι της Μπελ Επόκ, τον πρωτοπόρο της Ιατρικής Σάμιουελ Πότσι («αγωνιστής, άθεος και Δον Ζουάν») και φωτίζει τη μακρόχρονη ανταλλαγή ιδεών ανάμεσα στη Βρετανία και τη Γαλλία.

Στο «Ο κύριος Γουάιλντερ κι εγώ» (Πόλις, μτφ. Αλκηστις Τριμπέρη) ο Τζόναθαν Κόου «επινοεί» το μεθυστικό καλοκαίρι του 1977, όταν η Καλλιστώ φεύγει από την Αθήνα για να γνωρίσει τον κόσμο. Μετά το ταξίδι της στην Αμερική, βρίσκεται σε ένα ελληνικό νησί που έχει μετατραπεί σε κινηματογραφικό σκηνικό. Εκεί, ο διάσημος σκηνοθέτης του Χόλιγουντ, Μπίλι Γουάιλντερ, γυρίζει την ταινία του «Fedora» και η Καλλιστώ προσλαμβάνεται ως βοηθός.

Οι εκδόσεις Ψυχογιός επανασυστήνουν σε νέα μετάφραση της Αργυρώς Μαντόγλου το «Ενας καλλιτέχνης του ρέοντος κόσμου» του Καζούο Ισιγκούρο (Νομπέλ Λογοτεχνίας 2017).

Τίποτε δεν αφήνει στη βεβαιότητά του ο Γκράχαμ Σουίφτ στο «Να ‘μαστε, λοιπόν» (εκδ. Μίνωας, μτφ. Κατερίνα Σχινά), όπου τα όνειρα τριών ανθρώπων – ενός ταχυδακτυλουργού, της βοηθού του και ενός κομπέρ – αναδύονται ανάμεσα στην προπολεμική και στη μεταπολεμική εποχή.

Στο «Apollokalypse» ο Γκέρχαρντ Φάλκνερ (εκδ. Loggia, μτφ. Μαρίνα Αγαθαγγελίδου) αναπλάθει το Βερολίνο των δεκαετιών 1970 και 1980, που παραπαίει ανάμεσα στην τρομοκρατία και τον πανηδονισμό, το διονυσιακό πνεύμα και την απολλώνια αντίσταση του τίτλου.

Από τον Καστανιώτη αναμένεται ο «Χειμώνας» της Αλι Σμιθ (μτφ. Μιλτιάδης Αργυρόπουλος), το δεύτερο μυθιστόρημα του περίφημου Κουαρτέτου των Εποχών: «Χειμώνας. Θλίψη και σκοτεινιά. Τσουχτερός άνεμος, σιδερένια γη, παγωμένο νερό. Σύντομες μέρες, ατέλειωτες νύχτες. Τα δέντρα τρέμουν απογυμνωμένα. Τα φύλλα του καλοκαιριού, νεκρά απορρίμματα. Ο κόσμος συρρικνώνεται. Τα φυτά κατακρατούν τους χυμούς τους. Ομως ο χειμώνας αποκαλύπτει τα πάντα. Κι όπου υπάρχει πάγος, θα ανάψει φωτιά».

Από τον Ικαρο αναμένονται τα «Χίλια φεγγάρια» του Σεμπάστιαν Μπάρι (μτφ. Μαρία Αγγελίδου), η φιλόδοξη συνέχεια του μυθιστορήματος «Μέρες δίχως τέλος» (Ικαρος, 2018). Εδώ, η Γουινόνα Κόου, ορφανό παιδί των Ινδιάνων της Λακότα, μεγαλώνει σ’ ένα αντισυμβατικό σπιτικό στο Δυτικό Τενεσί με τον θετό γονιό της, Τζον Κόουλ, και τον σύντροφό του, Τόμας ΜακΝάλτι. Στις ίδιες εκδόσεις ο «Χορευτής του νερού» του Αμερικανού Ta-Nehisi Coates (μτφ. Βάσια Τζανακάρη), όπου ο ανερχόμενος συγγραφέας φαντάζεται έναν κρυφό πόλεμο ενός σκλαβωμένου λαού ως απάντηση σε μια ανθρώπινη φρικαλεότητα που διαρκεί για ολόκληρες γενιές.

Τον 42χρονο Βοσνιογερμανό Σάσα Στάνισιτς συστήνει η Εστία μέσω της «Καταγωγής» (μτφ. Κώστα Κοσμά), μυθιστορήματος που κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο Γερμανικής Λογοτεχνίας 2019. Γιος μιας βόσνιας μουσουλμάνας κι ενός σέρβου χριστιανού, ο συγγραφέας περιγράφει τη φυγή της οικογένειας από τη σπαρασσόμενη Γιουγκοσλαβία, την κατάρρευση αυτής που γνώριζε ως πατρίδα και τα κατοπινά χρόνια στη Γερμανία.

Οι εκδόσεις Βακχικόν εγκαινιάζουν τη νέα σειρά «BALKAΝBOOKS», με βιβλία των βαλκανικών εθνικών λογοτεχνιών που έχουν λάβει το EUPL: η «Ξηρή εποχή», μυθιστόρημα της Σλοβένας Γκαμπριέλα Μπάμπνιικ, σε μετάφραση Γιώργου Γκούμα, «O μάγος του λούνα παρκ», συλλογή διηγημάτων της Σέρβας Γελένα Λένγκολντ, σε μετάφραση Γιώργου Γκούμα και «H κρουσταλλένια και άλλες ιστορίες», συλλογή διηγημάτων της Κροάτισσας Μίλα Παβίσεβιτς, σε μετάφραση Κωνσταντίνου Μούσσα.

Από τις εκδόσεις Οξύ θα επανεκδοθεί η «Αμερικανική ψύχωση» του Bret Easton Ellis, 28 χρόνια μετά την πρώτη κυκλοφορία.

Για την Αλεξάνδρεια ο Σωτήρης Χαλικιάς ετοιμάζει τη μετάφραση της νουβέλας «The years, months, days» του κινέζου συγγραφέα Yan Lianke.

Graphic Novels

Τα δημοσιεύματα του ξένου Τύπου ήταν γενναιόδωρα για το «στοίχημα» του Ζακ Φεραντέζ να μεταγράψει σε πυκνή αφήγηση τον «Πρώτο άνθρωπο» του Αλμπέρ Καμί, το μυθιστόρημα που δακτυλογράφησε η κόρη του Κατρίν μετά τον θάνατο του γάλλου συγγραφέα το 1960 σε αυτοκινητικό δυστύχημα. Στα ελληνικά, για τις εκδ. Πατάκη, μεταφράστηκε από τις Νίκη Καρακίτσου-Ντουζέ και Μαρία Κασαμπαλόγλου-Ρομπλέν.

Φοιτητής στο Ιτον, αστυνομικός στη Βιρμανία, μαχητής στον ισπανικό εμφύλιο στο πλευρό των αντιφρανκιστών, εχθρός του σταλινισμού, δημοσιογράφος με έρευνες που προκάλεσαν μεγάλο θόρυβο. Με το «Οργουελ» (εκδ. Μίνωας, μτφ. Κλαιρ Νεβέ, εικονογράφηση Σεμπαστιέν Βερντιέ) ο Πιερ Κριστέν διεισδύει στον κόσμο ενός από τους κορυφαίους συγγραφείς του 20ού αιώνα.

Οι εκδόσεις Οξύ εγκαινιάζουν τη σειρά Οξύ Illustrated, με κλασικούς λογοτεχνικούς τίτλους εμπλουτισμένους με πρωτότυπες εικονογραφήσεις. Η αρχή θα γίνει με τη «Μεταμόρφωση» του Φραντς Κάφκα σε εικονογράφηση του σπουδαίου αργεντινού καλλιτέχνη Luis Scafati.

Τον Νοέμβριο αναμένεται από την Αλεξάνδρεια ο πρώτος τόμος του κόμικ «Sapiens» του Yuval Noah Harari, ο οποίος μάς προσκαλεί στην άγρια πλευρά της ιστορίας, συνοδευόμενος από ένα πλήθος κοσμογυρισμένων χαρακτήρων. Ο Χαράρι συνεργάστηκε με τους κομίστες David Vandermeulen (συν-συγγραφέα) και Daniel Casanave (εικονογράφο) για να δημιουργήσει μια σειρά εικονογραφημένων βιβλίων.

Ποίηση

Με «ειδική αποστολή» μοιάζει η επιλογή του Θοδωρή Ρακόπουλου να συστήσει στους έλληνες αναγνώστες «μια αντιπροσωπευτική εικόνα του ποιητικού έργου του Φίλιπ Λάρκιν και της εξέλιξής του» μέσα από τη δίγλωσση έκδοση «Οσο υπάρχει ακόμη καιρός – 50 ποιήματα» (εκδ. Πατάκη). Ο άγγλος ποιητής (1922-1985) παραμένει εν πολλοίς άγνωστος και «δυσπρόσιτος» για το ελληνικό λογοτεχνικό τοπίο. Η έκδοση περιλαμβάνει ποιήματα και από τα τέσσερα βιβλία του Λάρκιν («The North ship», «The less deceived», «The Whitsun weddings», «High windows»).

Ο Ιτζάκ Κάτζνελσον γεννήθηκε το 1886 στο Καρελίτσι της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Μεγάλωσε στο Λοτζ της Πολωνίας και μετά τη γερμανική εισβολή κατέφυγε στο Γκέτο της Βαρσοβίας. Η γυναίκα και δύο γιοι του εκτελέστηκαν στην Τρεμπλίνκα. Ο ίδιος βρέθηκε στο στρατόπεδο κρατουμένων του Βιτέλ, όπου έγραψε το «Ασμα για τον δολοφονημένο εβραϊκό λαό» (εκδ. Loggia, μτφ. Κώστας Βραχνός), ενώ δολοφονήθηκε στο Αουσβιτς.

Ποιήματα του Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς, με τον τίτλο «120 Ποιήματα», σε μετάφραση του Δημήτρη Κοσμόπουλου, κυκλοφορούν από την Ερατώ σε δίγλωσση έκδοση (αγγλικά – ελληνικά) με επίμετρο του μεταφραστή.

Μια από τις πιο χαρισματικές ποιητικές φωνές του 20ού αιώνα – ορφανή, ασθενική, ασθματική, αλκοολική -, την Ελίζαμπεθ Μπίσοπ (1911-1979) συστήνει ο Gutenberg με τα «Ποιήματα», σε μετάφραση Διονύση Καψάλη.

Από τις Εκδόσεις Καστανιώτη ετοιμάζεται η εκτενέστερη ανθολογία ποιημάτων της Βισουάβα Σιμπόρσκα με περισσότερα από 100 τίτλους, αντλημένους από τις συλλογές της, δημοσιευμένες μεταξύ 1952 και 2011.Μετάφραση: Μπεάτα Ζουλκιέβιτς.

Βιογραφίες

Οι εκδόσεις Στερέωμα θέλοντας να τιμήσουν την πρόσφατη είσοδο του Ρομέν Γκαρί στην Pléiade, εκδίδουν την αυτοβιογραφική «Υπόσχεση της αυγής», σε μετάφραση – επίμετρο της Μαρίας Παπαδήμα. Για την ιστορία, ο Γκαρί είναι ο μόνος γάλλος συγγραφέας που βραβεύτηκε με το Goncourt, μια φορά με το όνομά του και άλλη μια κάτω από το ψευδώνυμο Εμίλ Αζάρ.

Η υποδοχή του Νίτσε στον αγγλόφωνο κόσμο – ακόμη και στον ακαδημαϊκό – δεν παράγει τα καλύτερα αποτελέσματα. Εξαίρεση αποτέλεσε η βιογραφία της βρετανίδας Sue Prideaux, βιογράφου ήδη των Μουνκ και Στρίντμπεργκ. Η ίδια δηλώνει ότι δεν εμβαθύνει απαραίτητα στην εξέλιξη των ιδεών (ίσως εδώ οφείλουμε να θυμίσουμε το έργο του Julian Young «Nietzsche: A philosophical biography», 2010), αλλά η ζωή του κορυφαίου στοχαστή αναπλάθεται με οξυδέρκεια. Κυρίως οι σχέσεις του με τους λιγοστούς κοντινούς του ανθρώπους (εκδ. Πατάκη, μτφ. Νίνα Μπούρη).

Στη συμπλήρωση 100 χρόνων από την εκτέλεση του Ιωνα Δραγούμη ο Νώντας Τσίγκας επιμελείται και σχολιάζει (Πατάκης) τα περίφημα «”Κρυμμένα” ημερολόγια» (Οκτώβριος 1912 – Αύγουστος 1913) του συγγραφέα, εκ των βασικών αντιπάλων του Ελευθέριου Βενιζέλου. Πρόλογος: Μάρκος Φ. Δραγούμης.

Από τον Ψυχογιό αναμένεται το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Γούντι Αλεν «Σχετικά με το τίποτε», το οποίο προκάλεσε εκδοτικό σκάνδαλο στις ΗΠΑ, καθώς η Grand Central (Hachette) που αναμενόταν να το εκδώσει ανέστειλε την κυκλοφορία ύστερα από πιέσεις φεμινιστικών οργανώσεων. Τελικά κυκλοφόρησε στα αγγλικά τον περασμένο Μάρτιο από την Arcade και στα ιταλικά από τη La nave di Teseo.

Στο «Χειρότερα κι από σκυλιά» των εκδ. Εξάντας (σε νέα μετάφραση του Γιάννη Λειβαδά που αντικαθιστά εκείνη της Χρύσας Τσαλικίδου) ο κορυφαίος jazzman Τσαρλς Μίνγκους καταγράφει τα βασικά περιστατικά της ζωής του, την περιπέτεια ενός μαύρου που από τα καταγώγια της γειτονιάς κατέληξε στην κορυφή του αμερικανικού μουσικού στερεώματος. Στον ίδιο εκδοτικό το αυτοβιογραφικό «Σημείο καμπής» του Κλάους Μαν (μτφ. Βασίλης Τομανάς) μετακομίζει από τη λευκή σειρά στα «Νήματα».

Η συναρπαστική ιστορία του «Εθελοντή» Βίτολντ Πιλέτσκι, μέλους της πολωνικής αντίστασης κατά των Ναζί, ο οποίος συνελήφθη εθελοντικά προκειμένου να μεταφερθεί στο Αουσβιτς, να συγκεντρώσει πληροφορίες για το στρατόπεδο και να οργανώσει αποδράσεις κρατουμένων, αναβιώνει στο ομότιτλο βιβλίο του Jack Fairweather (Gutenberg, μετάφραση Θεοδώρα Δαρβίρη), που κέρδισε το Costa Book of the Year 2020.

Οι «Αναμνήσεις ενός αντισημίτη» του Γκρέγκορ φον Ρετσόρι αναμένονται στις εκδόσεις Δώμα (μτφ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου). Το έργο κυκλοφόρησε στη Γερμανία το 1979 και αναγνωρίστηκε αμέσως ως σύγχρονο κλασικό, ιδίως στην Αμερική και στη Γαλλία. Ο Ρετσόρι περιγράφει με διεισδυτικότητα, λεπτότητα και παιγνιώδες χιούμορ έναν κόσμο που οδηγείται κοιμισμένος στην καταστροφή και στην τερατωδία.

Ιδέες

Ενας, αλλά τίτλος! Στη σειρά «Φιλοσοφική Βιβλιοθήκη» των εκδόσεων Ροές, θα κυκλοφορήσει ο πρώτος τόμος τού «Ο κόσμος ως βούληση και παράσταση» του Arthur Schopenhauer, σε μετάφραση των Βάλιας Κακοσίμου και Δημήτρη Υφαντή, με εισαγωγή – σχόλια – επιμέλεια – επίμετρο του τελευταίου. Συνολικά το πρώτο μέρος του έργου θα κυκλοφορήσει σε τρεις τόμους (ο 2ος αναμένεται στα τέλη της χρονιάς ή στις αρχές του 2021), ενώ και το δεύτερο μέρος του έργου θα αναπτυχθεί σε τρεις τόμους.

Εύσημα κερδίζουν και οι εκδόσεις Παπαζήση που συνεχίζουν την έκδοση έργων του Καντ. Σειρά έχει η «Κριτική της κριτικής ικανότητας», σε μετάφραση, εισαγωγή και σχόλια του Χάρη Τασάκου.

Από τις εκδόσεις Στερέωμα αναμένεται η «Αυτοκτονία της Γερμανίας – με αφορμή τον “Μωυσή” του Τόμας Μαν» του Jean-Michel Rey, σε μετάφραση Ανδρέα Παππά. Το 1943, αυτοεξόριστος στις ΗΠΑ, ο Τόμας Μαν δημοσιεύει την εκτενή νουβέλα «Ο νόμος», επικεντρωμένη στην προσωπικότητα του Μωυσή. Με αφορμή αυτό το έργο, ο Jean-Michel Rey προσεγγίζει τη συνεισφορά του ιουδαϊσμού στο γερμανικό πολιτισμό, δίνοντας έμφαση στις συνέπειες που είχαν και στο πεδίο της κουλτούρας οι διώξεις κατά των Εβραίων από το ναζιστικό καθεστώς.

Η εποχή μας

«Το “Silk roads” ήταν μια σαφής αναφορά στους δρόμους του μεταξιού που συνέδεαν την Ανατολή με τη Δύση ανοίγοντας τις εμπορικές, διπλωματικές και πολιτιστικές επαφές μεταξύ των δύο κόσμων» έγραφε πέρσι τον Φεβρουάριο στο «Β» ο Στέφανος Καβαλλιεράκης και ενώ ο Πίτερ Φράνκοπαν είχε εκδώσει ήδη το «The new silk roads». Το πρώτο βιβλίο, πάντως, «Οι δρόμοι του μεταξιού», μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Χρήστο Γεμελιάρη και αναμένεται στις εκδ. Αλεξάνδρεια.

«Οσο μικρότερος γίνεται στην πραγματικότητα ο κόσμος λόγω της τεχνολογικής προόδου, τόσο πιο διάτρητος, πολύπλοκος και συνταρακτικός φαίνεται με τις αμέτρητες και κατά πώς φαίνεται ανεπίλυτες κρίσεις που συνδέονται όλες μεταξύ τους». Ο δημοσιογράφος και στρατηγικός αναλυτής Ρόμπερτ Κ. Κάπλαν εκθέτει στη συλλογή δοκιμίων «Η επιστροφή του κόσμου του Μάρκο Πόλο» (εκδ. Μελάνι, μτφ. Σπύρος Κατσούλας) το σχεδιάγραμμα των νέων σχέσεων εξουσίας στον πλανήτη, που θυμίζουν όλο και περισσότερο τα τέλη του 13ου αιώνα, την εποχή του Μάρκο Πόλο.

Η περιοχή της Μεσογείου είναι ένας χώρος θεμελιωδώς πολιτικός, στην καρδιά της επικαιρότητας. Αυτό επισημαίνουν οι Henry Laurens – Matthieu Rey στο «Η Μεσόγειος σε αναζήτηση του εαυτού της», που αναμένεται επίσης στο Μελάνι (μτφ. Παναγιώτης Βογιατζής, εισαγωγή Σωτήρης Ντάλης).

Ο σημαντικός αναλυτής Ζιλ Κεπέλ, εξάλλου, μελετά την πολιτική ιστορία των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και Μεσόγειο στο «Εξοδος από το χάος» στις εκδ. Κλειδάριθμος (μτφ. Αριστέα Κομνηνέλλη).

Επιστήμη

Οι εκδόσεις Ροπή ετοιμάζουν την «Κοινωνία των γονιδίων» των Yanai και Lercher (Harvard University Press), που μπορεί να θεωρηθεί η απάντηση στο πάλαι ποτέ «Εγωιστικό γονίδιο» του Ρίτσαρντ Ντόκινς. Παρεμφερές προφανώς το «Γονίδιο» του Σιντάρτα Μούκερτζι, που αναμένεται από τις εκδ. Πατάκη (μτφ. Πέτρος Γεωργίου). Εδώ ξεδιπλώνεται και μια ιστορία προσωπική, που το διατρέχει σαν κόκκινη γραμμή: η ιστορία της οικογένειας του Μούκερτζι, με το χρονικό των διανοητικών ασθενειών της, η οποία υπενθυμίζει τον βασικό ρόλο της γενετικής στην καθημερινή ζωή.

Αστυνομικό – μυστήριο

Το νέο stand alone θρίλερ του νορβηγού Jo Nesbo, με τίτλο «Το βασίλειο» (Μεταίχμιο, μτφ. Σωτήρης Σουλιώτης), κυκλοφορεί στις 17 Σεπτεμβρίου με επίκεντρο μια μικρή αγροτική πόλη στα νορβηγικά όρη, όπου ο μηχανικός Ρόι πρέπει να αντιμετωπίσει την επιστροφή του μικρού αδελφού του, Καρλ, και της νέας συζύγου του.

Επιστροφή και για τον Σουηδό Αρνε Νταλ, ο οποίος υπογράφει το «Πέντε συν τρία» (Μεταίχμιο, μτφ. Γρηγόρης Κονδύλης), την τρίτη περιπέτεια του διδύμου Σαμ Μπέργερ και Μόλι Μπλουμ, που βρίσκονται στη χειρότερη φάση τους: η Μόλι σε κώμα και ο Σαμ υπό δίωξη καθώς καταζητείται ως δολοφόνος – για έναν φόνο που δεν έχει διαπράξει.

Ιστορία

Στο «Ολοκαύτωμα» του 2017 (που στα ελληνικά μεταφέρεται από τον πάντοτε εύστοχο Μενέλαο Αστερίου για τις εκδ. Πατάκη) ο Λόρενς Ρις απαντά σε δύο από τα σημαντικότερα ερωτήματα της ιστορίας: πώς και γιατί συνέβη το Ολοκαύτωμα; Επί 25 χρόνια συναντούσε επιβιώσαντες και δράστες του Ολοκαυτώματος και στο βιβλίο συνδυάζει τις μαρτυρίες τους με την πλέον πρόσφατη επιστημονική έρευνα. Στα υπ’ όψιν ότι για τον προσεχή Νοέμβριο η Public Affairs έχει προαναγγείλει το νεότερο έργο του ιστορικού «Hitler and Stalin: the tyrants and the Second World War».

Στο ίδιο πεδίο και η «Στάση του διεθνούς Τύπου μπροστά στον Χίτλερ» του Daniel Schneidermann, που αναμένεται από τις εκδόσεις Πόλις (μτφ. Γιώργος Καράμπελας): το χρονικό της καθημερινής ζωής των ξένων δημοσιογράφων στο Βερολίνο, από το 1933 έως το 1941. Από τις ίδιες εκδόσεις αναμένεται η «Πολιτιστική επανάσταση του ναζισμού» (επίσης μτφ. Γιώργος Καράμπελας), όπου ο Johann Chapoutot εμβαθύνει στην ανάγνωση του στωικισμού και του Πλάτωνα στο Τρίτο Ράιχ, τη χρήση του Καντ ή την εισαγωγή του ρωμαϊκού δικαίου στη Γερμανία για να υποδείξει πώς ξαναγράφτηκε η ιστορία της Δύσης από τον ναζισμό. Του ίδιου συγγραφέα, εξάλλου, οι εκδ. Άγρα ετοιμάζουν το έργο «Ελεύθερος να υπακούς – Το μάνατζμεντ από το ναζισμό έως σήμερα» ( μετάφραση Γιάννη Σιδέρη).

Η μαρτυρία της Μπέρις Ναχμίας «Κραυγή για το αύριο, αρ. 76859» για τη σύλληψη, την εκτόπιση και τον εγκλεισμό της στο στρατόπεδο εξόντωσης Αουσβιτς – Μπιρκενάου υπήρξε στην πρώτη της έκδοση (1989) μία από τις πρώτες μαρτυρίες επιζώντων στα ελληνικά. Η νέα έκδοση, που αναμένεται από την Αλεξάνδρεια, περιλαμβάνει επίμετρο της Οντέτ Βαρών – Βασάρ, όπου αναδεικνύονται η προσωπικότητα και η δράση της στην υπόθεση της μνήμης του Ολοκαυτώματος.

Στις εκδ. Άγρα, εξάλλου, αναμένεται η μαρτυρία του σπουδαίου Βασίλι Γκρόσμαν «Η κόλαση της Τρεμπλίνκα» (με εισαγωγή και μετάφραση της έγκυρης Αλεξάνδρας Ιωαννίδου).

Η «Ρούμελη» του Πάτρικ Λι Φέρμορ, μια μαρτυρία για το ανελέητο ελληνικό φως, τα ίχνη του παλιού κόσμου και τις συγκρούσεις της ελληνικής κληρονομιάς, επανεκδίδεται σε νέα μετάφραση του Μιχάλη Μακρόπουλου για το Μεταίχμιο (ενώ αναμένεται το 2021 και η «Μάνη»).

Ο σημαντικός τίτλος «Η άνοδος και η πτώση της κλασικής Ελλάδας» του Josiah Ober (Princeton University Press), που αναφέρεται στις πολιτισμικές κατακτήσεις της κλασικής περιόδουκαι το υψηλό επίπεδο οικονομικής ευμάρειας, αναμένεται από τις εκδόσεις Δώμα, σε μετάφραση Μιχάλη Λαλιώτη.

Στον «Αγοραίο έρωτα στην αρχαία Αθήνα» (εκδ. Διόπτρα) του Εντουαρντ Κοέν (Oxford University Press) ο αναγνώστης παίρνει μια καλή εικόνα για τη βιομηχανία του έρωτα στην αρχαία Αθήνα, ενώ διασαφηνίζονται και αρκετοί όροι που αφορούν τη σχέση των Αθηναίων με τον «πληρωμένο έρωτα», τον εταιρισμό, την ομοφυλοφιλία, την «προαγωγεία» κ.ά.

Μια πολύ ενδιαφέρουσα στιγμή των μεταπολεμικών περιοδικών εκδόσεων φωτίζουν οι Χρήστος Δανιήλ και Βαγγέλης Καραμανωλάκης για την «Άγρα» με την έκδοση «Το περιοδικό Τετράδιο (1945 – 1947)», που αναφέρεται φυσικά στο έντυπο που πρωτοστάτησε στην ανανέωση της σύγχρονης λογοτεχνίας μας.

Η «Εστία» εξασφάλισε έναν τίτλο που είχε προκαλέσει συζήτηση στην εποχή του (2011): «Το έγκλημα των Νεότουρκων κατά της ανθρωπότητας: η γενοκτονία των Αρμενίων και η εθνοκάθαρση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία» του Τανάρ Ακτσάμ, από τους ιστορικούς που πρωτοστάτησαν στη διεθνοποίηση του θέματος (σε μετάφραση του καλού συναδέλφου Μάρκου Καρασαρίνη).

Από τις εκδόσεις Αγρα αναμένονται «Το λιμάνο στην ομίχλη» του Ζορζ Σιμενόν (μτφ. Αργυρώς Μακάρωφ) και το «Νεκροτομείο πλήρες» του κορυφαίου Ζαν Πατρίκ Μανσέτ (μτφ. Ειρήνης Παπακυριακού).

Η σειρά των Απάντων του H.P. Lovecraft, στις εκδ. Οξύ, εμπλουτίζεται με τον τέταρτο τόμο, όπου περιλαμβάνονται τα διηγήματα «Τρόμος στο Ντάνγουιτς» και «Η κατάθεση του Ράντολφ Κάρτερ».

1821-2021

Το Μεταίχμιο εγκαινιάζει τη σειρά βιβλίων «Διακόσια χρόνια από την Επανάσταση: Οι πρωταγωνιστές – Τα καθοριστικά ζητήματα», με υπεύθυνο τον καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Ιάκωβο Δ. Μιχαηλίδη. Εδώ εντάσσονται τα πορτρέτα πέντε κορυφαίων προσωπικοτήτων (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Ιωάννης Καποδίστριας, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Ρήγας Φεραίος, Μπουμπουλίνα) και η ανάλυση σημαντικών ζητημάτων: Η προετοιμασία της Επανάστασης, Τα συντάγματα του Αγώνα, Εσωτερικές έριδες και διενέξεις, Από τη Σφαγή της Χίου στην Εξοδο του Μεσολογγίου, Ο ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων στην Επανάσταση. Συνεργάζονται οι Θάνος Βερέμης, Αθανάσιος Συροπλάκης, Στέφανος Καβαλλιεράκης κ.ά.

Στις εκδόσεις Διόπτρα η υπογραφή του καθηγητή Σύγχρονης Ιστορίας Γιώργου Μαργαρίτη στην «Εκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης» μοιάζει με πολλά υποσχόμενη έκπληξη, δεδομένης της μέχρι πρότινος ενασχόλησης του ιστορικού με την Κατοχή και τον Εμφύλιο.

Στις εκδόσεις Καστανιώτη ο Γιώργος Γεωργής ετοιμάζει το «Ι. Α. Καποδίστριας (Η διακυβέρνηση και η ανατολική πολιτική του: Η πρώτη προσπάθεια εγκαθίδρυσης ελληνοτουρκικών σχέσεων)», όπου αναδεικνύεται η προσπάθεια του Κυβερνήτη  να διαμορφώσει διπλωματικές σχέσεις με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, σε συνεχή επικοινωνία με το μεγάλο βεζύρη Μεχμέτ Ρεσίτ Κιουταχή.

Ο Πέτρος Πιζάνιας, συγγραφέας ήδη της «Ιστορίας των Νέων Ελλήνων» (Εστία, 2014), ετοιμάζει την «Ελληνική Επανάσταση, 1821 – 1830», επίσης για την «Εστία».