Από την ύλη στο βλέμμα

«Δες με το αισθαντικό βλέμμα: νιώσε με το χέρι που βλέπει», έγραφε ο γερμανός ποιητής θαυμάζοντας στο ταξίδι του στην Ιταλία τα μαρμάρινα γλυπτά και αποτυπώνοντας τα συναισθήματά του στην Πέμπτη Ρωμαϊκή Ελεγεία του. Αυτή η αλλαγή των αισθήσεων ετοιμάζεται να συμβεί στη μόδα τού αύριο.

Η μόδα είναι αισθαντική. Οπως οι άνθρωποι που πριν ντυθούν τα ρούχα τους τα έχουν διαλέξει με τις αισθήσεις τους. Με το αν άγγιξαν το ύφασμα και ένιωσαν την απαλότητά του, αν έψαξαν με τα χέρια να βρουν κάποιο ψεγάδι στο εσωτερικό του, αν η γραμμή του έπεφτε καλά πάνω στο σώμα.

Η μόδα από τη στιγμή της γέννησής της εδώ και δύο αιώνες συνέδεσε τον φευγαλέο της χαρακτήρα με την ισχύ της γοητείας επιδρώντας στους θεατές της καθώς έβλεπαν ένα σύνολο από υλικά κομμάτια να συνθέτουν τον κοινωνικό ρόλο των ατόμων, να τους προσδίδουν αναγνώριση, να τους διοχετεύουν ένα αίσθημα απόλαυσης και ικανοποίησης. Με τον καιρό οι άνθρωποι έμαθαν να έχουν επιθυμία για αλλαγή και την αναζητούσαν στα χρώματα των ρούχων τους, στα υφάσματα, στις μικρές και τις μεγάλες λεπτομέρειες που σηματοδοτούσαν στη σύνθεσή τους το πέρασμα του χρόνου, ένα νέο επεισόδιο μιας ζωής που ο κύκλος της συμπληρωνόταν. Και αυτή τη ζωή που γέμιζε με εμπειρίες και μεταβλητά συναισθήματα ήθελαν να την κάνουν μνήμη που θα περνούσε στους επόμενους. Και καλύτερη ευκαιρία από την ευέλικτη σε αλλαγές μόδα δεν θα μπορούσαν να έχουν. Για να αφηγηθούν με την ύφανση, τις τεχνικές, τη γεωμετρία των όγκων, τη συμμετρία αλλά και την αντίφαση που προλαβαίνει και καταγράφει αυτό που έρχεται και συντρίβει το προηγούμενο κυρίαρχο ύφος. Ολα αυτά ήταν η μόδα που γνωρίσαμε καθώς η σχέση μας ξεκίνησε με τη συνήθεια του περάσματος μπροστά από βιτρίνες, με το ξεφύλλισμα των εικόνων στα περιοδικά που την κατέγραφαν, την ανέλυαν και την εξυμνούσαν σαν να επρόκειτο για την υπέρτατη αξία της ύλης. Σε μια εποχή που η επιθυμία της απόλαυσης κατάντησε νεύρωση, η μόδα λειτούργησε ως αντίδοτο που κάλυπτε το κενό της ανίας. Η απαίτηση να υπάρχει αλλαγή ύφους έκανε τον γύρο του κόσμου σε 80 ημέρες και η μόδα ξεπέρασε τη σημασία της. Η γοητεία χανόταν λίγο μετά τη νέα της εμφάνιση.

Η άφιξη του Covid-19 έφερε τη μόδα αντιμέτωπη με το δομικό πρόβλημά της. Η ελάχιστη κοινωνική εμφάνιση είναι η προϋπόθεση αποφυγής μετάδοσης της νόσου. Η διαφύλαξη της υγείας καθιστά ανέφικτη τη διατήρηση της σχέσης μας με τη μόδα. Εκτός και αν αποφασίσουμε να τη δούμε διαφορετικά. Οχι μέσα από την υλικότητά της και τις προϋποθέσεις φυσικής παρουσίας που είχε επιβάλει το σύστημα της μόδας με τον κανονιστικό ρυθμό των επιδείξεων, των επισκέψεων σε ατελιέ δημιουργών, της δοκιμασίας του ρούχου, της ψηλάφησής του. Η απτική εμπειρία διαλύεται στην ψηφιακή πραγματικότητα των πρώτων ηλεκτρονικών εβδομάδων μόδας. Παρακολουθούμε νέες και διαφορετικές παρουσιάσεις συλλογών ρούχων και αντιλαμβανόμαστε ότι ελλοχεύει η ρήξη με τη γοητεία. Το σώμα και οι αισθήσεις του θα μείνουν ανικανοποίητα. Εκτός αν το βλέμμα μάθει να αγγίζει.