Κι αν κόψει το νήμα πρώτο το Πεκίνο;

Από υγειονομικής άποψης ακούγεται σωτήριο. Από γεωπολιτικής, όμως, το σενάριο θα ήταν για κάποιους εφιαλτικό. Σε τρεις μήνες, λέει το σενάριο αυτό, η Κίνα ανακοινώνει πως κάποιο από τα εμβόλιά της κατά του κορωνοϊού ολοκλήρωσε με επιτυχία τις δοκιμές της τρίτης φάσης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πανηγυρίζει, ενώ το Πεκίνο αρχίζει να μοιράζει δόσεις όχι μόνο στη Λατινική Αμερική και την Αφρική, αλλά και στους γείτονές της με τους οποίους έχει εδαφικές διαφορές. Και οι ΗΠΑ; Ποια θα ήταν τότε η θέση τους; «Εάν κερδίσει η Κίνα την κούρσα και εκμεταλλευτεί το πλεονέκτημα, σε εμάς τι μένει να κάνουμε;» είναι το ερώτημα όπως το θέτει στο Politico ο Ντέιβιντ Φίντλερ, αμερικανός ειδικός σε θέματα παγκόσμιας υγείας και εθνικής ασφάλειας. Αλλά δεν είναι και το μόνο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μετράνε μισό χρόνο περιοριστικών μέτρων, ανεργίας που αυξάνεται συνεχώς, αλλά και θανάτων. Η μόνη ελπίδα έρχεται από την «ιστορική προσπάθεια» στα αμερικανικά εργαστήρια, από τα «υποσχόμενα αποτελέσματα» των ερευνών και από τις «υψηλές πιθανότητες» να είναι έτοιμο το εμβόλιο έως το τέλος του χρόνου. Οπως όμως σημειώνουν οι ειδικοί, κανένας αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ποιο από τα οκτώ εμβόλια που «συναγωνίζονται» στην τρίτη φάση των δοκιμών θα αποδειχθεί ασφαλές και αποτελεσματικό στη μάχη κατά της πανδημίας. Από τα οκτώ υποψήφια εμβόλια, πάντως, τα τέσσερα είναι κινεζικά. Τρία χρηματοδοτούνται από ειδικό ταμείο της κυβέρνησης Τραμπ και ένα προέρχεται από την Αυστραλία.

Στατιστικά και μόνο η Κίνα έχει περισσότερες πιθανότητες να περάσει με επιτυχία την τρίτη φάση των δοκιμών. Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, εκτιμούν οι αναλυτές, οι ΗΠΑ θα υπολείπονται έξι με οκτώ μήνες στην κούρσα. Αλλά σε μια τέτοια περίπτωση κανένας δεν μπορεί να αγνοήσει τις γεωπολιτικές επιπτώσεις. Κανένας δεν μπορεί να αγνοήσει και μια σειρά από ερωτήματα. Κι αν η Κίνα αρνηθεί να διαθέσει το εμβόλιό της στις ΗΠΑ και το χρησιμοποιήσει για να υπονομεύσει την αμερικανική ισχύ; Αν είναι η ίδια η Αμερική, του Ντόναλντ Τραμπ ή του Τζο Μπάιντεν, που θα αρνηθεί το κινεζικό εμβόλιο; Και ποιον ρόλο θα παίξει η Ευρώπη;

«Το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού θα είναι ένας από τους πιο σημαντικούς ανθρώπινους πόρους στην ανθρώπινη ιστορία» λέει ο Λάρι Γκόστιν, καθηγητής Διεθνούς Υγειονομικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζταουν. Ο ίδιος δεν έχει καμία αμφιβολία πως ο πόρος αυτός θα γίνει όπλο στους στρατηγικούς σχεδιασμούς. Είναι πολύ πιθανό επομένως να μην πουλήσει η Κίνα το εμβόλιο αλλά να «το χρησιμοποιήσει ως όχημα πολιτικής επιρροής», όπως επισημαίνει ο αμερικανός καθηγητής. Είναι εξίσου πιθανό να το χρησιμοποιήσει ως όπλο στο εμπορικό μπρα ντε φερ που βρίσκεται σε εξέλιξη ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο.

Ο εφιάλτης έχει όμως πολλά πρόσωπα. Οι ΗΠΑ έχουν κατηγορήσει την Κίνα ότι κατασκοπεύει τα αμερικανικά εργαστήρια – έφτασε μάλιστα στο σημείο να κλείσει σε αντίποινα το κινεζικό προξενείο στο Χιούστον. Το Κογκρέσο επομένως μπορεί να βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να εγκρίνει την αγορά ενός εμβολίου, για το οποίο θα υπάρχει η υποψία στην αμερικανική κοινή γνώμη πως έχει κλαπεί από το αμερικανικό έδαφος. Θα είναι, με λίγα λόγια, σαν να πληρώνει η αμερικανική κυβέρνηση για κάτι που της ανήκει και έχει ήδη δαπανήσει δισεκατομμύρια για την παρασκευή του. Κι ο εφιάλτης δεν τελειώνει εδώ. «Πώς θα πούμε στους αμερικανούς πολίτες να κάνουν το κινεζικό εμβόλιο όταν δεν τους αφήνουμε να χρησιμοποιούν το Tik Tok;» είναι το επόμενο ερώτημα που θέτει ο Λάρι Γκόστιν.

Ολα αυτά τα ερωτήματα και η ανησυχία που υποδηλώνουν, σημειώνει το Politico, καταδεικνύουν τον ρόλο που παίζει η γεωπολιτική στον τρόπο που προσπαθεί να αντιμετωπίσει ο πλανήτης τη μεγαλύτερη υγειονομική κρίση των τελευταίων χρόνων. Φαίνεται επίσης πως διαψεύδονται εκείνοι που έβλεπαν στην κρίση την ευκαιρία να θριαμβεύσει το πνεύμα της παγκόσμιας συνεργασίας. Οπως παρατηρεί ο Ντέιβιντ Φίντλερ, αν θριαμβεύει ένα πνεύμα, αυτό είναι του Ψυχρού Πολέμου.