Το ευρωπαϊκό πακέτο, η ευκαιρία και η παγίδα

Η Ελλάδα βρήκε, στα 32 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης, την ευκαιρία που αναζητούσε. Μπορεί με αυτά να καλύψει ένα μεγάλο μέρος του επενδυτικού κενού στο οποίο εγκλωβίστηκε στα πέτρινα χρόνια του Μνημονίου και να πετύχει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης ξεπερνώντας τη βαθιά ύφεση του κορωνοϊού.

Δεν πρόκειται, όμως, για μια διαδικασία αυτονόητη. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η παγίδα, όπως, άλλωστε, γνωρίζουν καλά τα στελέχη που έχουν αναλάβει να καταστρώσουν το εθνικό αναπτυξιακό πλάνο. Το επενδυτικό άλμα που υπόσχονται τα ευρωπαϊκά κονδύλια δεν πρόκειται να έρθει, αν δεν προηγηθεί ένα οργανωτικό άλμα, πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα και για τις επιδόσεις της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης. Αρκεί να σκεφθεί κανείς τα δισεκατομμύρια που έχουν χαθεί τις τελευταίες δεκαετίες στη μαύρη τρύπα του ΕΣΠΑ για να αρχίσει να αμφιβάλλει σχετικά με τις πιθανότητες να κερδηθεί αυτό το κρίσιμο στοίχημα. Μπορεί να κοιτάξει, ακόμη, τα αυστηρά χονοδιαγράμματα που έχει ορίσει η Κομισιόν για την έγκριση, τη δέσμευση και την εκταμίευση των χρημάτων από όλες τις χώρες – μέλη για να καταλάβει ότι το εγχείρημα μόνο εύκολο δεν είναι. Μέχρι τις 15 Οκτωβρίου θα πρέπει να υποβληθούν τα πρώτα εθνικά σχέδια για να αρχίσουν να συζητούνται και να εγκρίνονται σταδιακά μέχρι και την ερχόμενη άνοιξη που θα ολοκληρωθεί η διαδικασία αυτή.

Το μεγάλο όμως ζητούμενο για την Εκτελεστική Επιτροπή που έχει αναλάβει να τρέξει το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης είναι ποια έργα και μεταρρυθμίσεις θα συμπληρώσουν τη λίστα των προτάσεων που η χώρα μας θα υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να ζητήσει τα 32 δισ. ευρώ. Οπως διευκρινίζουν κορυφαία στελέχη της Επιτροπής, σχεδόν τα μισά από τα κεφάλαια αυτά θα πρέπει να κατευθυνθούν σε έργα. Οχι σε δρόμους και γεφύρια στο πουθενά, αλλά σε έργα ή πακέτα έργων που να ανοίγουν «δρόμους» ανάπτυξης για τη χώρα. Τα υπόλοιπα κεφάλαια προορίζονται για τη χρηματοδότηση προτάσεων και μέτρων πολιτικής που συνιστούν μεταρρυθμίσεις. Για παράδειγμα, ποσά μπορεί να αξιοποιηθούν για την κάλυψη μέρους του κόστους της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης ή της μείωσης των φόρων στον βαθμό που τα μέτρα αυτά εντάσσονται σε ένα σχέδιο ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητας. Τέτοιες μεταρρυθμίσεις μπορεί να είναι, επίσης, η ψηφιακή μετάβαση της χώρας ή ο εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα.

Οσο δύσκολο και αν είναι το εγχείρημα, άλλο τόσο προφανές είναι, από το εύρος και το βάθος των μεταρρυθμίσεων που ανοίγονται μπροστά μας, ότι αυτή η ευκαιρία αυτή δεν πρέπει, με κανέναν τρόπο, να χαθεί. Δεν μιλάμε απλά για μια αναπτυξιακή βοήθεια της Ευρώπης προς την Ελλάδα, αλλά ένα εθνικό σχέδιο που μπορεί να αλλάξει την εικόνα της χώρας μας τις επόμενες δεκαετίες.