Στου τουρισμού την ανοχή

Φέτος οι διακοπές, που λέμε, αυτή η παγκόσμια πλέον μικροαστική υστερία, ήταν μικρές, όμορφες, αναπόφευκτα λίγες. Αλλά καλύτερα έτσι, παρά να ζούσαμε πάλι αυτή την ετήσια, οικουμενική ψύχωση μιας με το στανιό υποτιθέμενης ευτυχίας: λεφούσια, στριμωξίδι της ξαπλώστρας, αβάσταχτα μπιτς μπαρ. Και βέβαια με την ανυπόφορη, ίδια, συνήθως λάτιν, ή με αδιάκοπα μπιτ μουσική που θέλει να σε διασκεδάσει με το ζόρι δίπλα στην αμμουδιά όπου δεν μπορείς να ακούσεις ούτε καν Μότσαρτ – προτιμάς τον ήσυχο φλοίσβο της θάλασσας.

Αυτό το μοντέλο των διακοπών μάλλον έχει χρεοκοπήσει. Το καλό ή κακό συναπάντημα με δεκάδες χιλιάδες άλλους, σε πηγμένες αμμουδιές όπου επικρατεί η κατάσταση «πάρε το πόδι σου απ’ το στόμα μου», με συμπεθέρες παντού, νευρασθενάκια που τσιρίζουν, τριχωτούς που παίζουνε με το έτσι θέλω ρακέτες ένα μέτρο από σένα (πάτα – κιούτα, πάτα – κιούτα), τα μπιτ στη διαπασών, τους διερχόμενους τυμπανιαία προγάστορες, τις πληθωρικές κυτταρίτιδες, τους νεαρούς με τα κινητά ακόμα και μέσα στη θάλασσα, το να βλέπουν οι άλλοι τα αναπόφευκτα (δικά μας) γηρασμένα σώματα να παρελαύνουν – ε, το πράγμα πλέον δεν αντέχεται. Καλύτερα σπίτι με το Νέτφλιξ, κανένα βιβλιαράκι, την ησυχία, τις πατάτες τις τηγανισμένες με φρέσκο ελαιόλαδο και το σίγουρο, υγιές, κρύο ντους.

Και θα πεις: μήπως αντέχεται η Οδύσσεια στους δρόμους με τις απέραντες ουρές αυτοκινήτων, ενώ γίνεσαι φλαμπέ απ’ τη ζέστη και από την πρώτη – δευτέρα, πρώτη – δευτέρα, επί ώρες, για να φτάσεις εξουθενωμένος σε έναν προορισμό που θυμίζει λαϊκό πανηγύρι του ’60; Γιατί πρέπει να υπακούσουμε πάλι σε αυτή τη συλλογική ψύχωση που πιστεύει ότι θα μας κάνει και καλά ευτυχισμένους ένα μπάνιο με τέτοιες προϋποθέσεις ταλαιπωρίας, ταπείνωσης και με κατάληξη εντελώς αντι-αισθητική, μέχρι και επικίνδυνη – ας σκεφτείς πως όλος αυτός ο κόσμος δεν κολυμπάει μόνο, αλλά, όλοι μας, εκτός του ιδρώτα και των αντηλιακών, αφήνουμε μέσα στο νερό και το περιεχόμενο της ουροδόχου – τώρα, μάλιστα με τον ιό, το πράγμα απόγινε.

Και μη νομίσουμε πως στις κοντινές ακρογιαλιές, τουλάχιστον της Θεσσαλονίκης, φέτος δεν είχε κόσμο. Τα Σαββατοκύριακα, μετά τις δέκα το πρωί, γινότανε ό,τι σχεδόν και τις προηγούμενες χρονιές. Παρότι υπήρχε κάποια πρόνοια για αποστάσεις, η φοβερή πολυκοσμία και η επιπολαιότητα και η μανία επαλήθευσης του μοντέλου θύμιζε προηγούμενες χρονιές. Μόνο που τώρα, αν έβλεπες τον καφετζή του μπιτς μπαρ να φτιάχνει καφέδες χωρίς να φοράει μάσκα σε έπιανε τρόμος – κάνα δυο φορές που συμμετείχα σε αυτό το εφιαλτικό όνειρο, ό,τι παράγγειλα ήταν σε μεταλλικό κουτάκι συσκευασίας, και πριν το ανοίξω το έπλενα απέξω επίμονα με αντισηπτικό μέχρι, σχεδόν, να το γδάρω. (Αρχίζουμε να φτάνουμε στην παράκρουση.)

Και τι μπάνιο να κάνεις, όταν δικαίως βλέπεις όλους τους γύρω σου ως απειλή και πασκίζεις διαρκώς να τους αποφύγεις με σλάλομ, και είτε είναι έξω, είτε μέσα στη θάλασσα προσπαθείς να τους παρακάμπτεις από απόσταση ασφαλείας, λες και πρόκειται για αποικία χολερόβλητων; Κι εδώ που τα λέμε, έτσι πρέπει να γίνεται διότι η λέξη Covid μπορεί να μην είναι τόσο φριχτή όσο η λέξη «χολέρα», ή «βουβωνική πανώλη», ή «χλαπάτσα», αλλά δεν κάνει πολύ λιγότερη ζημιά – και ήταν όντως λάθος να δοθεί στον κορωνοϊό αυτή η ανόητη, επιστημονική ονομασία. Χρειαζόταν κάτι πιο αποκρουστικό, μια λέξη που όταν τη σκέφτεσαι ή την προφέρεις να προκαλεί αποτροπιασμό, άρα και αυθόρμητη λήψη μέτρων προστασίας και απόστασης. (Διότι καραδοκούν και οι χαλαροί, και οι ψεκασθέντες.)

Στο μεταξύ, μπορεί να υπάρχει ο φόβος του ιού, αλλά η οικονομική δυσπραγία ανάγκασε τον περισσότερο κόσμο, αντί να διασπείρεται σε διάφορα κάπως πιο μακρινά θέρετρα όπως παλιά, να πηγαίνει τώρα, στη συντριπτική του πλειοψηφία στις κοντινές ακρογιαλιές και αναπόφευκτα να συνωστίζεται περισσότερο. Με άλλα λόγια δεν ξέρει κανείς κατά πού να κάνει. Ιδίως αν έχεις εσωτερικεύσει αυτή την πολύχρονη πλύση εγκεφάλου περί του ότι θα είσαι ευτυχισμένος μόνο αν πας διακοπές, ή, αν πας διακοπές θα είσαι happy, και αν δεν πας με βάση το γνωστό μοντέλο (μπούγιο, μπιτσόμπαρο, μουσική-μπιτ, νησί, και δέστε πόσο μου πάει το μαγιό) είσαι παιδί ενός κατώτερου ημίθεου, αποσυνάγωγος και δυστυχής. Αν δεν πας διακοπές, δεν υπάρχεις.

Το παλιό υπόδειγμα, όμως, έχει βουλιάξει. Γενικά όπου συνωστίζεται υπερβολικά πολύς κόσμος συνήθως προκύπτει δυστυχία και τα άλλα περί συντροφικότητας τα ακούω βερεσέ – είναι παλιά κλισέ για πρωτοετείς και τα μηρυκάσαμε και εμείς κάποτε. Γι’ αυτό και ό,τι είναι στην αρχή καλό και καλαίσθητο και όμορφο, μόλις γίνει διάσημο και πλακώσουνε τα λεφούσια, καταστρέφεται, αλλοιώνεται, γίνεται κιτς. Δέστε τι συμβαίνει στην Μύκονο και στη Σαντορίνη και στη Βενετία και στη Βαρκελώνη. Η κατάσταση δεν αντεχόταν, πια, και αν παρέλθει ο ιός, θα ξαναζήσουμε τα ίδια: δίκην αλαλιασμένων κοπαδιών θα προσέρχονται πάλι τα πλήθη και ο τουρισμός θα γίνει ο εφιάλτης των εξαρτώμενων απ’ αυτόν, ντόπιων. Στη Βαρκελώνη και στη Βενετία ήδη είχαν αρχίσει να παίρνουν μέτρα.

(Σου λέει ο άλλος: Θα πάω ταξίδι στην Κίνα. Τον ρωτάς: Εχεις πάει στα χωριά του Κιλκίς, στη Φλώρινα, στη Ναύπακτο, στην Κομοτηνή, στην Εδεσσα, στη Ζαγορά, στους Φούρνους; Οχι, απαντάει. Ε, τότε, τι δουλειά έχεις στην Κίνα;. Αφού δεν έχεις δει καν τη μικρή πατρίδα σου, τι θα πας να δεις στην απέραντη Κίνα;)

Είπαμε: το υστερικό μοντέλο των διακοπών και το ότι ταξίδι σημαίνει εγγυημένη ευτυχία έχει εγκατασταθεί ως ιδεολογία παγκοσμίως. Το πράγμα παράγει αδιανόητες παρενέργειες, πλέον, και τα Συμπεθέρα-beach, πανομοιότυπα, ευδοκιμούν εδώ και δεκαετίες. Ο ιός ελάχιστα συμμάζεψε τα πράγματα. Και του χρόνου, αν γλιτώσουμε ως τότε, άντε πάλι φτου κι απ’ την αρχή.