Οι καλοί λογαριασμοί

Αν ήμουν Νίκος Δένδιας, στο τέλος της προχθεσινής συνάντησής μου με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη θα του έλεγα: «Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους. Μην ξεχνάμε λοιπόν ότι μεγάλο μέρος της σημερινής εμπλοκής με την Τουρκία το τραβάμε επειδή Εσείς, όπως και η Ελλάδα διά του τότε υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά, ουσιαστικά δυναμιτίσατε τη λύση του Κυπριακού στο Κραν Μοντανά».

Ανεξαρτήτως της συγκυρίας στην οποία βρισκόμαστε στις σχέσεις με την Τουρκία, δεν πρέπει να ξεχνάμε τα λάθη που μας έφεραν ως εδώ. Και το βασικότερο λάθος, μετά το 1974, ήταν ότι όταν μας δόθηκε η ευκαιρία βιώσιμης και δίκαιης λύσης, την κλωτσήσαμε. Την πρώτη φορά, το 2004, έπειτα από την (απροσδόκητη για πολλούς) ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση, στο πλαίσιο της ΕΕ και με τις ευρωπαϊκές εγγυήσεις, ο πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος (χάρη και στην παθητική ουδετερότητα της Ελλάδας του Κώστα Καραμανλή, που επέλεξε το δόγμα της ακινησίας) κατάφερε να υπερισχύσει το Οχι στο δημοψήφισμα για το Σχέδιο Ανάν. Επεισε τους Ελληνοκύπριους ότι «παρέλαβε κράτος και δεν θα παραδώσει κοινότητα».

Ο ΔΗΣΥ, το κόμμα του σημερινού προέδρου, το 2004 είχε ταχθεί υπέρ του Ναι. Ο Νίκος Αναστασιάδης εξελέγη στην προεδρία το 2013 ως διάδοχος του μεγάλου κύπριου ηγέτη Γλαύκου Κληρίδη. Στο πρόσωπό του συμβολιζόταν η επιθυμία να αναδιατυπωθεί ένα σχέδιο λύσης που έβρισκε σύμφωνη την τουρκοκυπριακή κοινότητα, λύση για την οποία εργαζόταν και ο τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί. Μάλιστα, εκείνο το διάστημα της ευφορίας κυκλοφορούσαν σχέδια εξόρυξης και από κοινού εκμετάλλευσης πιθανών κοιτασμάτων φυσικού αερίου, η μεταφορά των οποίων σχεδιαζόταν να γίνεται μέσω της Τουρκίας. Η ευφορία εκείνη περιορίστηκε γρήγορα και διαλύθηκε στο Κραν Μοντανά – με την Κύπρο να υποδύεται το λιοντάρι που βρυχάται έναντι της Τουρκίας.

Ετσι, σήμερα, οι τούρκοι έποικοι στα Κατεχόμενα αυξάνονται, με αποτέλεσμα τη δημογραφική αλλοίωση του πληθυσμού και της πολιτικής βούλησής του. Ο πιθανός εποικισμός του Βαρωσίου από την τουρκοκυπριακή πλευρά, υπό την υψηλή εποπτεία της Αγκυρας, μοιάζει επί θύραις και, αν δεν αποτραπεί, θα συνιστά νέα ήττα των στρατηγικών της ακινησίας.

Για τα ευρωπαϊκά ειωθότα η Κύπρος είναι μια ενοχλητική εξαίρεση. Η κατοχή του 37% των εδαφών της νήσου από τον τουρκικό στρατό και οι συνέπειες αυτής της πραγματικότητας δεν είναι συνηθισμένη ευρωπαϊκή κατάσταση. Η παράταση της εκκρεμότητας, ωστόσο, εκτός από τις δυσμενείς συνέπειες στην εξέλιξη του Κυπριακού έχει εξίσου δυσμενείς συνέπειες στις σχέσεις με την Τουρκία. Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, ήδη από τα πρώτα χρόνια του 1960, ετεροκαθορίζονται από την κάθε φορά συγκυρία του Κυπριακού. Ως πότε;

Αν ήμουν Νίκος Δένδιας, συνεπώς, πέρα από τον τυπικά φορμαλιστικό λόγο περί σύμπνοιας κ.λπ. Ελλάδας – Κύπρου, θα εξηγούσα στον πρόεδρο Αναστασιάδη ότι πρόθεση της Ελλάδας είναι ο ουσιαστικός διάλογος με την Τουρκία, ότι αυτή ουσιαστικά είναι η διαφορά των δύο χωρών, ότι σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα είναι διατεθειμένη να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Οτι το δόγμα της ακινησίας έχει εγκαταλειφθεί κι ότι, όπως δείχνει η συμφωνία με Ιταλία και Αίγυπτο, έχει υιοθετηθεί νέο δόγμα: του κλεισίματος των εκκρεμοτήτων.

Κι ότι, στο πλαίσιο αυτής της νέας δυναμικής προσέγγισης, χρήσιμο θα ήταν να εκδηλωνόταν κινητικότητα κι από το κυπριακό κράτος για την επίλυση, επιτέλους, του Κυπριακού και για τη δρομολόγηση της ανεξαρτησίας μιας ενωμένης ευρωπαϊκής Κύπρου.