Το τριπλό ξαφνικό φρένο της Λατινικής Αμερικής

Λίγα πράγματα είναι τόσο τρομακτικά για τις αναδυόμενες οικονομίες όσο το ξαφνικό φρένο όταν οι ξένοι επενδυτές χάνουν την εμπιστοσύνη τους, παίρνουν τα κεφάλαιά τους και φεύγουν – προκαλώντας συνήθως υποτιμήσεις και ύφεση νομισμάτων. Η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική αντιμετωπίζουν τώρα μια άνευ προηγουμένου τριπλή ξαφνική στάση που συνεπάγεται σημαντικές διαταραχές στην ανθρώπινη κινητικότητα, στο εμπόριο και στις ροές κεφαλαίων. Η αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης θα απαιτήσει έξυπνη χάραξη πολιτικής, πειθαρχία και δημιουργικότητα.

Το πρώτο ξαφνικό φρένο αφορά την οικονομική παράλυση που απορρέει από τους περιορισμούς που επιβάλλονται για την προστασία της δημόσιας υγείας λόγω της πανδημίας. Το εμπόριο είναι το δεύτερο ξαφνικό φρένο. Οι εξαγωγές της περιοχής δέχθηκαν μεγάλο πλήγμα και οι τιμές για βασικά προϊόντα της Λατινικής Αμερικής συνέχισαν να μειώνονται σημαντικά. Από το τέταρτο τρίμηνο του 2019 έως τα τέλη Μαΐου οι τιμές του πετρελαίου μειώθηκαν κατά 50% και οι τιμές του χαλκού και της σόγιας κατά 11%.

Τέλος, υπάρχει η ξαφνική διακοπή των ροών κεφαλαίων. Μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου τέσσερις από τις επτά μεγαλύτερες χώρες της Λατινικής Αμερικής – οι Βραζιλία, Χιλή, Κολομβία και Μεξικό – κατέγραψαν καθαρές εισροές κεφαλαίων ύψους 18,6 δισ. δολαρίων. Μέχρι το τέλος Μαρτίου αυτό είχε αντιστραφεί σε 15,6 δισ. δολάρια σε καθαρές εκροές, σύμφωνα με στοιχεία από το EPFR Fund Flows και τη Haver Analytics.

Ενα μάθημα από προηγούμενες κρίσεις είναι ότι η ξαφνική στάση δεν είναι η ώρα για εσωστρέφεια. Αντίθετα, η περιοχή θα πρέπει να επιδιώξει μεγαλύτερη ολοκλήρωση μέσω εμπορικών συμφωνιών και την άρση των δασμολογικών και μη δασμολογικών φραγμών, όπως οι υπερβολικοί τελωνειακοί έλεγχοι. Οι χώρες της θα πρέπει επίσης να μειώσουν τις δημόσιες δαπάνες και να εξαλείψουν τις ανεπάρκειες.

Ο κίνδυνος τριπλής στάσης σημαίνει ότι πρέπει να αναληφθεί δράση σε πολλά μέτωπα, ακόμα και όταν οι κοινωνίες μαθαίνουν να ζουν με την πανδημία. Η περιοχή θα βγει από αυτή την κρίση φτωχότερη, πιο χρεωμένη και με μεγαλύτερο πρόβλημα διανομής εισοδήματος. Οσο γρηγορότερα οι χώρες συγκρατήσουν την πανδημία, τόσο πιο γρήγορα θα μπορούν να εκκινήσουν ξανά τις οικονομίες τους χωρίς πολλές ξαφνικές στάσεις και τις αναταραχές που η κατάσταση συνεπάγεται.

Ο Ερικ Παράντο είναι επικεφαλής οικονομολόγος και γενικός διευθυντής του Τμήματος Ερευνών της αναπτυξιακής τράπεζας Inter-American Development Bank (IDB).