Από τον «θερμό Αύγουστο» στον «καυτό Σεπτέμβριο»

Το «Ορούτς Ρέις» κινείται στην Ανατολική Μεσόγειο και επιβεβαιώνει τις διπλωματικές προβλέψεις για έναν «θερμό Αύγουστο», ενώ οι δηλώσεις προθέσεων της Τουρκίας δημιουργούν τις προϋποθέσεις και για έναν «καυτό» Σεπτέμβριο, με την Αθήνα να επιχειρεί ισχυρή διπλωματική αντεπίθεση.

Η navtex για το «Ορούτς Ρέις», το οποίο συνεχίζει την πορεία του μπαίνοντας και βγαίνοντας σε περιοχές ελληνικής κυριαρχίας, ωστόσο, ενδεχομένως να μην είναι η κορύφωση της τουρκικής παραβατικότητας, αλλά ένα πρώτο βήμα που θα δοκιμάσει τις αντοχές της Αθήνας και τα αντανακλαστικά της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Μία «πρόβα τζενεράλε», πριν από την αναγγελία νέων ερευνών δυτικότερα, στην περιοχή όπου η τουρκική ΤΡΑΟ έχει ζητήσει νέες άδειες στο πλαίσιο και των περιοχών που διεκδικεί η Τουρκία, μετά την υπογραφή του αυθαίρετου μνημονίου με τη Λιβύη, το οποίο ακυρώνει η συμφωνία Αθήνας – Καΐρου για οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, με όποιες «αδυναμίες» και αν αναγνωρίζει κανείς σε αυτή. Αρμόδιες πηγές τονίζουν ότι μπορεί η περιοχή που επέλεξε η Αγκυρα τώρα να στείλει το «Ορούτς Ρέις» να είναι «οριακή», ωστόσο εάν επανέλθει με νέες navtex στην περιοχή που ακολουθεί τη γραμμή της Ρόδου και της Καρπάθου οι συνθήκες θα είναι διαφορετικές.

Ανώτερες στρατιωτικές και διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι πέραν του επικοινωνιακού «σόου» που επιχειρεί να στήσει στην Ανατολική Μεσόγειο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, για το εσωτερικό του ακροατήριο, τη στιγμή που η τουρκική οικονομία καταρρέει σαν χάρτινος πύργος, η λίρα βρίσκεται στο ναδίρ, η ανεργία ανεβαίνει και η φτώχεια κατακλύζει τη χώρα, σε μία νέα βαθύτατη οικονομική κρίση, η Αγκυρα προσπαθεί να φέρει την Αθήνα στη θέση του κατηγορούμενου. Στόχος των τουρκικών δυνάμεων, όπως εκτιμάται, είναι η «πρώτη σφαίρα» να είναι ελληνική, διαμηνύοντας ότι για αυτό απαιτείται ψυχραιμία.  

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. «Ο κίνδυνος ατυχήματος καραδοκεί, όταν συγκεντρώνονται τόσες στρατιωτικές δυνάμεις σε περιορισμένη έκταση. Και την ευθύνη σε μια τέτοια περίπτωση θα την έχει εκείνος που προκαλεί τις συνθήκες αυτές», τόνισε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο διάγγελμά του. Μία αναφορά-μήνυμα στην Αγκυρα που αποδεικνύει ότι οι κινήσεις του «Ορούτς Ρέις» και των τουρκικών πολεμικών που βρίσκονται στην περιοχή έχουν δημιουργήσει τις ιδανικές συνθήκες για ένα «θερμό επεισόδιο», με αποχρώσεις ενδείξεις ότι ίσως να υπήρξαν ήδη και επικίνδυνοι ελιγμοί. Η Αθήνα επιμένει να απαντά με ψυχραιμία, αποδεικνύοντας την αποφασιστικότητά της, τόσο να μην επιτρέψει αμφισβήτηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, αλλά και να μην είναι αυτή που θα κάνει την κίνηση που θα βάλει «φωτιά» στην Ανατολική Μεσόγειο. Αντίθετα, να είναι έτοιμη να την αποτρέψει, επιδιώκοντας αποκλιμάκωση, όπως έγινε σαφές και στις επαφές του Πρωθυπουργού με τους πολιτικούς αρχηγούς. Χαρακτηριστική η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη: «Απαντούμε, δεν προκαλούμε. Και με στιβαρότητα προσβλέπουμε να επικρατήσει, επιτέλους, η λογική στη γειτονική μας χώρα. Ωστε να μπορέσει να ξεκινήσει ένας καλόπιστος διάλογο», ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι «καμία πρόκληση δεν θα μείνει αναπάντητη. Το έχουμε, εξάλλου, αποδείξει στην πράξη».   

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΜΑΚΡΟΝ;Στρατιωτικές πηγές τονίζουν ότι οι κινήσεις της Τουρκίας ήταν αναμενόμενες και υπήρχε η κατάλληλη προετοιμασία, υπενθυμίζοντας ότι ούτε οι προηγούμενοι μήνες ήταν εύκολοι, με τις συνεχείς παραβιάσεις και υπερπτήσεις, αλλά και τη μεταναστευτική κρίση στον Εβρο.

Κλειδί στην ενίσχυση του διπλωματικού τείχους της Ελλάδας, η συνομιλία του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο Μακρόν ανακοίνωσε δε ενίσχυση της γαλλικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μεσόγειο, για να δείξει ότι το διεθνές δίκαιο πρέπει να γίνεται σεβαστό. Χθες έφτασαν στην Κρήτη από την Κύπρο δύο πολεμικά αεροσκάφη τύπου Rafale, ένα ελικοφόρο πλοίο και μία φρεγάτα των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων και πραγματοποίησαν κοινή ναυτική άσκηση μαζί με τις φρεγάτες «Σπέτσαι», «Αιγαίον», «Λήμνος» και «Κουντουριώτης» στη θαλάσσια ζώνη μεταξύ Κύπρου και Μεγίστης, καθώς και στα όρια της περιοχής που η Τουρκία έχει δεσμεύσει με την παράνομη navtex για το «Ορούτς Ρέις». Δεν αποκλείεται, μάλιστα, ο Εμανουέλ Μακρόν, κατά τη νέα επίσκεψή του στον Λίβανο, την 1η Σεπτεμβρίου, να κάνει μια στάση και στη βάση της Σούδας στέλνοντας ισχυρό μήνυμα κατά της τουρκικής προκλητικότητας.

Σε ενίσχυση της παρουσίας ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο αναφέρθηκε σε δηλώσεις του ο κύπριος υπουργός Εξωτερικών Νίκος Χριστοδουλίδης, σημειώνοντας (Σκάι) ότι θα δούμε το επόμενο διάστημα παρουσία «όχι μόνο από τη Γαλλία, αλλά από έναν αριθμό κρατών – μελών της ΕΕ που θα επεκτείνεται σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο» και τονίζοντας ότι στη σύνοδο των MED7 στις 10 Σεπτεμβρίου, που συγκαλεί η Γαλλία, κύριο θέμα θα είναι η τουρκική προκλητικότητα.   

ΠΟΜΠΕΟ ΚΑΙ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΥΠΕΞ. Με την Αθήνα να δίνει προτεραιότητα στη διπλωματία, χθες ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας βρέθηκε στο Ισραήλ για συναντήσεις με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον ομόλογό του Γκάμπι Ασκενάζι. Σημαντική για τις εξελίξεις θα είναι και η σημερινή συνάντηση Δένδια με τον αμερικανό ομόλογό του Μάικ Πομπέο στη Βιέννη, αλλά και η θέση που θα πάρει το έκτακτο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, που συγκαλείται επίσης σήμερα, έπειτα από αίτημα της Ελλάδας. Στόχος οι ευρωπαίοι ΥΠΕΞ να ενημερωθούν για τις εξελίξεις ενόψει και του επικείμενου άτυπου συμβουλίου στις 27 και 28 Αυγούστου, το οποίο ήταν προγραμματισμένο με θέμα τις σχέσεις Βρυξελλών – Αγκυρας και κατάρτιση καταλόγου πιθανών κυρώσεων απέναντι στην Τουρκία.  

Στόχος είναι να βρεθεί η Ευρώπη προ των ευθυνών της, καθιστώντας σαφές ότι δεν μπορεί να σταλεί μήνυμα ανοχής στην τουρκική παραβατικότητα. Οι κινήσεις είναι χειρουργικές και το διπλωματικό παρασκήνιο οργιάζει.

ΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΡΚΕΛ. Ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε χθεσινή ομιλία του επιχείρησε να απαντήσει εμμέσως στον Κυριάκο Μητσοτάκη, επιμένοντας στον ισχυρισμό ότι η Τουρκία θέλει διάλογο και όχι «περιπέτεια» στην Ανατολική Μεσόγειο, με στόχο μία αμοιβαία επωφελή συμφωνία. Επανέλαβε ωστόσο ότι το «Ορούτς Ρέις» θα συνεχίσει τις σεισμικές έρευνες έως τις 23 Αυγούστου και επιτέθηκε στην Ελλάδα κάνοντας λόγο για «μοχθηρή συμπεριφορά» και παράλογες αξιώσεις, με αιχμή το Καστελλόριζο. Υποστήριξε ακόμα πως η Αθήνα «παρασύρετε» από μία χώρα που δεν έχει καν ακτές στην Ανατολική Μεσόγειο, εννοώντας τη Γαλλία. Εθεσε και θέμα Δυτικής Θράκης, και παραβίασης των δικαιωμάτων της μουσουλμανικής μειονότητας από την Αθήνα, ενώ κατήγγειλε τον Μακρόν για αποικιοκρατική συμπεριφορά.

Χθες το απόγευμα υπήρξαν διαδοχικές τηλεφωνικές επικοινωνίες της Ανγκελα Μέρκελ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, με αποκλειστικό θέμα τα όσα συμβαίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο. Νωρίτερα ο τούρκος πρόεδρος, σύμφωνα με γερμανικές πηγές, είχε αναφέρει στη γερμανίδα καγκελάριο ότι η Αγκυρα επιθυμεί επίλυση των διαφορών στη βάση του διεθνούς δικαίου μέσω διαλόγου.

Η τηλεφωνική επικοινωνία της γερμανίδας καγκελαρίου με τον έλληνα Πρωθυπουργό, η οποία είχε προγραμματιστεί για τις 5 μ.μ., είχε στόχο την ενημέρωση της Αθήνας για τα μηνύματα του Βερολίνου προς την Αγκυρα. Μετά το τηλεφώνημα με Μέρκελ εξάλλου ο τούρκος πρόεδρος επρόκειτο να έχει τηλεφωνική συνομιλία και με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ.

Η επιδίωξη για διάλογο παραμένει και οι δηλώσεις Ερντογάν, παρά τους υψηλούς τόνους, αντανακλούν ως έναν βαθμό και τις πιέσεις Βερολίνου, Βρυξελλών και Παρισιού για μία προσπάθεια «να πέσουν οι τόνοι», έστω και αν επιχειρεί να μην εκτεθεί στο εσωτερικό του ακροατήριο.