SOS για το ρωσικό εμβόλιο

Εντονες αντιδράσεις, και ισχυρές επιφυλάξεις, έχει προκαλέσει στον επιστημονικό κόσμο η ανακοίνωση της Ρωσίας ότι ενέκρινε εμβόλιο για τον κορωνοϊό ύστερα από δοκιμές σε ανθρώπους που κράτησαν λιγότερο από δύο μήνες. Την ίδια στιγμή, το μεγαλύτερο επιδημιολογικό ινστιτούτο της Γερμανίας, το Ινστιτούτο Ρόμπερτ Κοχ, ανακοίνωσε ότι το πρώτο εμβόλιο κατά του κορωνοϊού μπορεί να είναι έτοιμο το φθινόπωρο, αλλά ότι θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να ελεγχθεί η πανδημία.

Εκπρόσωπος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δήλωσε στη Γενεύη ότι πρέπει να αξιολογηθούν όλα τα στοιχεία που αφορούν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του ρωσικού εμβολίου, γνωστού ως Sputnik V, ενώ εκπρόσωπος του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας τόνισε ότι δεν πρέπει να αρχίσει η παραγωγή του εμβολίου στη Βραζιλία αν δεν ολοκληρωθούν οι φάσεις ΙΙ και ΙΙΙ των δοκιμών.

«Το ζήτημα δεν είναι ποιος έρχεται πρώτος, το ζήτημα είναι να υπάρξει ένα δοκιμασμένο και ασφαλές εμβόλιο που θα παρασχεθεί σε εκατοντάδες εκατομμύρια, ίσως και δισεκατομμύρια, ανθρώπους», δήλωσε ο υπουργός Υγείας της Γερμανίας Γενς Σπαν στον ραδιοφωνικό σταθμό Deutschlandfunk, προσθέτοντας ότι γνωρίζουμε πολύ λίγα πράγματα καθώς οι ρωσικές αρχές δεν είναι πολύ διαφανείς. «Το σίγουρο είναι ότι δεν έχει υπάρξει η φάση ΙΙΙ των κλινικών δοκιμών ούτε τεστ σε χιλιάδες ανθρώπους. Και είναι πολύ επικίνδυνο να ξεκινήσει πρόωρα ο εμβολιασμός εκατομμυρίων, αν όχι δισεκατομμυρίων ανθρώπων, γιατί αν κάτι δεν πάει καλά θα κλονιστεί η εμπιστοσύνη των ανθρώπων στον εμβολιασμό».

Επικίνδυνη απόφαση. Για ανεύθυνη, παράλογη και επικίνδυνη απόφαση μίλησε ο ελβετός ερευνητής Φρανσουά Μπαγιού, διευθυντής του ινστιτούτου γενετικής του University College του Λονδίνου. «Παραβιάζοντας όλες τις διεθνείς προδιαγραφές, η Ρωσία θέλει να αποκτήσει πλεονέκτημα έναντι των μεγάλων δυτικών δημοκρατιών, με πρώτους τους Αμερικανούς», τόνισε σε συνέντευξή του στη Libération. «Ο ρώσος πρόεδρος ηγείται ενός αδύναμου και πολύ διεφθαρμένου κράτους και θέλει προφανώς να ενισχύσει το προφίλ του. Το στοίχημά του είναι όμως δημαγωγικό, γεωπολιτικό και ηθικά σοβαρό. Το εμβόλιο δεν είναι ένα μαγικό ραβδί που δίνει ξαφνικά τέλος σε μια πανδημία. Κι όταν παρακάμπτεις τη φάση ΙΙΙ, αδιαφορείς για το αν είναι αποτελεσματικό ή έχει παρενέργειες».

Πολλοί επιστήμονες αναφέρονται στον κίνδυνο της αντιγονοεξαρτώμενης ενίσχυσης (ADE), ενός συνδρόμου που παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 1977 στις μελέτες του Δάγγειου πυρετού. Ζώα που είχαν ήδη εκτεθεί σε έναν από τους τέσσερις ιούς που προκαλούν τον πυρετό αυτό και είχαν αναπτύξει αντισώματα, αντί να είναι προστατευμένα από άλλες εκδοχές του, αρρώστησαν ακόμη βαρύτερα όταν προσβλήθηκαν για δεύτερη φορά. Και υπεύθυνα γι’ αυτό ήταν τα αντισώματα που δημιουργήθηκαν από την πρώτη μόλυνση.

Τέτοιου είδους παρενέργειες αναζητούν οι ερευνητές στη φάση ΙΙΙ των κλινικών δοκιμών των εμβολίων – εκείνη ακριβώς για την οποία αδιαφορεί η Ρωσία.

Αυτό που ανησυχεί όμως επιστήμονες όπως ο Ντάνι Ολτμαν, που είναι καθηγητής ανοσολογίας στο Imperial College, δεν είναι μόνο το ADE. «Η ιδανική προσέγγιση», λέει στην Guardian, «είναι να συγκριθούν σε διαφανείς συνθήκες και με τα ίδια κριτήρια 150 υποψήφια εμβόλια, ώστε να εξασφαλιστεί ότι ο κόσμος θα προμηθευτεί το καλύτερο. Εχουν γίνει πολλά λάθη σε αυτή την πανδημία. Ας μην προσθέσουμε άλλο ένα».

Ενας άλλος κίνδυνος, σημειώνει ο Ιαν Τζόουνς από το Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ, είναι ότι η ανοσία που θα παράσχει ένα εμβόλιο δεν θα είναι αρκετή για να προσφέρει προστασία, με αποτέλεσμα ο ιός να εξακολουθήσει να εξαπλώνεται ακόμη και μεταξύ ατόμων που έχουν αποκτήσει ανοσία. «Ενα κακό εμβόλιο είναι χειρότερο από κανένα εμβόλιο», υπογραμμίζει.

«O αγώνας για το εμβόλιο δεν είναι διαγωνισμός», επισημαίνει και ο Ηλίας Μόσιαλος με ανάρτησή του στο Facebook. «Kαι το εμβόλιο Sputnik-V πιθανώς δεν θα εγκριθεί για χρήση σε άλλες χώρες χωρίς τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών Φάσης III».