Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο

Ποιες είναι οι ελληνικές ταινίες που αρέσουν στη Λίνα Μενδώνη, την υπουργό Πολιτισμού; Απαντώντας σε τηλεοπτική συνέντευξη, είπε ότι της αρέσουν ταινίες όπως «Τζένη Τζένη», «Μια τρελή… τρελή… σαραντάρα», «Δεσποινίς ετών 39», «Η κόρη μου η σοσιαλίστρια», «Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο», ταινίες της εποχής όπου το σινεμά ήταν κυρίως διασκέδαση και παράγονταν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Για την απάντησή της αυτή επικρίθηκε. Κάποιοι δεν βρίσκουν στις προτιμήσεις της πνευματικότητα, κάποιοι άλλοι λένε ότι η υπουργός Πολιτισμού οφείλει να στηρίζει το προϊόν της εποχής της.

Κι όμως. Οι ταινίες του γούστου της υπουργού έχουν ουσία και διάρκεια. Αναφέρονται αυτοσαρκαστικά στην κοινωνική πραγματικότητα (όχι ως απλές ηθογραφίες), έχουν σταρ που διαρκούν (από τη Βουγιουκλάκη και την Καρέζη μέχρι τη Βλαχοπούλου), σπουδαίους σεναριογράφους και σκηνοθέτες (Γιαλαμάς, Πρετεντέρης, Ντίνος Δημόπουλος, Δαλιανίδης και, κυρίως, ο υποτιμημένος Αλέκος Σακελλάριος), λαϊκή εμβέλεια και συνιστούν από τις πιο στέρεες μυθολογίες της νεότερης Ελλάδας.

Κατά τη γνώμη μου, η απάντηση της υπουργού δεν έχει σκοπιμότητα, και γι’ αυτό έχει τη σημασία της. Δεν προμοτάρει ούτε τον φολκλορισμό μιας ελληνικότητας για ξένους, ούτε την ιδεολογική τελεολογία της μεταπολίτευσης, ούτε την «καλλιτεχνική διάσταση» της ναρκισσιστικής ματιάς. Η αδιαμεσολάβητη από το κράτος, από εθνικές, από ιδεολογικές ή αισθητικές σκοπιμότητες καλλιτεχνική παραγωγή του ελληνικού κινηματογράφου είναι εδραιωμένη στη λαϊκή συνείδηση – και η υπουργός την εκφράζει στο γούστο της.