Το επόμενο «μεγαλύτερο μουσείο του κόσμου»

Βρίσκεται στην τελική ευθεία. Το κτίριό του είναι ολοκληρωμένο κατά 96,5%. Μέχρι το τέλος του χρόνου θα είναι εντελώς έτοιμο και έξι μήνες εκτιμάται ότι θα είναι αρκετοί για να βρουν την τελική τους θέση τα 100.000 αντικείμενα που θα εκτεθούν στις αίθουσές του. Γεγονός που σημαίνει ότι το αιγυπτιακό γεφύρι της Αρτας – το περίφημο Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο – θα είναι έτοιμο να υποδεχτεί τους πρώτους του επισκέπτες εντός του 2021, δηλαδή με καθυστέρηση μιας δεκαετίας από το αρχικό χρονοδιάγραμμα. Οταν όμως διαφημίζεται ως η «Τέταρτη Πυραμίδα» δεν μπορεί να έχει μόνο το όνομα. Οφείλει να έχει και τη χάρη. Κι αν αναλογιστεί κάποιος ότι χρειάστηκαν δύο δεκαετίες για να ολοκληρωθεί η Πυραμίδα του Χέοπα, το παλαιότερο και μοναδικό σωζόμενο από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, είναι παράλογο που από τη στιγμή της ανακοίνωσης του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, το 2002, έως τα προβλεπόμενα εγκαίνια του πολυαναμενόμενου μουσείου έχουν περάσει 20 χρόνια; Ισως όχι, αν δεν χώριζαν τα δύο οικοδομήματα κάπου 4.500 χρόνια.

ΟΙ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Η αλήθεια είναι πως δεν είναι και το ευκολότερο εγχείρημα να ετοιμαστεί «το μεγαλύτερο μουσείο στον κόσμο» και κατά συνέπεια να εορταστεί το άνοιγμά του με μια αντάξιά του τελετή και καλεσμένους ηγέτες από ολόκληρο τον πλανήτη, εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού. Για να εξηγήσουν οι ιθύνοντες τι εννοούν όταν λένε μεγάλο, αφήνουν για λίγο κατά μέρος την αρχαιολογική ορολογία και ξεκινούν τις συγκρίσεις με σύγχρονα μεγέθη: Το κτίριο καλύπτει 490.000 τ.μ., όσο ένας μεγάλος τερματικός σταθμός αεροδρομίου. Μόνο στο κεντρικό αίθριο θα μπορούσε να σταθμεύσει ένα Μπόινγκ 747 ενώ το σύνολο των διαθέσιμων εκθεσιακών χώρων αντιστοιχεί στο μέγεθος τεσσάρων γηπέδου ποδοσφαίρου.

Το μεγαλύτερο σε μέγεθος έκθεμα θα είναι ένα άγαλμα του Ραμσή του Μεγάλου από κόκκινο γρανίτη ύψους 11 μέτρων βάρους 83 τόνων, το οποίο και ήταν το πρώτο που τοποθετήθηκε στην τελική του θέση, στις αρχές του 2018 ώστε να κατασκευαστεί το αίθριο γύρω του. Στη μεγάλη σκάλα πίσω από τον Ραμσή στέκονται 87 αγάλματα Φαραώ και αιγυπτιακών θεοτήτων, κάτω ακόμη από τα προστατευτικά τους καλύμματα.

Ο όγκος του Ραμσή όμως δεν αρκετός για να τον καταστήσει τον απόλυτο αστέρα τού υπό κατασκευήν μουσείου. Οι αίθουσες του πρώτου ορόφου αφιερωμένες στον εξαιρετικά δημοφιλή Τουταγχαμών (τόσο που αποτελεί από τους σημαντικούς χρηματοδότες του κόστους 1 δισ. δολαρίων έργου, καθώς μόνο από την περιοδεύουσα έκθεση με τους θησαυρούς του – που έχουν δει μέχρι στιγμής 2,7 εκατομμύρια επισκέπτες στο Λος Αντζελες, το Παρίσι και το Λονδίνο – έχουν εισρεύσει στο ταμείο περισσότερα από 20 εκατ. δολάρια) είναι εκείνες που αναμένεται να κλέψουν την παράσταση για δύο κυρίως λόγους. Ο πρώτος είναι το μέγεθός τους. Ο τάφος που ανακάλυψε ο Χάουαρντ Κάρτερ το 1922 ήταν μόλις 110 τ.μ. και διέθετε τέσσερις θαλάμους. Στο μουσείο ναι μεν θα ενταχθεί το ακριβές αντίγραφο του τάφου που υποδεχόταν το κοινό από το 2014 στην Κοιλάδα των Βασιλέων, αλλά το συνολικό μέγεθος των αιθουσών θα είναι 60 φορές μεγαλύτερο, καθώς θα αγγίζει τα 7.000 τ.μ.

ΤΑ ΕΚΘΕΜΑΤΑ. Ο δεύτερος και βεβαίως σημαντικότερος είναι το περιεχόμενό τους. Οι Αιγύπτιοι υπόσχονται ότι για πρώτη φορά θα παρουσιάσουν αντικείμενα από ολόκληρη τη συλλογή ευρημάτων ηλικίας 3.300 ετών που συνόδευαν στο επέκεινα τον νεαρό Φαραώ. Η καταμέτρηση του Κάρτερ αναφέρει 5.398 αντικείμενα. Στη βάση δεδομένων του μουσείου είναι καταγεγραμμένα 5.600. Εκτός από τη χρυσή νεκρική μάσκα, το διάδημα και τα κοσμήματα αναμένεται να βρουν τη θέση τους μέσα στις προθήκες ραβδιά, ρούχα, παιχνίδια και δοχεία φαγητού με σπόρους κόλιαντρου, το αρχαιότερο δείγμα ομπρέλας – ένα σκιάδιο για ένα τελετουργικό άρμα – αλλά και ένα στιλέτο, η λεπίδα του οποίου θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι προέρχεται από το υλικό ενός μετεωρίτη.

Ολα αυτά τα μοναδικής αξίας αντικείμενα πριν αποκαλυφθούν ενώπιον των επισκεπτών – οι οποίοι όταν ομαλοποιηθεί η κατάσταση διεθνώς αναμένεται να φτάνουν τα 8 εκατ. ετησίως – περνούν από το κέντρο συντήρησης του νέου μουσείου, το οποίο βρίσκεται εν λειτουργία εδώ και δέκα χρόνια. Και όπου, σύμφωνα με τους επικεφαλής, «ανακαλύπτονται εκ νέου οι θησαυροί του Τουταγχαμών και η δουλειά που γίνεται είναι εξίσου σημαντική με την ανασκαφική έρευνα του Κάρτερ».

Μοναδική απουσία από τις κορυφαίες αίθουσες του νέου μουσείου θα είναι η μούμια του δημοφιλούς φαραώ, καθώς οι ντόπιοι αντιστάθηκαν σθεναρά στη μετακίνησή της από τον τάφο, όπως ήταν προγραμματισμένο να γίνει τον Μάιο, καθώς τη θεωρούν ως πρόγονό τους, αλλά και ως ανεξάρτητο αξιοθέατο και κατά συνέπεια πηγή εισοδήματος.

ΟΙ ΙΑΠΩΝΕΣ. Αν και εκ πρώτης όψεως το φιλόδοξο μουσείο που αναμένεται να τονώσει την αιγυπτιακή οικονομία – αν βεβαίως το επιτρέψουν οι συνθήκες διεθνώς – μοιάζει με καθαρά αιγυπτιακή υπόθεση, αν ψάξει κάποιος λίγο περισσότερο θα διαπιστώσει ότι η Ιαπωνία έχει παίξει καθοριστικό ρόλο, καθώς όχι μόνο μέσω δανείων έχει διαθέσει το 75% του 1 δισ. δολαρίων που δηλώνεται επισήμως ως κόστος κατασκευής, αλλά έχει αναλάβει και την εκπαίδευση εκατοντάδων συντηρητών, αρκετοί από τους οποίους εξειδικεύτηκαν στη φροντίδα υφασμάτων, διότι στον τάφο του Τουταγχαμών έχουν βρεθεί 115 περιζώματα κατασκευασμένα από την καλύτερη ποιότητα λινού και 93 ζευγάρια παπούτσια, κυρίως σανδάλια, ενώ μεταξύ άλλων έχουν εντοπιστεί φαραωνικά καλύμματα κεφαλής, ποδιών και περιβραχιόνια, τα οποία θα είναι προσβάσιμα στο κοινό σε ένα υπερσύγχρονο μουσείο με θέα τις πυραμίδες της Γκίζας. Κι αν τελικά ούτε το 2021 δεν εγκαινιαστεί, οι Αιγύπτιοι δεν φαίνεται να ανησυχούν ιδιαιτέρως. Και το 2022, οπότε θα συμπληρωθεί ένας αιώνας από την ανακάλυψη του τάφου του Τουταγχαμών από τον Κάρτερ, θα αποτελέσει την ιδανική αφορμή για τη φαραωνικού τύπου φιέστα που ονειρεύονται.