Σφίγγοντας το χέρι ενός Μαύρου Πάνθηρα

Παρών στη σημαντικότερη κίνηση διαμαρτυρίας κατά του ρατσισμού, στη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Μεξικού, ο Χάρης Λυμπερόπουλος μεταφέρει ως αυτόπτης μάρτυρας τα γεγονότα της 16ης Οκτωβρίου 1968. Νικητής στο αγώνισμα των 200 μ. ήταν ο Αμερικανός Τόμι Σμιθ, ο πρώτος που τερμάτισε σε χρόνο μικρότερο των 20 δευτερολέπτων, με επίδοση 19,83 δευτερόλεπτα. Δεύτερος ο Αυστραλός Πίτερ Νόρμαν και τρίτος ο επίσης Αμερικανός Τζον Κάρλος.

Οι Σμιθ και Κάρλος εμφανίστηκαν στο στάδιο χωρίς παπούτσια, φορώντας μαύρες κάλτσες, διαμαρτυρόμενοι για τις συνθήκες φτώχειας σε σημαντικό τμήμα της Αμερικής. Ενώ βρισκόταν επάνω στο βάθρο των νικητών, ο Σμιθ – που φορούσε μαύρο φουλάρι, ως ένδειξη της αφροαμερικανικής υπερηφάνειας – ύψωσε τη δεξιά γροθιά του, καλυμμένη από ένα μαύρο γάντι, σύμβολο της δύναμης των Αφροαμερικανών, ενώ ταυτόχρονα ο Κάρλος ύψωσε την αριστερή γροθιά του, ομοίως καλυμμένη, συμβολίζοντας την αλληλεγγύη των Αφροαμερικανών. Ο καθένας τους φορούσε μόνο ένα γάντι, διότι ο Κάρλος είχε ξεχάσει το δικό του ζευγάρι. Τα χέρια τους έμειναν στη στάση αυτή και τα κεφάλια τους σκυμμένα μέχρι το τέλος της ανάκρουσης του εθνικού ύμνου της χώρας τους. Ο συγκεκριμένος χαιρετισμός ήταν το σήμα κατατεθέν των Μαύρων Πανθήρων, μιας ριζοσπαστικής αφροαμερικανικής οργάνωσης που έδρασε στις ΗΠΑ από το 1966 έως το 1982.

Ο ασημένιος ολυμπιονίκης, Πίτερ Νόρμαν, ήταν ο πιο γρήγορος Αυστραλός στα 200 μ. κι η εθνική επίδοσή του παραμένει ακατάρριπτη. Σφοδρός πολέμιος του ρατσισμού, μόλις ενημερώθηκε για την πρόθεση των συναθλητών του, θέλησε να τους υποστηρίξει. Τοποθετώντας στο στήθος του την κονκάρδα της Ολυμπιακής Εκστρατείας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όπως ακριβώς οι Σμιθ και Κάρλος, είχε την ευκαιρία να διαμαρτυρηθεί για τη λεγόμενη «White Australian Policy», που κυριαρχούσε στην πατρίδα του. Το γεγονός αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία, εάν σκεφτούμε πως ο ίδιος ήταν λευκός!

Ωστόσο, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή δεν αντιμετώπισε θετικά τη διαμαρτυρία τους. Οι δύο αμερικανοί αθλητές αποβλήθηκαν από το Ολυμπιακό Χωριό – επέστρεψαν εσπευσμένα στις ΗΠΑ και τους αφαιρέθηκαν τα μετάλλια που είχαν κερδίσει και τους απαγορεύτηκε η συμμετοχή στους Ολυμπιακούς Αγώνες. «Οταν κερδίζουμε μετάλλια είμαστε Αμερικανοί, αλλά μόλις κάνουμε κάτι “κακό” είμαστε απλώς νέγροι!» δήλωναν οι δύο αθλητές. Ο Νόρμαν αντιμετωπίστηκε ως «εθνικός παρίας» και αποκαταστάθηκε μετά θάνατον.