Εξέγερση στον Λίβανο κατά της κυβέρνησης

Οι κάτοικοι της Βηρυτού ακόμα προσπαθούν να καθαρίσουν τα ερείπια από τους δρόμους που θυμίζουν την εποχή του αιματηρού εμφύλιου πολέμου, μετά την έκρηξη που συγκλόνισε τη χώρα και όλο τον κόσμο. Η έκρηξη της 4ης Αυγούστου θα επιταχύνει έναν οδυνηρό κύκλο τον οποίο ο Λίβανος ζει ξανά και ξανά: δυσαρέσκεια, ταραχές, πολιτική αστάθεια, οικονομική ύφεση και μετανάστευση. Η αναταραχή δεν λέει να κοπάσει με διαδηλωτές να εισβάλλουν μέσα στο Σαββατοκύριακο σε διάφορα υπουργεία και να συγκρούονται στους δρόμους με τις δυνάμεις ασφαλείας. Εξαγριωμένοι πολίτες κατέλαβαν τα υπουργεία Εξωτερικών, Οικονομικών και Περιβάλλοντος, ζητώντας την καταδίκη της πολιτικής ελίτ της χώρας που θεωρούν ότι έφθασε τον Λίβανο στη σημερινή δεινή κατάσταση. Φωτιές ξέσπασαν στο κέντρο της Βηρυτού και όταν οι διαδηλωτές κατέλαβαν το πρώτο υπουργείο το ανακήρυξαν «στρατηγείο της εξέγερσης». Δεκάδες χιλιάδες εξαγριωμένοι πολίτες συγκεντρώθηκαν το Σάββατο στην κεντρική πλατεία Μαρτύρων της πρωτεύουσας και βρέθηκαν αντιμέτωποι με αστυνομικούς.

Πρόωρες εκλογές. Ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Χασάν Ντιάμπ ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές και θα παραμείνει στην κυβέρνηση για δύο μήνες έως ότου τα μεγάλα κόμματα φθάσουν σε συμφωνία. Το Σάββατο σημειώθηκε και η πρώτη παραίτηση υπουργού μετά τη φονική έκρηξη από την οποία σκοτώθηκαν περισσότερα από 150 άτομα, της υπουργού Πληροφόρησης Μανάλ Αμπντέλ Σαμάντ, που ανακοίνωσε ότι αποχωρεί ζητώντας συγγνώμη από τον λιβανέζικο λαό.

Ο επικεφαλής της μαρωνίτικης εκκλησίας του Λιβάνου κάλεσε ολόκληρη την κυβέρνηση να παραιτηθεί. Ο μαρωνίτης πατριάρχης Μπεκάρα Μπούτρος αλ-Ραχί ένωσε τη φωνή τους με όλους εκείνους που πιέζουν τον πρωθυπουργό Ντιάμπ να αποχωρήσει μετά τη φονική έκρηξη την οποία όπως είπε «μπορούμε να περιγράψουμε ως έγκλημα εναντίον της ανθρωπότητας». «Δεν είναι αρκετό να παραιτηθούν κάποιοι βουλευτές ή ένας-δυο υπουργοί» ανέφερε στη χθεσινή λειτουργία. «Είναι απαραίτητο, από ευαισθησία στα αισθήματα των Λιβανέζων να παραιτηθεί ολη η κυβέρνηση που αποδεικνύεται ανίκανη να προχωρήσει τη χώρα μπροστά».

Ο Λίβανος βρισκόταν ήδη σε μεγάλη οικονομική κρίση πριν από την έκρηξη, που είχε ενταθεί ακόμα περισσότερο λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, ενώ επικρατούσε και πολιτική αστάθεια έπειτα από διαδηλώσεις μηνών. Επίσης προσπαθούσε να ανακάμψει έπειτα από τις καταστροφικές πυρκαγιές που είχαν ξεσπάσει πέρσι.

Οικονομική κρίση. Η οικονομική κρίση άφησε το 75% των Λιβανέζων με ανάγκη βοήθειας, η ανεργία εκτοξεύθηκε στο 33% ενώ το 15% – περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι – ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Ο Λίβανος ήδη, πριν από αυτή τη νέα κρίση, είχε μεγάλα προβλήματα που τον έκαναν μια από τις πιο δύσκολες χώρες να ζει κάποιος, καταλαμβάνοντας στις διεθνείς μετρήσεις θέσεις δίπλα στη Ζιμπάμπουε και το Αφγανιστάν. Σε όλα αυτά ήρθε να προστεθεί η έκρηξη από την οποία τραυματίσθηκαν περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι και 300.000 έμειναν άστεγοι μέσα σε μερικά λεπτά.

Παρότι χώρες όπως η Γαλλία έχουν προσφέρει βοήθεια, είναι μάλλον απίθανο η διεθνής κοινότητα να σπεύσει να προσφέρει σημαντική υποστήριξη – οικονομική ή άλλη – καθώς η πανδημία διεθνώς απορροφά το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, αλλά και δεν υπάρχει εμπιστοσύνη λόγω διαφθοράς, για τη διαχείριση των κονδυλίων. Την ίδια ώρα η πολιτική τάξη του Λιβάνου περιορίζεται σε αλληλοκατηγορίες ενώ υπάρχει απροθυμία να επιτραπεί σε διεθνή επιτροπή να τεθεί επικεφαλής των ερευνών για την έκρηξη, γεγονός που δεν βοηθά στην αποκατάσταση εμπιστοσύνης στο εσωτερικό της χώρας.

Οπως παρατηρεί ο Χασάν Μνεϊμνέ του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής, στον Λίβανο υπάρχει γενική συμφωνία ότι η πολιτική κυβερνώσα τάξη είναι διεφθαρμένη. Αυτό σημαίνει ότι καθώς η σκόνη κατακάθεται σιγά – σιγά θα υπάρχουν ακόμα περισσότερες διαδηλώσεις που θα ζητούν την παραίτηση της κυβέρνησης. «Οσο όμως δραματικά και αν είναι όλα αυτά τα γεγονότα», προσθέτει ο Μνεϊμνέ, «δεν φαίνεται να διακόπτουν τον φαύλο κύκλο του τραύματος».

Γι’ αυτό πιστεύει θα υπάρξει μεγάλο μεταναστευτικό κύμα από νέους μορφωμένους Λιβανέζους που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλά ποσοστά ανεργίας. Πολλοί έχουν την εκπαίδευση και τα απαραίτητα προσόντα για να αναζητήσουν δουλειά εκτός Λιβάνου. Αυτό θα οδηγήσει σε μεγάλη έξοδο ικανών νέων επαγγελματιών, ακριβώς τη στιγμή που γίνονται προσπάθειες ανοικοδόμησης της Βηρυτού αλλά και όλης της χώρας.