Ας μιλήσουμε για τις ήττες μας

Στο πλαίσιο του γνωστού παραληρήματος ανάκτησης ενός χαμένου μεγαλείου, ο τουρκικός αναθεωρητισμός έχει λάβει πρωτοφανείς, εξωπραγματικές διαστάσεις. Για να τρομοκρατήσει την Ελλάδα και να την οδηγήσει σε αλλαγή συνόρων, η Τουρκία επικαλείται διαρκώς δύο παραδείγματα της δήθεν απόλυτης υπεροχής της: το 1922 και το 1974. Ας τα δούμε.

Το 1922 η Ελλάδα ηττήθηκε. Ποια ήταν τα αίτια της ήττας; Ασφαλώς όχι η… πολεμική δεινότητα των Τούρκων. Μετά τις εκλογές του 1920 η τότε νέα ελληνική κυβέρνηση κάκιστα αποφάσισε ότι έπρεπε να στείλει τη Στρατιά της Μικράς Ασίας μέχρι την Αγκυρα. Αυτό έφερε σταδιακά την Ελλάδα σε ευθεία σύγκρουση με τους μέχρι πρότινος συμμάχους της, πολύ πριν τη φέρει αντιμέτωπη με τον ίδιο τον Κεμάλ. Η Αγγλία και η Γαλλία, εξ ονόματος των οποίων τα ελληνικά στρατεύματα είχαν αποβιβαστεί στη Σμύρνη τον Μάιο του 1919 με αμιγώς αστυνομικό ρόλο και με εντολή της Διεθνούς Διάσκεψης, διαφώνησαν κάθετα με την αυθαίρετη μονομερή μετάλλαξη εκείνης της διεθνούς εντολής από την Ελλάδα. Σταδιακά η χώρα έχασε μόνη της τη γεωπολιτική ισορροπία που την είχε οδηγήσει εκεί. Και είδε τους παλιούς συμμάχους της να στρέφονται εναντίον της. Με δική της ευθύνη. Στην ουσία, ήταν μία αυτοκτονία της Ελλάδας. Επρεπε, παρ’ όλα αυτά, να περάσουν ατέλειωτοι μήνες εγκλωβισμού και απομόνωσης στη βαθιά Ανατολία μέχρι ο Κεμάλ να επιτεθεί και, πράγματι, να νικήσει έναν στρατό φάντασμα πλέον, σε μία από πριν χαμένη σύγκρουση ανταρτοπολέμου.

Το άλλο παράδειγμα που κραδαίνουν οι Τούρκοι είναι η Κύπρος το 1974. Ομως, και πάλι, εκεί η Ελλάδα δεν υπήρχε. Οι επίορκοι συνταγματάρχες της χούντας αφού πρώτα έστησαν την προδοσία φέρνοντας καταστροφή, στη συνέχεια σκόρπισαν: η χούντα εγκατέλειψε την Κύπρο στην τύχη της, την οποία η Αθήνα είχε προκαλέσει, πάλι σε κάθετη αντίθεση με την πολιτική των συμμάχων μας. Το 1964 η οχύρωση της ακτογραμμής απέναντι από τα τουρκικά παράλια ήταν τέτοια που δεν περνούσε ούτε κουνούπι. Δέκα χρόνια μετά, το 1974, οι οχυρώσεις ήταν άδειες. Δεν υπήρχε ψυχή. Δεν έγινε στρατιωτική αναμέτρηση. Οι Τούρκοι έκαναν περίπατο. Και αυτό ήταν έργο της προδοτικής χούντας.

Δύο κοινά συμπεράσματα εξάγονται από τις δύο αυτές μεγάλες ήττες: πρώτον, η Ελλάδα ηττήθηκε πιο πριν, από μόνη της, στη διεθνή ισορροπία. Από τα δικά της θεμελιώδη λάθη, τα οποία πράγματι η Τουρκία αποτελεσματικά εκμεταλλεύθηκε. Δεύτερον, η Ελλάδα δεν ηττήθηκε, ούτε καν έτσι, στο έδαφός της. Και αυτό έχει επίσης καίρια σημασία.

Υπό το βάρος όλων αυτών, η Ελλάδα πέρασε μακρές περιόδους φτάνοντας στο άλλο άκρο: να αποδέχεται πρακτικές αδιανόητες για κυρίαρχο κράτος, που, μάλιστα, αντικειμενικά διαθέτει πλήρη ισχύ να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τα σύνορά του. Ομως αυτό είναι πια παρελθόν. Η Ελλάδα ξυπνάει. Η εποχή στην οποία αισθανόταν και λειτουργούσε ως ένα είδος «άμαχου πληθυσμού» έχει παρέλθει.

Αυτή η θεμελιακή μεταβολή φάνηκε με τον πιο απόλυτο τρόπο στην τελευταία κρίση. Εκεί, η Ελλάδα δεν αντέδρασε όπως περίμεναν οι Τούρκοι. Και αυτό τους πάγωσε. Γιατί ξέρουν πολύ καλά ότι μία στρατιωτική αναμέτρηση με την Ελλάδα είναι το τελευταίο που θα ήθελαν να τους συμβεί. Το κόστος τους προβλέπεται συντριπτικό. Επειδή, αυτή τη φορά, αν γίνει κάτι, δεν θα έχει τα χαρακτηριστικά του ’22 ή του ’74 που τόσο τους αρέσει να υπενθυμίζουν. Αν συμβεί θα γίνει πολύ περισσότερο με τα χαρακτηριστικά του ’12 που κάνουν ότι δεν θυμούνται. Από προχθές οι Τούρκοι άρχισαν να το κατανοούν. Και αυτή είναι η ισχυρότερη εγγύηση ότι θα αποφευχθούν και η σύγκρουση και, κυρίως, η απομείωση της ελληνικής κυριαρχίας.