Τη «Λυσιστράτη» της καραντίνας και της συμφιλίωσης

«Πώς θα δικαιώσω τον Λιγνάδη;». Η αγωνία της Βίκυς Σταυροπούλου στην παρθενική της εμφάνιση στο Αργολικό Θέατρο, προκάλεσε τα ηχηρά χειροκροτήματα των 2.800 θεατών (4.000 το Σάββατο) οι οποίοι έσπευσαν να την δουν να μεταμορφώνεται σε Λυσιστράτη, την περασμένη Παρασκευή, από τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο. «Ξεκίνα, μ’ έχεις ήδη κάψει» ήταν η απάντηση του σκηνοθέτη από τις κερκίδες, δίνοντας αφορμή για μια ακόμη ενθουσιώδη αντίδραση του κοινού στην τεχνική του «θέατρο εν θεάτρω», η οποία χρησιμοποιήθηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της παράστασης. Ευδιάκριτη ήταν η προσπάθειά του να συνομιλήσει με το σήμερα, να αποτυπώσει την αγωνία του, χωρίς να ξεχνά το βασικό στοιχείο της τέχνης, τη συγκίνηση. Συναίσθημα που δεν έλειψε από πολλές σκηνές όπως εκείνη όπου οι ηθοποιοί τραγούδησαν όλοι μαζί το κομμάτι που έγραψε η Κατερίνα Πολέμη «Μέσα στα μάτια σου» αλλά και το «Ενα μύθο θα σας πω» του Μάνου Χατζιδάκι.

Καλοστημένες γέφυρες που στήθηκαν ανάμεσα στο αριστοφανικό κείμενο και το θολό τοπίο της σημερινής εποχής, της απόστασης και της καραντίνας. Αλλωστε η ηρωίδα του σπουδαίου σατιρικού ποιητή πρόταξε ως λύση τη σεξουαλική καραντίνα, είκοσι πέντε αιώνες πριν, προκειμένου να σταματήσει ο πόλεμος. Ο Αριστοφάνης γράφει την κωμωδία προσπαθώντας να μιλήσει για ειρήνη, με τον πιο εξωφρενικό τρόπο. Στην ιστορία του αυτό το υπέρτατο αγαθό δεν εξαρτάται από τη βούληση των ανδρών, των θεών, των ζώων. Βάζει μια γυναίκα να μιλήσει, ενορχηστρώνοντας αντίσταση, μαζί με τη βοήθεια των γυναικών από την υπόλοιπη Ελλάδα. Η ειρήνη μέσα στην αριστοφανική αφήγηση είναι η αφορμή για ειπωθούν ξανά τα αιώνια ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Αυτά που σε κάθε εποχή παραμένουν αναλλοίωτα.

Δεκατέσσερις κρατήρες μέσα στους οποίους διακρίνονταν πολύχρωμα κουρέλια, κοστούμια-παιδικές πιτζάμες έδιναν την αίσθηση ότι το πάρτι ήταν έτοιμο να ξεκινήσει. Οι μάσκες-σκάφανδρα που φόρεσαν κατά τη διάρκεια της παράστασης οι ηθοποιοί παρέπεμπαν στον κόσμο της Φρουτοπίας, της αθωότητας, δίνοντας ένα παράθυρο ελπίδας. Η αναζήτηση της χαράς, της ξενοιασιάς, της τρυφερότητας, του συναισθήματος ήταν διάχυτα σε όλες τις σκηνές που ο σκηνοθέτης επέλεξε να πει την ιστορία της δικής του Λυσιστράτης με τη βοήθεια των καλών ηθοποιών του. Την ιδιαίτερη ερμηνευτική τους θερμοκρασία μετέδωσαν η Στεφανία Γουλιώτη ως Καλονίκη, η Βίκυ Βολιώτη ως Λαμπιτώ, η Αγορίτσα Οικονόμου ως Μυρρίνη. Ο Νίκος Ψαρράς έδωσε έναν απολαυστικό Κινησία, ο Στέλιος Ιακωβίδης ενδιαφέροντα Σπαρτιάτη. Κατάφεραν να συγκεράσουν και να φωτίσουν τις διαφορετικές ιδιότητες της ηρωίδας: «και σκληρή και μαλακή και καλή και κακιά και σεμνή και σοφή» όπως την καλεί να είναι ο Κορυφαίος του Χορού στους στ. 1108-1109 και όπως την αποδίδει στα νέα ελληνικά για την παράσταση ο Σωτήρης Κακίτσης.

ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ. Ποιος είναι σήμερα ο συμβολισμός της Λυσιστράτης και τι μπορεί να σταθεί απέναντι στο εύρημα του Αριστοφάνη; Ποιες είναι οι ισορροπίες και τα αιτήματα; «Στον πυρήνα του έργου υπάρχει το βασικό μήνυμα του συγγραφέα, η ανάγκη για συμφιλίωση, για συνδιαλλαγή, για γέφυρες με ό,τι μας χωρίζει, με όποιον μας χωρίζει. Ακόμη και αν αυτό είναι ο εαυτός μας» όπως επισημαίνει η δρ Ειρήνη Μουντράκη, υπεύθυνη Δραματολογίου, Βιβλιοθήκης Αρχείου και Διεθνών Σχέσεων του Εθνικού Θεάτρου, στο πρόγραμμα της παράστασης.

Τα έμφυλα, φυλετικά, ηλικιακά, ταξικά, θρησκευτικά, πολιτικά, πολιτισμικά ιδιοσυγκρασιακά δίπολα θίγονται με την ποιητική ματιά του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου, δίνοντάς του υλικό για να συντάξει τη δική του προοπτική. Ενα σύμπαν συμφιλίωσης αλλά κυρίως συνάντησης όπου η απόσταση θα αρθεί μέσα από παραδοχές και εξομολογήσεις. Σαν κι εκείνες που έκαναν στην τελευταία σκηνή της παράστασης όλοι οι ηθοποιοί. Οπως για παράδειγμα ο Νίκος Ψαρράς που είπε «θέλω να ζητήσω συγγνώμη από τη γυναίκα μου γιατί όσον καιρό ήμασταν σε πρόβες ήμουν αφόρητος», η Βίκυ Σταυροπούλου που απολογήθηκε γιατί «δούλευα πάντα πολύ και δεν ήμουν όσο θα έπρεπε κοντά στο παιδί μου» ή ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος που ψέλλισε «νιώθω σαν 6 ετών και ντρέπομαι γι’ αυτό» χωρίς να ακούγονται καθαρά τα λόγια του. Από τις κερκίδες ακούστηκε «δεν ακούμε» κι εκείνος απάντησε «δεν πειράζει». Φυσικά και δεν πείραζε.