Πικρές αλήθειες

Δεν αντιλέγω, η πανδημία που μας καθορίζει ζωή και συμπεριφορές, η βουλιμία της Τουρκίας που ξύπνησε κάποια στιγμή Σουλτανάτο, η οικονομική δυσπραγία και σε μεγάλες χώρες ο εγγενής ρατσισμός είναι μεγάλα και νοσηρά φαινόμενα μιας εποχής που, συνάμα, έχει κατακτήσει στον μακρόκοσμο και στον μικρόκοσμο γνώσεις αδιανόητες έως χθες. Είναι πολιτισμική πανωλεθρία να γνωρίζουμε τις συνθήκες και τη σύνθεση και τη συμπεριφορά των άστρων στην Ανδρομέδα, από τη μια, να παρακολουθούμε την ύλη σε ιλιγγιώδεις ταχύτητες στο άπειρο και να εισχωρούμε στον πυρήνα των κυττάρων και, από την άλλη, να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε σε απλά πράγματα. Αφήνω την ανίχνευση των προβλημάτων αυτών σε μεγάλα ιδρύματα γνώσης και οργανισμούς που όφειλαν να διερευνήσουν μεθοδικά την έλλειψη κοινά παραδεκτών κωδίκων επικοινωνίας και συνεννόησης.

Ερχομαι στον έρμο τον τόπο μας. Κατανοητά, τραυματικά τα φαινόμενα γύρω από την επέλαση των ιών που μας απειλεί. Κατανοητά και τα δυσεπίλυτα προβλήματα που δημιουργεί η γειτονία μας με βουλιμικά κράτη. Κατανοητή και η γενικότερη κοινωνική, οικονομική και ηθική ασυναρτησία σε έναν κόσμο που οι ανάγκες του και η παραγωγή αγαθών και ιδεών, αλλά και ηθών είναι πλέον κοινές. Αλλά, αγαπητοί αναγνώστες, δεν είναι ούτε μοιραίο, ούτε κατανοητό, ούτε, θα έλεγα, ιστορικά παραδεκτό, στη χώρα μας τουλάχιστον (αφήστε τους άλλους να λύσουν ανάλογα προβλήματα με τα δικά τους μέσα, τα ήθη τους, την παράδοσή τους και τις ανάγκες τους), να έχουμε τέτοια πτωχεία γλώσσας. Μπορώ να κατανοήσω ακόμη και μια πανωλεθρία εξεταζόμενων στα Μαθηματικά, στη Φυσική, στη Χημεία. Ισως να φταίει το σύστημα και η μέθοδος διδασκαλίας, ίσως η ανεπάρκεια ειδικευμένου διδακτικού προσωπικού, είτε τα κενά γνώσης που προκαλεί η έλλειψη διδασκόντων ή η κατανομή τους, ίσως, τέλος, η ανεπαρκής γνώση που δίνουν τα Πανεπιστήμια, όχι προς Θεού λόγω έλλειψης σπουδαίων πανεπιστημιακών καθηγητών, αλλά λόγω μιας εγγενούς αναπηρίας της εκπαίδευσής μας. Εγκαίρως δημιουργήσαμε πανεπιστημιακές σπουδές για παραγωγή παιδαγωγών σε νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία. Αλλά δεν υπάρχουν καθηγητικές σχολές στα Πανεπιστήμια που να ετοιμάζουν παιδαγωγούς στη μέση εκπαίδευση, οι οποίοι θα έχουν ειδικά εργαλεία να μυήσουν εφήβους στις δύσκολες και, συχνά, αντιφατικές θεωρίες των αριθμών, των φυσικών φαινομένων και της δομής της ύλης και της ζώσας ύλης. Η τοπολογία, λ.χ., είναι μια μαθηματική γνώση υψηλών πνευματικών προδιαγραφών και πολύτιμη για μια σειρά εφαρμογών στην παραγωγή και στη διείσδυση στα μυστικά της πνευματικής οικοδομής. Δεν επιτρέπεται στην εποχής μας που η γνώση, θεωρητική και πρακτική, είναι το αναγκαίο και αναντικατάστατο εργαλείο που εξηγεί, ρυθμίζει, αναδομεί, δημιουργεί και υλοποιεί εφαρμογές και υποθέσεις που καθορίζουν τον καθ’ ημέραν βίο, και ως βιολογικό και ως ηθικό και, κυρίως, ως πνευματικό και λογικό οικοδόμημα. Χωλαίνει η εκπαίδευσή μας; Ναι, αλλά δεν είναι αυτό το καίριο πρόβλημα.

Kάθε χρόνο έχουμε μιαν έμπρακτη απόδειξη της γνωστικής περιουσίας των νέων Ελλήνων. Τρέμουμε τον κορωνοϊό, τρέμουμε τις πυραυλακάτους των γειτόνων, τρέμουμε για την ανισορροπία και απορρύθμιση των αγορών, αλλά δεν μας καίγεται καρφί που με απτές αποδείξεις, γραπτά ντοκουμέντα, 55% Ελληνόπαιδες δεν γνωρίζουν Ελληνικά! Γιατί τόσο είναι το ποσοστό των γραπτών στις εισαγωγικές για τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα που έχουν βαθμολογηθεί κάτω από τη βάση.

Αγαπητοί αναγνώστες, πόσοι από εσάς θα συνεχίζατε να ψωνίζετε από έναν μπακάλη, χασάπη, φαρμακοποιό, ψιλικατζή, ράφτη ή φούρναρη αλλοιωμένα προϊόντα; Υπάρχει περίπτωση να μην πάτε να τρίψετε στη μύτη του σουπερμάρκετ που σας πούλησε ληγμένες κονσέρβες και φακές με σκουλήκια; Δεν χρειάζεται απάντηση, εξάλλου υπάρχει και υγειονομικός έλεγχος και εφοριακός και οικονομικός, ακόμη και αντιεπαγγελματικός και γερά πρόστιμα. Ποιος, όμως, έλεγξε το σύστημα εκπαίδευσης που παράγει αναλφάβητους; Γιατί περί αυτού πρόκειται. Εχω κι άλλες φορές (κι έχω πείρα 50 χρόνων στην εκπαίδευση, δημόσια, ιδιωτική, πανεπιστημιακή, φροντιστηριακή, καλλιτεχνική) αναφερθεί στην τερατώδη σε ποσοστό γλωσσική ανεπάρκεια των αποφοίτων, ύστερα από 14 χρόνια στα θρανία, στη διατύπωση απλών κατανοητών συλλογισμών.

Είχα παλιότερα προτείνει μια διπλή δημόσια πληροφόρηση, είναι, εξάλλου, καθήκον της πολιτικής ηγεσίας, πάνω στη γλωσσική κατάσταση της χώρας. Πώς, φίλοι, κάθε φορά με δημόσιο τρόπο πληροφορούμαστε την ετοιμότητα του ελληνικού στρατού έναντι μιας ξένης ή ντόπιας εισβολής; Ακόμη και το χρηματιστήριο είναι ένα δημόσιο κριτήριο της πορείας της οικονομίας.

Στην εκπαίδευση; Ποιος μας πληροφορεί; Πέρα τα θλιβερά μαντάτα των ποσοστών αποτυχίας στις Πανελλήνιες Εξετάσεις για τη γλωσσική επάρκεια των Ελλήνων; Γιατί, βέβαια, δεν είναι μόνο η ορθογραφία (που κι αυτή είναι για κλάματα) και η σύνταξη μιας λογικής γλωσσικής δομής. Είναι το έλλειμα εννοιολογικής προίκας.

Αν χρειαζόταν να είμαστε τελευταίοι, που είμαστε, κάτω και από τις αφρικανικές χώρες, στον ετήσιο διαγωνισμό γλωσσικής επάρκειας που γίνεται στην Πίζα, δεν έχετε, παρά ως πολίτες να απαιτήσετε να έχετε πλήρη, πεντακάθαρη γνώση για την ελληνομάθεια των ελλήνων πολιτών. Πριν από λίγα χρόνια διακεκριμένη καθηγήτρια επαρχιακού Πανεπιστημίου μου έστειλε, όχι ένα, αλλά είκοσι γραπτά σε φωτοτυπία (με καλυμμένο το όνομα) επί πτυχίω φοιτητών Φιλοσοφικής Σχολής που το καλύτερο γλωσσικά είχε σε πέντε σελίδες 200 (!!!!) ορθογραφικά, συντακτικά και, κυρίως, εννοιολογικά λάθη!!

Εχω προτείνει κι άλλες φορές, όπως έγραψα πριν, να δοθούν, με καλυμμένα τα ονόματα στον Τύπο (με υποχρέωση να δημοσιευτούν, όπως γίνεται με τους ισολογισμούς των τραπεζών) γραπτά βαθμολογημένα (ναι, ναι!) με 5 και 6/20 (αποφοίτων ελληνικών λυκείων!), όπως και γραπτά που έχουν, πάντα ανώνυμα, βαθμολογηθεί με άριστα, 19 ή 20/20!

Δεν οφείλουμε ως φορολογούμενοι πολίτες να γνωρίζουμε τη στάθμη της ελληνομάθειας μιας εκπαίδευσης που έχει το προνόμιο να παρέχεται από το νηπιαγωγείο ως το μεταπτυχιακό δωρεάν, άρα σε βάρος της φορολογικής εισφοράς των εργαζομένων; Και κάτι άλλο: Δεν μπορεί να ευθύνεται σαφώς μόνο ΕΝΑΣ μαθηματικός ή φυσικός που ένας μαθητής του απέτυχε να λύσει μια άσκηση στις Πανελλήνιες, έστω κι αν ήταν αριστούχος στην τάξη. Αλλά ένας φιλόλογος που βαθμολογεί, άρα αναλαμβάνει δημόσια την ευθύνη, έναν μαθητή που έχει διδαχθεί (;) τα ελληνικά επί 14 χρόνια με βαθμό πάνω από τη βάση και παραδίδει γραπτό φρικτής διαστροφής της γλώσσας (ναι, υπάρχουν και τέτοια γραπτά!) δεν θα πρέπει, έστω και διοικητικά, να ελεγχθεί;

Ενας μαθητής ελληνομαθής στα 18 του χρόνια δεν θα γίνει ξαφνικά ανελλήνιστος. Κι ας μην ξεχνάμε πως τώρα, από τα 17, οι Ελληνόπαιδες ψηφίζουν. Και όποιος χρησιμοποιεί το μοναδικό δημοκρατικό όπλο, την ψήφο, χωρίς να μπορεί να ξεχωρίσει την ήρα από το στάρι, φέξε μου και γλίστρησα!