Οι GAFA στο σκαμνί του αμερικανικού Κογκρέσου

Να υπερασπιστούν την επιτυχία τη δική τους και των εταιρειών τους ενώπιον του αμερικανικού Κογκρέσου κλήθηκαν χθες οι επικεφαλής των τεσσάρων τεχνολογικών κολοσσών (Google, Amazon, Facebook και Apple, γνωστών και ως GAFA), και μάλιστα εν χορώ. Ολοι μαζί, ως ομάδα! Οι Μαρκ Ζούκερμπεργκ του Facebook, Σουντάρ Πιτσάι της Google, Τιμ Κουκ της Apple και Τζεφ Μπέζος της Amazon απάντησαν όχι μόνο ως επιχειρηματίες και ως τεχνοκράτες στις πιεστικές, σε ορισμένες περιπτώσεις, ερωτήσεις των μελών της Επιτροπής Ανταγωνισμού του Κογκρέσου. Απάντησαν και ως πολιτικοί: Αν μας αποδυναμώσετε, θα ενισχύσετε τους Κινέζους, ήταν το κεντρικό τους επιχείρημα.

Πρόκειται ασφαλώς για τέσσερις από τις ισχυρότερες και επιδραστικότερες – μέσω των εταιρειών τους αλλά και ως ανεξάρτητες προσωπικότητες – μορφές του επιχειρηματικού κόσμου παγκοσμίως. Και η κλήτευσή τους για ταυτόχρονη κατάθεση στο Κογκρέσο δεν είναι τυχαία. Συμβολίζει την υποχρέωση του κόσμου των επιχειρήσεων να λογοδοτεί στους αιρετούς εκπροσώπους των πολιτών. Στο όνομα του αμερικανικού λαού οι βουλευτές και γερουσιαστές της Επιτροπής «ανέκριναν» τους τέσσερις μάνατζερ, οι όμιλοι των οποίων έχουν επανειλημμένως κατηγορηθεί από τους ειδικούς και έχουν εκτεθεί στην κοινωνία για κατάχρηση της ισχύος που η αγορά (και βεβαίως οι πολίτες-καταναλωτές) τούς έχει προσδώσει.

«Η Amazon ασφαλώς και πρέπει να υπόκειται σε θεσμικό έλεγχο, όπως άλλωστε και όλες οι επιχειρήσεις» παραδέχθηκε ο Τζεφ Μπέζος, που κλητεύθηκε για πρώτη φορά. Ο ιδρυτής της κορυφαίας εταιρείας λιανικών πωλήσεων μέσω Διαδικτύου, όπως και οι Ζούκερμπεργκ, Κουκ και Πιτσάι, αντέκρουσαν τις αιτιάσεις ότι οι επιχειρήσεις τους εκμεταλλεύονται τη δεσπόζουσα θέση που κατέχουν στην αγορά και λειτουργούν ως μονοπώλια ή ως καρτέλ. Διότι, «στο κάτω κάτω, πολλές εφαρμογές και εν γένει υπηρεσίες τις παρέχουμε εντελώς δωρεάν», όπως σημείωσαν οι επικεφαλής της Apple και του Facebook.

Μέλη του Κογκρέσου αντέτειναν ωστόσο ότι η μονοπωλιακή λειτουργία των τεχνολογικών γιγάντων είναι συγκεκαλυμμένη, διότι η εμβέλειά τους στην αγορά και η επιρροή τους στους καταναλωτές είναι τόσο καταλυτική που δεν απομένει χώρος για δραστηριοποίηση μικρότερων επιχειρήσεων. Θύμισαν επίσης τη διακίνηση μισαλλόδοξων ιδεών μέσω των εταιρειών τους, που αδυνατούν να ελέγξουν, και επίσης την καταχρηστική εκμετάλλευση προσωπικών στοιχείων των πελατών τους.

Φοβούνται «σπάσιμο»
Σε περιπτώσεις καταχρηστικής εκμετάλλευσης της δεσπόζουσας θέσης που έχει μια εταιρεία στην αγορά και της παραβίασης των κανόνων του ελεύθερου ανταγωνισμού οι εποπτικές αρχές συχνά ζητούν το «σπάσιμο» της εταιρείας σε δύο ή περισσότερες, με συγκεκριμένο αντικείμενο και λιγότερο συγκεντρωτική δράση. Αυτό είναι που φοβούνται οι τέσσερις τεχνολογικοί γίγαντες που κάθισαν χθες στο ανακριτικό σκαμνί του Κογκρέσου. Γι’ αυτό και το καταληκτικό επιχείρημά τους ήταν το προαναφερθέν πολιτικό: η διάσπαση, η αυστηρή ρύθμιση των λειτουργιών, ακόμα και ο εξονυχιστικός έλεγχος των δραστηριοτήτων των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών θα τις αποδυναμώσουν προς όφελος των κινέζων ανταγωνιστών τους, όπως είναι το TikTok, η Alibaba ή και η δαιμονοποιημένη από τη διακυβέρνηση Τραμπ – την κατηγορεί για κατασκοπεία – εταιρεία τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού Huawei.

Τα πράγματα δεν είναι όμως τόσο απλά, όπως σημειώνουν οι Ντιπαγιάν Γκος και Τζόσουα Γκέλτσερ στο CNBC. Διότι και οι συγκεκριμένες αμερικανικές εταιρείες μοιάζουν ευάλωτες σε ξένες δυνάμεις που θέλουν να επηρεάσουν την αμερικανική πολιτική σκηνή. Αναφέρονται στις υπόνοιες για ρωσική παρέμβαση υπέρ του προέδρου Τραμπ μέσω του Facebook. Και στο παράδειγμα του αποκλεισμού του TikTok από την Ινδία μετά τις πρόσφατες μικροσυρράξεις στη σινοϊνδική μεθόριο, που δείχνει «πόσο εύκολα μπορεί μια κυβέρνηση να εκτοπίσει, αν θέλει, εκτός συνόρων μια ανεπιθύμητη ξένη εταιρεία».