«23 του Ιούλη και Τρίτη»

Δύο χρόνια μετά, δεν θυμάμαι καν αν ήταν μία αίσθηση σε παρόντα, τότε, χρόνο ή προέκυψε εκ των υστέρων, όταν τα γεγονότα «πήραν φωτιά». Σαν να ξέραμε όμως, από νωρίς το απόγευμα εκείνης της ημέρας, ότι κι αυτή η 23η Ιουλίου θα γινόταν ένα «χρονόσημο» στη συνείδησή μας. Για δεύτερη φορά στη σύγχρονη Ιστορία μας.

Η πρώτη ήταν το 1974.  Αυτή που κατέγραψε, αλληγορικά, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος στο τραγούδι του Γιάννη Σπανού «Και» με τη Χαρούλα Αλεξίου. «23 του Ιούλη και Τρίτη και φτάνει για τον γάμο κι η Κρήτη και όλα τα νησιά». Τραγούδι από αυτά που ακούγονται από μεγάλο τρανζίστορ, με κεραία και δερμάτινη, τρυπητή θήκη, σε αυλή εξοχικού. «Σκηνογραφία» που μας πάει πίσω, σε εκείνη την Τρίτη που ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων Γρηγόριος Μπονάνος και οι αρχηγοί Στρατού, Ναυτικού και Αεροπορίας, σε σύσκεψη με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Φαίδωνα Γκιζίκη, αποφάνθηκαν ότι είναι επιτακτική ανάγκη να αναλάβουν οι πολιτικοί τη διακυβέρνηση της χώρας. Πρόκειται για την επίσημη διατύπωση της φράσης που το απόγευμα εκείνης της Τρίτης, ακούστηκε σε όλη τη χώρα: «Επεσε η χούντα».

«Με του κάτω κόσμου το έγκαυμα στο χέρι»
Σαράντα τέσσερα χρόνια μετά, η 23η Ιουλίου της νέας εποχής, ήταν Δευτέρα. Μουδιασμένοι ξυπνήσαμε εκείνο το πρωί. Το Σαββατοκύριακο που είχε προηγηθεί, κουβαλούσε δύο σημαντικές απώλειες. Του Σταύρου Τσακυράκη και του Μάνου Ελευθερίου. Η τηλεόραση έδειχνε πλάνα από τη φωτιά στην Κινέτα. Και από το μεσημέρι άρχιζε να «παίζει» η φωτιά στο Μάτι.

Υπάρχει ένα κομβικό σημείο στη ροή των τηλεοπτικών εκπομπών που δείχνει ότι τα πράγματα δεν πάνε καλά. Οταν το δελτίο ειδήσεων αρχίζει και «τρώει» χρόνο από την επόμενη εκπομπή. Και όσο ο χρόνος αυτός αυξάνεται, μέχρις ότου το πρόγραμμα να γίνει ένα συνεχές live ειδήσεων και συνδέσεων, τόσο το χειρότερο. Ετσι έγινε και εκείνο το μεσημέρι. Ετσι καταστάλαξε αυτή η αίσθηση που έγραψα στην αρχή. Οτι, δηλαδή, ήμασταν στην αρχή μίας τραγωδίας. Ενός δράματος (με τη θεατρική έννοια του όρου) που έμελλε να εξελιχθεί σε πολλά επίπεδα.

Τα περαιτέρω γνωστά. Ανθρώπινες ιστορίες από αυτές που βλέπεις στο σινεμά. Οικογένειες που κάηκαν αγκαλιασμένες. Γονείς που έψαχναν αλλόφρονες τα παιδιά τους και τους δικούς τους γονείς. Η ανάλαφρη, καλοκαιρινή σχέση των γιαγιάδων και των παππούδων με τα εγγόνια τους, έγινε έγκαυμα του κάτω κόσμου.

Η αντίδραση της, τότε, κυβέρνησης (ανεξάρτητα από τις μετέπειτα και, ιδιαίτερα, τις πρόσφατες αποκαλύψεις) είναι εκτός σεναριακών προδιαγραφών. Κανένας σεναριογράφος που σέβεται τον εαυτό του δεν θα έβαζε κυβερνητικούς παράγοντες να λένε στα θύματα μιας τέτοιας τραγωδίας «Εσείς φταίτε». Ηταν κι εκείνη η κυνική δήλωση του Αλέξη Τσίπρα, δύο μήνες αργότερα, για τη χρηματική βοήθεια που ανακοινώθηκε αλλά δεν έφτασε ποτέ στους πυρόπληκτους : «Και να σας τα δίναμε, θα τα σπαταλάγατε». Αυτό το «σπαταλάγατε», παραπέμπει κατευθείαν στο «σπλάτερ».

Το Μάτι άλλοτε
Η περιοχή έχει και έναν άλλο συμβολισμό. Αναπτύχθηκε, παράλληλα με τη νεομεσαία αστική τάξη. Εκεί χτίσθηκαν τα πρώτα εξοχικά των κατοίκων της Κυψέλης και του Παγκρατίου, μια «Βουλιαγμένη» προσιτή στον μικρομεσαίο, έτσι όπως τον όρισε το ΠΑΣΟΚ από τα τέλη της δεκαετίας του 1970. Τρανζίστορ που λέγαμε στην αρχή, σώβρακο, φανέλα και κατάβρεγμα της αυλής με λάστιχο. Μας αρέσει – δεν μας αρέσει, αυτοί είμαστε. Μέχρι και οι διαφημιστές άρχισαν να το συνειδητοποιούν εσχάτως.