Η ιστορία της Μπιενάλε, η Μπιενάλε της Ιστορίας

Θα είναι όλοι εκεί. Και η Λένι Ρίφενσταλ και ο Μπέλα Μπάρτοκ και ο Ιγκορ Στραβίνσκι και η Μαρίνα Αμπράμοβιτς και ο Ιλία Καμπακόφ και ο Αλβιν Εϊλι και ο Λουκίνο Βισκόντι και ο Μπέρτολντ Μπρεχτ. Στο κεντρικό περίπτερο της Μπιενάλε της Βενετίας, εκεί όπου είθισται να φιλοξενείται το ένα από τα δύο μέρη της κεντρικής έκθεσης της διοργάνωσης. Στην καρδιά των Κήπων, γνωστών ως Τζαρντίνι, μετά το χτύπημα του κορωνοϊού που αποτέλεσε αιτία να αναβληθεί η παγκόσμια συνάντηση της αρχιτεκτονικής για το 2021, αλλά να μετατεθεί και η σημαντικότερη εικαστική έκθεση παγκοσμίως για το 2022, η Μπιενάλε βρίσκει την ευκαιρία να ρίξει μια ματιά στο παρελθόν της, με αφορμή τα 125α γενέθλιά της.

Ανοίγει κιτάπια, μπαούλα και αρχεία, εντοπίζει έγγραφα, φωτογραφίες, σχέδια, συμβόλαια, ακόμη κα δώρα που άφησαν πίσω τους καλλιτέχνες με υλικό που κατά 95% προέρχεται από τα Ιστορικά Αρχεία Σύγχρονης Τέχνης της Βενετίας, ενώ ορισμένα θα ταξιδέψουν στη Γαληνοτάτη από την Τέιτ του Λονδίνου και το ίδρυμα της Πέγκι Γκούγκενχαϊμ. Ενώνει για πρώτη φορά όλα της τα κομμάτια – εικαστικό, αρχιτεκτονικής, χορού, κινηματογράφου, μουσικής και θεάτρου – και ετοιμάζει μια σπάνια έκθεση υπό τον τίτλο «Οι ανήσυχες μούσες. Οταν η Μπιενάλε συναντά την Ιστορία». Μοιάζει με ένα χειροπιαστό ημερολόγιο του 20ου αιώνα από την εποχή της ανόδου του φασισμού έως την αρχή της εμφάνισης της παγκοσμιοποίησης τη δεκαετία του 1990 κι από το οποίο παρελαύνουν τα σημαντικότερα ονόματα της τέχνης από όλο τον κόσμο, αναδεικνύοντας με τον τρόπο αυτό την εμβέλεια και τον διεθνή χαρακτήρα του θεσμού. Οι επιμελητές από όλα τα τμήματα δίνουν έμφαση στον όρο «χειροπιαστό» καθώς εστιάζουν στην ανάγκη θέασης του αρχειακού υλικού δια ζώσης και για τον λόγο αυτό δεν θα υπάρξει διαδικτυακή πρόσβαση.

ΕΠΟΧΕΣ. Το κεντρικό μεγάλο περίπτερο των Τζιαρντίνι θα «κοπεί» σε μικρότερα δωμάτια και σε κάθε ένα από αυτά θα χωρέσει και μια διαφορετική εποχή. Στα χρόνια του Φασισμού (1928-1945) θα γίνει λόγος για την υποδοχή των ΗΠΑ στην Μπιενάλε με εθνικό περίπτερο, στο γεγονός ότι το κινηματογραφικό φεστιβάλ χρησιμοποιήθηκε από την προπαγάνδα του καθεστώτος με αποτέλεσμα να βραβευθεί η Λένι Ρίφενσταλ, στην παρουσία εκπροσώπων της «εκφυλισμένης» μουσικής, όπως των Ιγκορ Στραβίνσκι και Μπέλα Μπάρτοκ. Παρούσα – δια της απουσίας της – θα είναι η Ελλάδα στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου (1948-1964) καθώς θα γίνει ειδική μνεία στην έκθεση της συλλογής της Πέγκι Γκούγκενχαϊμ η οποία χρησιμοποιήσε το κενό ελληνικό περίπτερο μπολιάζοντας με έργα μοντέρνας τέχνη έναν θεσμό προσκολημμένο εν πολλοίς στην παράδοση, ενώ οι επισκέπτες θα δουν υλικό από τις δύο ακυρώσεις (1951 και 1961) της παράστασης Μάνα Κουράγιο του Μπρεχτ, αλλά και τα βραβεία που δεν πήρε ο Λουκίνο Βισκόντι. Από τις κεντρικές μορφές στο δωμάτιο -αφιέρωμα στο 1968 θα είναι οι Μερς Κάνινγκαμ και Αλβιν Εϊλι καθώς δίνεται έμφαση στον χορό και το σώμα, ενώ τις επόμενες δεκαετίες θα αναδειχθεί η παρουσία των Ιλία Καμπακόφ και Μαρίνας Αμπράμοβιτς, αλλά και οι διαμαρτυρίες με πολιτικό πρόσημο που κατά καιρούς υπήρξαν από φοιτητές και καλλιτέχνες στο πλαίσιο των εγκαινίων.

info

H έκθεση «Οι ανήσυχες μούσες. Οταν η Μπιενάλε συναντά την Ιστορία» από τις 29 Αυγούστου έως τις 8 Δεκεμβρίου στα Τζιαρντίνι της Βενετίας