Ενα Συμβούλιο που πρέπει {CR}να πετύχει (συμφωνία)

Η «μητέρα όλων των διαπραγματεύσεων» ξεκινά σήμερα στις Βρυξέλλες με τη σύγκληση του πρώτου διά ζώσης Ευρωπαϊκού Συμβουλίου μετά την εκδήλωση της πανδημίας. Είναι η διαπραγμάτευση πάνω στην «Ευρώπη της Νέας Γενιάς» (New Generation Europe), πάνω δηλαδή στον πολυετή προϋπολογισμό – Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ 2024-2027) της Ευρωπαϊκής Ενωσης και το Ταμείο Ανάκαμψης (ή Διευκόλυνσης) για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας. Και είναι η διαπραγμάτευση που πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία, όσο δύσκολο κι αν είναι κάτι τέτοιο. Η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ ως πρόεδρος του Συμβουλίου (υπουργών) και ο Σαρλ Μισέλ ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου «θα στύψουν» τους ηγέτες για την επίτευξη της συμφωνίας και για τον σκοπό αυτόν μπορεί να παρατείνουν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μέχρι και τη Δευτέρα. Αν και το ΠΔΠ αποφασίζεται συνήθως στο τρίτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (ΕΣ), και αυτό είναι το δεύτερο. Υπάρχει χρόνος για ένα τρίτο μέχρι τέλος Ιουλίου. Αλλά δεν υπάρχει περιθώριο. Η Ενωση βρίσκεται σε έκτακτο mode λειτουργίας. Είναι «η ώρα της αλήθειας για την Ευρώπη» όπως είπε ο Μακρόν. Ο πρόεδρος του ΕΣ παρουσίασε συμβιβαστική πρόταση (negotiating box), αλλά τα κύρια σημεία όμως της διαφωνίας παραμένουν ανοιχτά. Ειδικότερα:

(α) Το συνολικό ύψος του πακέτου. Οι φειδωλές χώρες (Ολλανδία, Δανία, Φινλανδία, Σουηδία, Αυστρία) εξακολουθούν να διαφωνούν τόσο ως προς το ύψος του Ταμείου Ανάκαμψης (750 δισ.) όσο και ως προς το προτεινόμενο ύψος του νέου πολυετούς προϋπολογισμού – Δημοσιονομικού Πλασίου. Ως συμβιβαστική πρόταση, ο πρόεδρος του ΕΣ πρότεινε τη μείωση του προϋπολογισμού στα 1.074 τρισ.  Αλλά και αυτή η μείωση δεν ικανοποιεί τους φειδωλούς. Τουλάχιστον για λόγους διαπραγματευτικού συμβολισμού, θα ήθελαν κάποια μείωση και για το Ταμείο Ανάκαμψης.

(β) Επιχορηγήσεις – δάνεια. Πρόκειται για ένα από τα πλέον επίμαχα σημεία. Οι φειδωλοί επιμένουν ότι το Ταμείο Ανάκαμψης θα πρέπει να χορηγήσει δάνεια στις χώρες που έχουν πληγεί από την πανδημία και όχι επιχορηγήσεις (grants) στη διάρκεια της ύπαρξής του (που τώρα φαίνεται ότι θα φτάνει μέχρι το έτος 2023). Η Επιτροπή έχει προτείνει, ως γνωστόν, ποσό ύψους 500 δισ. με τη μορφή επιχορηγήσεων ως ουσιαστική εκδήλωση ενωσιακής αλληλεγγύης, αλλά και για να μην επιβαρυνθεί το δημόσιο χρέος των κρατών-μελών. Οι φειδωλοί θα δώσουν σκληρή μάχη πάνω στο ζήτημα αυτό για ευρύτερους πολιτικούς λόγους. Οι επιχορηγήσεις σηματοδοτούν «Ενωση μεταφοράς πόρων» (transfers Union) που γι’ αυτούς είναι ανάθεμα, όπως και η έκδοση ευρωομολόγου που λίγο-πολύ υποδηλοί η προσφυγή στις χρηματαγορές από την Επιτροπή για την άντληση των 750 δισ. του Ταμείου.

(γ) Οροι και προϋποθέσεις. Είτε δάνεια είτε επιχορηγήσεις, αυτά θα πρέπει να χορηγηθούν, όπως προτείνουν οι φειδωλοί, με αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις, αυστηρή εποπτεία και έλεγχο που θα τον ασκεί το Συμβούλιο (με ομοφωνία) και όχι η Επιτροπή. Για τις νότιες χώρες που έχουν υποφέρει από τα μνημόνια της οικονομικής κρίσης όλα αυτά είναι εντελώς απαράδεκτα, καθώς είναι και εξόχως αντιδημοφιλή. Το είπε άλλωστε ξεκάθαρα ο Πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης σε πρόσφατη συνέντευξή του στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς».

Υπάρχουν βέβαια και άλλα ανοιχτά θέματα για διαπραγμάτευση, όπως είναι η «κλείδα κατανομής» των πόρων του Ταμείου που θα χρησιμοποιήσει η Επιτροπή, οι νέοι ίδιοι πόροι που προτείνονται για τον πολυετή προϋπολογισμό, σεβασμός του κράτους δικαίου κ.ά. Η εξαιρετικά δύσκολη αυτή διαπραγμάτευση περιπλέκεται και από το γεγονός ότι εκτός από τα είκοσι επτά κράτη-μέλη που πρέπει να συμφωνήσουν θα πρέπει επίσης να συμφωνήσει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το τελευταίο έχει αποφασιστικό λόγο, ιδιαίτερα για την έγκριση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομ. καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ.