Στις επανεκδόσεις ο πρώτος λόγος

Ταινίες που έχουν αφήσει το δικό τους αποτύπωμα στην ιστορία του κινηματογράφου αξίζουν χίλιες φορές περισσότερο από την απόλυτη μετριότητα όλων των καινούργιων. Γιατί όσοι δουν τους «Δώδεκα ενόρκους» («12 angry men», ΗΠΑ, 1957) του Σίντνεϊ Λουμέτ θα νιώσουν σε όλο της το μεγαλείο τη μαγεία της ακριβούς υποκριτικής, της σκηνοθετικής οικονομίας αλλά και της ίδιας της ιστορίας που εξακολουθεί να είναι ανατριχιαστικά επίκαιρη.

Ολο το φιλμ εκτυλίσσεται μέσα στην ίδια αίθουσα, εκεί όπου συνεδριάζουν 12 ένορκοι για να καταλήξουν σε μια απόφαση. Οι 11 πιστεύουν ότι ο κατηγορούμενος είναι ένοχος, ένας όμως έχει άλλη γνώμη και τη στηρίζει στην αμφιβολία. Με επιχειρήματα, με λέγειν και με εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Αυτό που ακολουθεί είναι η απίστευτη μάχη που αυτός ο άνθρωπος θα δώσει προκειμένου να κάνει τους υπόλοιπους να σκεφτούν διαφορετικά.

Ο Λουμέτ χτίζει ζουμερούς χαρακτήρες στους ρόλους των ενόρκων, ανοίγει το παράθυρο της ψυχής τους σύντομα και περιεκτικά: πρόσωπα καθημερινά, το καθένα με τα δικά του προβλήματα, τα δικά του συμπλέγματα, τις δικές του φοβίες, το δικό του παρελθόν που ορίζει το παρόν του. Για τον Χένρι Φόντα στον ρόλο του ενόρκου που προβάλλει «αντίσταση», λίγο ό,τι και να πει κανείς – είναι συναρπαστικός. Αλλά και οι λοιποί ηθοποιοί, πρόσωπα ξεχασμένα στις μέρες μας, κάνουν άψογη δουλειά: ο Τζακ Γουόρντεν που θέλει να παρακολουθήσει τον αγώνα και βιάζεται, ο Λι Κομπ που βλέπει στον κατηγορούμενο μια αντανάκλαση του δικού του παιδιού, ο Μάρτιν Μπάλσαμ που κάθεται στην «ηλεκτρική» θέση του «συντονιστή», ο Ε. Τζ. Μάρσαλ που παίζει τον αυστηρό, αμετακίνητο ένορκο που μόνο με ένα πολύ ισχυρό επιχείρημα μπορεί να ταρακουνηθεί. Ολοι τους είναι ένας κι ένας. Μη χάσετε αυτή την ταινία που έχει ξαναγυριστεί στο σινεμά από τον Νικίτα Μιχάλκοφ και έχει υπάρξει μεγάλη θεατρική επιτυχία τόσο στη χώρα μας όσο και αλλού.

Βαθμολογία: 10

Στο «Κυνήγι του κλέφτη» («To catch a thief», ΗΠΑ, 1955) του μέγιστου Αλφρεντ Χίτσκοκ παρακολουθούμε τα κατορθώματα ενός πρώην διαρρήκτη (Κάρι Γκραντ), ο οποίος θα βρεθεί και πάλι στην κορυφή της λίστας των υπόπτων μιας σειράς ληστειών στη Γαλλική Ριβιέρα. Ο Χίτσκοκ δίνει εδώ μεγαλύτερη σημασία στο κοσμικό χιούμορ, το οποίο βεβαίως μπορεί να πηγάσει και από το σασπένς που επίσης υπάρχει. Εξαιρετικά γοητευτικός ο Κάρι Γκραντ (μαζί με τον Τζέιμς Στιούαρτ, ένας από τους ηθοποιούς – φετίχ του σκηνοθέτη), κρατά με την παρουσία του τη ματιά μας συνεχώς πάνω του. Γι’ αυτόν και μόνο αξίζει να δούμε την ταινία, στην οποία συμπρωταγωνιστεί η εκθαμβωτική Γκρέις Κέλι, λίγο καιρό πριν στεφθεί πριγκίπισσα του Μονακό και εγκαταλείψει τον σκηνοθέτη που τόσο πολύ την είχε λατρέψει.

Βαθμολογία: 8

Τέλος, προβάλλεται και το «Αλγέρι» («Algiers», ΗΠΑ, 1939) του Τζον Κρόμγουελ, όπου η συνοικία Κάσμπα του Αλγερίου γίνεται το σημείο συνάντησης απόκληρων της κοινωνίας, ανάμεσα στους οποίους και ο Πέπε (Σαρλ Μπουαγέ) που καταζητείται από την αστυνομία και γοητεύεται από την εκθαμβωτική ομορφιά της Γκάμπι (η αυστριακή ηθοποιός Χέντι Λαμάρ στην πρώτη εμφάνισή της σε αμερικανική ταινία). Το επικίνδυνο ρομάντζο που θα ακολουθήσει είναι ο καμβάς πάνω στον οποίο δομείται το σενάριο μιας ταινίας που υπήρξε το αμερικανικό ριμέικ της γαλλικής «Πεπέ λε Μοκό», η οποία είχε γυριστεί μόλις έναν χρόνο πριν. Το «Αλγέρι» προτάθηκε για τέσσερα Οσκαρ και εξακολουθεί να γοητεύει, όχι τόσο όμως όσο η σχετικά παρεμφερής «Καζαμπλάνκα» που θα γυριζόταν μερικά χρόνια αργότερα.

Βαθμολογία: 7

Μεταλλαγμένος Ντίκενς

Δεν χωνεύεται εύκολα ο «Διαφορετικός Κύριος Κόπερφιλντ» («The personal history of David Copperfield», Αγγλία / ΗΠΑ, 2019), αυτή η «πειραγμένη» κινηματογραφική μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος του Καρόλου Ντίκενς. Διατηρώντας τον κορμό της ιστορίας αυτούσιο – ο Γολγοθάς ενός αγοριού ενώ μεγαλώνει στην Αγγλία του 19ου αιώνα, όπου παρά τις αντιξοότητες πετυχαίνει -, ο σκηνοθέτης Αρμάντο Ιανούτσι έκανε μια αλλοπρόσαλλη μείξη φυλών που περισσότερο προκαλεί σύγχυση παρά μεταφέρει την ιδέα της φυλετικής και κοινωνικής ισότητας που ενδεχομένως να είχε στο μυαλό του. Ολοι οι ηθοποιοί, ακόμα και ο Ινδός Ντεβ Πατέλ που πρωταγωνιστεί, αποδίδουν με υπερβολή τους ρόλους τους, οπότε το αποτέλεσμα συχνά αγγίζει το γκροτέσκο, οι αλλόκοτα εφετζίδικες λήψεις από παράξενες γωνίες μοιάζουν να έχουν βγει χωρίς λόγο από κάποια ψυχεδελική ταινία του Τέρι Γκίλιαμ, ακόμα και η μουσική μοιάζει να είναι εκτός τόπου και χρόνου, επίσης χωρίς λόγο.

Βαθμολογία: 3

Ξεραμένη ταινία

Η πορεία μιας τετραμελούς παρέας ιταλών φίλων (τρεις άνδρες και μία γυναίκα) στον χρόνο είναι το θέμα της ταινίας «Οταν ανθίζει η νιότη» («Gli anni più belli», Ιταλία, 2020) του Γκαμπριέλε Μουκίνο, γνωστού και από κοινωνικά δράματα γυρισμένα στην Αμερική («Το κυνήγι της ευτυχίας»). Ο σκηνοθέτης έφτιαξε μια τοιχογραφία εποχής που αρχίζει στα χρόνια της εφηβείας στη δεκαετία του 1980 και φτάνει ως τις μέρες μας. Ωστόσο, η ίδια η ανάπλαση (και κινηματογράφηση) της εκάστοτε εποχής φαίνεται να είναι το πιο ενδιαφέρον κομμάτι, και όχι τόσο οι ήρωές της, των οποίων οι ιστορίες χαίρουν κοινοτοπιών. Σε πολλά σημεία μάλιστα γίνονται βαρετές, ιδίως το κομμάτι της ερωτικής απιστίας ανάμεσα στην κοπέλα (Μικαέλα Ραμαζότι) που παρατάει τον αγαπημένο της (Κιμ Ρόσι Στιούαρτ) και τα φτιάχνει με τον καλύτερό του φίλο (Πιερφρανσέσκο Φαβίνο). Το «μήνυμα» της σημασίας της ειλικρινούς φιλίας που θέλει να περάσει η ταινία είναι προφανές, αλλά έχουμε δει την ανακρυστάλλωσή του με πολύ καλύτερο τρόπο και σε πολύ καλύτερες ταινίες (όπως π.χ. η «Μεγάλη ανατριχίλα»).

Βαθμολογία: 3

Γαλλικές κωμωδίες

Οι «απαραίτητες» γαλλικές κωμωδίες της εβδομάδας είναι δύο που, και να μην τις δείτε, δεν θα έχετε χάσει απολύτως τίποτε. Κάπως ξεχωρίζει το «Νέοι είστε και φαίνεστε» («Les vieux fourneaux», 2018) του Κριστόφ Ντουτουρόν, όπου τρία γερόντια (Πιερ Ρισάρ, Εντι Μίτσελ και Ρολάν Ζιρό) προσπαθούν να αποδείξουν ότι τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμα. Φόντο η γαλλική επαρχία και μεγαλύτερος εχθρός το παρελθόν σε μια ταινία όπου τα γεγονότα θυμίζουν απλοϊκές ζωγραφιές με ελάχιστο βάθος.

Βαθμολογία: 3

Η άλλη ταινία, ο «Γαμπρούλης» («Beaux-parents», Γαλλία, 2019) του Εκτόρ Καμπέγιο Ρέγες, είναι ένα γλυκανάλατο ταινιάκι στο οποίο ένας νεαρός (Μπεναμπάρ) με τη βοήθεια των πεθερικών του (Ντιντιέ Μπουρντόν, Ζοζιάν Μπαλασκό) προσπαθεί να αποδείξει στη γυναίκα του (Σαρλί Μπρουνό) ότι δεν την απάτησε.

Προβάλλονται επίσης

«Παράθυρο στη θάλασσα»: ελληνοϊσπανική συμπαραγωγή του Μιγκέλ Ανχελ Χιμένες με τους Εμα Σουάρεζ, Ακύλλα Καραζήση κ.ά.

«Παρί»: συμπαραγωγή Ελλάδας, Γαλλίας, Ολλανδίας, Βουλγαρίας, του Σιαμάκ Ετεμάντι, με τους Μελίκα Φορουτάν, Αργύρη Πανταζάρα κ.ά.