Δύσκολες εκλογές για μια νεαρή δημοκρατία

Μια σχετικά νεαρή δημοκρατία καλείται να εκλέξει τη νέα της κυβέρνηση εν μέσω μιας υγειονομικής κρίσης και αφού στο μεταξύ έχει αλλάξει το όνομά της. Δεν θα μπορούσε να τύχει σε πολλές χώρες στον πλανήτη αυτός ο τριπλός συνδυασμός. Ετυχε πάντως στη Βόρεια Μακεδονία, όπου δεκαπέντε κόμματα και συνδυασμοί διεκδικούν την ψήφο των πολιτών. Από τη δική τους ψήφο, λένε οι αναλυτές, θα κριθεί εάν αυτή η χώρα των δύο εκατομμυρίων κατοίκων σλαβικής και αλβανικής καταγωγής θα συνεχίσει την ευρωατλαντική της πορεία ή εάν θα επιστρέψει στις εποχές των εθνικιστικών της εντάσεων. Οπως το θέτουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», το δίλημμα περιστρέφεται γύρω από ένα πρόσωπο: Θα επιβραβεύσουν οι ψηφοφόροι τον Ζόραν Ζάεφ ή θα τον τιμωρήσουν για την απόφασή του να αλλάξει το όνομα της χώρας με τη Συμφωνία των Πρεσπών προκειμένου να πετύχει την ένταξή της στις ευρωατλαντικές δομές;

Για την αμερικανική εφημερίδα, ο απερχόμενος πρωθυπουργός έκανε όσα δεν είχαν κάνει όλοι οι προκάτοχοί του μαζί τα τελευταία τριάντα χρόνια. Ο Ζάεφ παραιτήθηκε τον περασμένο Ιανουάριο για να αναλάβει το τιμόνι της χώρας μια υπηρεσιακή κυβέρνηση. Στο μεταξύ, όμως, είχε οδηγήσει αυτή τη χώρα στην πόρτα του ΝΑΤΟ. Είχε ανοίξει τον δρόμο για την ενταξιακή της πορεία στην ΕΕ. Και είχε λύσει μια διαμάχη τριών δεκαετιών με την Ελλάδα σχετικά με το όνομά της.

Ολα αυτά τα επιτεύγματα όμως κάθε άλλο παρά προεξοφλούν τη νίκη του. Αντίθετα, ο Ζάεφ θα μπορούσε να πέσει θύμα της επιτυχίας του και οι ψηφοφόροι να τον τιμωρήσουν για την προσθήκη του προσδιορισμού «Βόρεια» στο όνομα της χώρας, κάτι που για πολλούς από αυτούς ισοδυναμεί περίπου με εθνική προδοσία. «Είμαι από τη Μακεδονία, όχι από τη Βόρεια Μακεδονία» δηλώνει ένας μπόγκερ και προγραμματιστής που στις τελευταίες εκλογές είχε ψηφίσει το κόμμα του Ζόραν Ζάεφ.

Εκείνη η ψήφος, λέει ακόμη, ήταν το μεγαλύτερο λάθος της ζωής του. Τι θα συμβεί όμως εάν σπεύσουν και άλλοι ψηφοφόροι να διορθώσουν αυτό το «λάθος» ψηφίζοντας τον Χριστιγιάν Μικόσκι, έναν δεξιό εθνικιστή που υπόσχεται την αναθεώρηση μέρους των συμφωνιών που έχει υπογράψει η Βόρεια Μακεδονία με την Ελλάδα και τη Βουλγαρία, αλλά και ενός πρόσφατου νόμου με τον οποίο αναγνωρίστηκαν περισσότερα δικαιώματα στα μέλη της αλβανικής μειονότητας, που αποτελούν το ένα τέταρτο του πληθυσμού;

Για τον ίδιο τον Ζάεφ η απάντηση είναι εύκολη. «Εάν δεν έχουμε σταθερότητα, εάν μαλώνουμε με τους γείτονές μας στο εξωτερικό και με τους Αλβανούς στο εσωτερικό, η χώρα μας θα κινδυνεύσει» δήλωσε σε συνέντευξή του την περασμένη εβδομάδα. «Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την πραγματικότητα» λέει ο Μικόσκι από την πλευρά του. «Αλλά την ίδια ώρα θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα δημοκρατικά εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας για να αλλάξουμε αυτή την πραγματικότητα».

Οι αναλυτές εκτιμούν πως ο Μικόσκι, εφόσον εκλεγεί, δεν θα φτάσει στα άκρα. Η προώθηση μιας εθνικιστικής ατζέντας όμως θα μπορούσε να κλείσει τον δρόμο της Βόρειας Μακεδονίας, έναν δρόμο που περνάει από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία, προς την Ευρώπη.

Στην εξίσωση θα πρέπει να συμπεριλάβει κανείς ακόμη μία παράμετρο: Οπως συμβαίνει και με άλλες χώρες της βαλκανικής χερσονήσου, η Βόρεια Μακεδονία είναι και αυτή ένα πεδίο ανταγωνισμού ανάμεσα στη Δύση, στη Ρωσία και στην Κίνα – ποιος θα ωφεληθεί επομένως από την ανακοπή της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας; Το άλλο ερώτημα που τίθεται είναι τι θα σήμαινε η νίκη του εθνικιστή Μικόσκι για τις σχέσεις ανάμεσα στις εθνότητες των Σλαβομακεδόνων και των Αλβανών.

Αυτοί είναι δύο επιπλέον λόγοι που, πέρα από την πανδημία και την αλλαγή του ονόματος, κάνουν τις εκλογές αυτές εξαιρετικά κρίσιμες.