Παγκόσμια οργή, μα σιωπή από Τραμπ και Πούτιν

Οσο και να ψάξει κανείς, δύσκολα θα βρει εκτός Τουρκίας δηλώσεις επιδοκιμαστικές της απόφασης Ερντογάν να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί – εκτός ίσως από τις δηλώσεις της τουρκοκυπριακής ηγεσίας στα Κατεχόμενα και της παλαιστινιακής Χαμάς. Από τον Πάπα Φραγκίσκο μέχρι τον Δημοκρατικό υποψήφιο για την προεδρία των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και από τον επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Χοσέπ Μπορέλ μέχρι το Πατριαρχείο της Μόσχας, αναρίθμητες φωνές έχουν υψωθεί τα τελευταία 24ωρα εκφράζοντας «βαθιά λύπη» και «απογοήτευση» ακόμη και «οδύνη», μιλώντας στην περίπτωση του Πατριαρχείου Μόσχας για ένα «χαστούκι» στην παγκόσμια Ορθοδοξία, καλώντας στην περίπτωση του Μπάιντεν τον τούρκο πρόεδρο «να αναιρέσει την απόφασή του».

Οργισμένη ήταν η αντίδραση του Παρισιού, με φόντο τις τεταμένες λόγω Λιβύης σχέσεις της κυβέρνησης Μακρόν με την Αγκυρα. «Οι αποφάσεις αυτές θέτουν σε αμφισβήτηση μία από τις συμβολικότερες πράξεις της σύγχρονης και κοσμικής Τουρκίας. Η ακεραιότητα αυτού του θρησκευτικού, αρχιτεκτονικού και ιστορικού κοσμήματος, που αποτελεί σύμβολο ελευθερίας και ποικιλότητας και είναι εγγεγραμμένο στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της ΟΥΝΕΣΚΟ πρέπει να διαφυλαχθεί», δήλωσε χαρακτηριστικά ο γάλλος υπουργός Ευρώπης και Εξωτερικών, Ζαν-Ιβ Λε Ντριάν. Το θέμα θα συζητηθεί σήμερα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ. Αίσθηση προκάλεσε, πάντως, η επιλογή της βρετανικής κυβέρνησης να μην καταδικάσει την απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να βάλει τέλος στο μουσειακό καθεστώς της Αγίας Σοφίας: κυβερνητικός αξιωματούχος περιορίστηκε να μιλήσει για ένα «κυριαρχικό ζήτημα της Τουρκίας», απηχώντας με τον τρόπο αυτό τις δηλώσεις του τούρκου προέδρου περί «άσκησης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων».

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, «απογοήτευση» εξέφρασε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ενώ έντονη ήταν η καταδίκη της απόφασης από την ηγεσία της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της αμερικανικής Γερουσίας – αντίθετα με τον Τζο Μπάιντεν, ωστόσο ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Λευκός Οίκος απέφυγαν το οποιοδήποτε σχόλιο. Σιγήν ιχθύος τήρησε και το Κρεμλίνο, παρά τη δριμεία αντίδραση του Πατριαρχείου Μόσχας καθώς και των επικεφαλής των επιτροπών Εξωτερικών της άνω και κάτω ρωσικής Βουλής – την περασμένη εβδομάδα ο εκπρόσωπος του ρώσου προέδρου Ντμίτρι Πεσκόφ είχε χαρακτηρίσει την απόφαση για το μέλλον της Αγίας Σοφίας «εσωτερική υπόθεση της Τουρκικής Δημοκρατίας».

Υπάρχει πάντως και μία άλλη Τουρκία, η Τουρκία που επιμένει να αντιστέκεται: «Η επαναφορά της Αγίας Σοφίας σε τζαμί σημαίνει δυστυχώς ότι δεν είμαστε πλέον κοσμική κοινωνία… Υπάρχουν εκατομμύρια κοσμικοί Τούρκοι σαν εμένα που αντιτίθενται σε αυτό αλλά δεν εισακούγονται» δήλωσε ο νομπελίστας συγγραφέας Ορχάν Παμούκ. Για «μία πολύ ατυχή απόφαση», που «ελήφθη καθαρά για πολιτικούς λόγους, με κανένα σεβασμό στην ιστορία, κανέναν σεβασμό στον πλουραλισμό» μίλησε από την πλευρά της η γνωστή συγγραφέας Ελίφ Σαφάκ.