Τα απομεινάρια μιας μέρας

Τα απομεινάρια
μιας μέρας

Υπέροχη η ταινία και εξαιρετικές οι ερμηνείες του Αντονι Χόπκινς και της Εμα Τόμσον. Η δε σκηνοθεσία του Τζέιμς Αϊβορι ανέδειξε αριστουργηματικά τις υπαινικτικές αποχρώσεις των συναισθημάτων του κ. Στίβενς έτσι όπως τις περιγράφει στο ομώνυμο μυθιστόρημά του ο Καζούο Ισιγκούρο. Ο κ. Στίβενς είναι ένας μπάτλερ που, ύστερα από την παρακμή του αριστοκράτη οικοδεσπότη για τον οποίον δούλευε επί πολλά χρόνια, πηγαίνει να συναντήσει την πρώην οικονόμο της έπαυλης. Στη διαδρομή αναλογίζεται τη ζωή του, τα «απομεινάρια της μέρας του». Παγιδευμένος σε ό,τι εκείνος αντιλαμβάνεται ως αξιοπρέπεια, αδυνατεί να αμφισβητήσει τις επιλογές του πρώην εργοδότη του, αλλά, κυρίως, να παραδεχθεί τις δικές του εμμονές, τα λάθη και τις ιδεοληψίες του που τον οδήγησαν στην κοινωνική και συναισθηματική απομόνωση.

Τυχαία ξαναέπιασα το βιβλίο του Ισιγκούρο και θυμήθηκα την ταινία του Αϊβορι τις μέρες της επετείου του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου. Δεν συγκρίνω, ούτε κατά διάνοια, αισθητικές και ατμόσφαιρες. Ισα ίσα, οι διαφορές είναι τόσο κραυγαλέες που, τελικά, αναδεικνύουν την ουσία του θέματος. Δηλαδή, τι σημαίνει να σε ξεπερνά, να σε αφήνει πίσω όχι μόνο η εποχή αλλά και η πραγματικότητα. Ο κ. Στίβενς προκαλεί στον αναγνώστη και θεατή τον οίκτο.

Δεν θα έλεγα το ίδιο ωστόσο για τους εμπνευστές και υποστηρικτές εκείνου του «Οχι». Παγιδευμένοι στην ανεπάρκεια ως προς το να αντιμετωπίσουν με ρεαλισμό την ιστορική αλήθεια, ξαναθυμούνται και υιοθετούν, ως αντιπολίτευση πλέον, τις ουτοπιστικές αναφορές εκείνων των ημερών, ξαναπιάνουν το αλφαβητάρι της σωτηριολογίας και εξασκούνται στην παλιά τακτική της προσπάθειας δημιουργίας και πυροδότησης κρίσης. Μόνο που η εποχή και οι συνθήκες επιβάλλουν τη διαχείριση και όχι την πρόκληση των κρίσεων. Ετσι εκείνο το μαοϊκό «Μεγάλη διαταραχή, υπέροχη κατάσταση» που διατράνωσε ο πρώην πρωθυπουργός δεν προκαλεί οίκτο παρά μόνο μειδίαμα.

Η σιωπή των αμνών και
το γάβγισμα των σκυλιών

Αφησε όμως ένα ακόμη «απομεινάρι» εκείνη η «μέρα», εκείνη η εποχή. Διάχυτο πλέον στη δημόσια ζωή και στο Διαδίκτυο. Το μίσος σε ό,τι προσποιείται τον δημόσιο λόγο. Τα «σκουπίδια», τα «σκουλήκια», τα «περιττώματα» – για να το πω όσο πιο κομψά μπορώ – όταν αναφέρονται στον «απέναντι». Το τραγικό μάλιστα είναι ότι πολλές φορές με αυτόν τον λόγο της εχθροπάθειας και του μένους υποτίθεται ότι διακηρύσσουν την αγάπη.

Παράδειγμα στην τύχη, οι φιλόζωοι που πριν από μερικές μέρες συγκεντρώθηκαν έξω από το Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» ζητώντας να μην απομακρυνθούν οι αδέσποτες γάτες από το προαύλιο. Ευγενές το αίτημά τους, αλλά όταν το πανό που κρατούσαν έγραφε «Επικίνδυνα βρώμικα είναι τα μυαλά σας, όχι τα αδέσποτα», αναρωτιέσαι πώς είναι δυνατόν όταν μισείς τόσο τους ανθρώπους να αγαπάς τα ζώα.

Τοξικότητα

Ανάλογο λόγο βλέπω να υιοθετούν νεαροί και νεαρές δημοσιογράφοι που στην προσπάθειά τους να αναδειχθούν κατηγορούν τα μεγάλα ΜΜΕ για τοξικότητα – θέμα που «τσιμπάει», ακριβώς όπως και η προβολή ιδιωτικών ζωών την οποία καταγγέλλουν. Νέα παιδιά, δεν έχουν μάθει ακόμη ότι η τοξικότητα είναι φαύλος κύκλος. Και όταν αποκαλούν κάποιον «κάθαρμα» και «σάπιο», είσαι στη μέση αυτού του κύκλου και «μονάχα τους χορεύουν με σημαία τους μια φούστα».