«Δεν μπορώ να διανοηθώ το θέατρο μέσω Zoom»

Αύριο, εκτός απροόπτου, ο Γεράσιμος Σκιαδαρέσης θα παίζει τάβλι με τον Ιεροκλή Μιχαηλίδη στη Σαλαμίνα. Οχι, οι δύο περίπου ίδιας γενιάς σπουδαίοι ηθοποιοί δεν θα το κάνουν για το κέφι τους, αλλά σκηνοθετημένοι από τον Λευτέρη Γιοβανίδη θα ανοίξουν την αυλαία της θερινής τους περιοδείας – στο Ευριπίδειο Θέατρο – με το Τάβλι του Δημήτρη Κεχαΐδη. Θα ακολουθήσουν πολλά θέατρα, με αυτό το σπάνιας οξυδέρκειας έργο, άχρονο ηθογραφικά και απλό μα βαθύ στη φόρμα του.

Ο Σκιαδαρέσης ψάχνει μια σκιά περιμένοντάς με στην πλατεία της Αγίας Παρασκευής. Χαμογελώ, καθώς σκέφτομαι πως η ετυμολογία του επιθέτου του – καταγωγή από Κεφαλλονιά – σημαίνει «αυτός που του αρέσει το σκιάδι». Ηθοποιός περίπου 40 ετών, με μακρά και δυνατή πορεία, κυρίως κινηματογραφικός, μα και με μεγάλη θητεία στο θέατρο και βέβαια στην τηλεόραση, προσφάτως έπαιξε στην ιταλική σειρά Suburra στο Netflix, και με αυτές τις δύο αφορμές σκέφτηκα να μας δώσει την 4η εντολή για μια εφ’ όλης της ύλης συζήτηση αφού η διαδρομή του αφορά μια γενιά ηθοποιών που μάθαμε από την περίφημη «Λούφα και Παραλλαγή», αν και ο καθένας έτρεξε το κουλουάρ μόνος του μέχρι τα σημερινά, πιο ρευστά για την τέχνη χρόνια. Μαζί μιλάμε για το θέατρο, τα πρώτα του βήματα, τη θρυλική «Λούφα και Παραλλαγή» που έπαιξε νεότατος, το σινεμά, τα στερεότυπα, την καριέρα του στην Ιταλία, αλλά και πώς είναι να ζεις σε ένα σπίτι με άλλους τρεις ηθοποιούς!

Το «Τάβλι», ενώ είναι ηθογραφία, έρχεται και επανέρχεται και παίζεται συχνά. Κάτι έχει που αφορά την Ελλάδα, παρότι γραμμένο το 1972; Κάτι που διαπερνά την επικαιρότητά του; Τι είναι αυτό;

Είναι τέτοια η δύναμη του κειμένου και των χαρακτήρων, η δύναμη της γλώσσας, είναι πέρα από εποχή, η αλήθεια των χαρακτήρων, με γοήτευσε όταν το πρωτοδιάβασα, με γοητεύει και σήμερα. Πάντα ήθελα να το παίξω, δεν υπάρχει έλληνας ηθοποιός που να μην έχει σκεφτεί να το παίξει, όλοι το έχουμε αγγίξει. Αυτή είναι η δύναμή του, είναι αληθινό. Μιλώντας κάποια στιγμή με τον Κώστα Γεωργουσόπουλο μου είχε πει πως είναι η «μουσική της καθημερινότητας». To βρήκα πολύ εύστοχο. Ο τρόπος που μπλέκουν οι ατάκες είναι μαγικός. Πέραν του ότι οι δύο χαρακτήρες συναντώνται πάντα στην Ελλάδα.

Ο Φώντας που υποδύεστε εσείς τι είναι; Είναι ο καταφερτζής;

Είναι ο άνθρωπος που μέσα από την αφέλειά του νομίζει πως είναι έξυπνος και πως θα πιάσει την καλή. Τον συναντάμε συνεχώς. Δεν υπάρχει περίπτωση αυτό να εξαλειφθεί. Βέβαια το συναντάμε και με άλλους τρόπους και σε άλλες χώρες.

Δύο μεταπολεμικοί Ελληνες…

Ολη η Ελλάδα! Ο ένας πιο έξυπνος που θα βρει το σχέδιο, θα λύσει τα προβλήματα, ο άλλος πιο εύπιστος (ο Κόλιας), ο πιο ευάλωτος, ο πιο εύκολος να πειστεί απ’ τον λαοπλάνο Φώντα, που έχει την ικανότητα να μαγεύει, του ‘χει εκθέσει πολλά σχέδια και παλιότερα. Ανέφικτα σχέδια που όμως επιμένουν.

Η ιδέα;

Η ιδέα ήταν του σκηνοθέτη Λευτέρη Γιοβανίδη. Ξεκινήσαμε πέρυσι, τη βρήκαμε πολύ τολμηρή ως ιδέα να την κάνουμε μέσα στο καλοκαίρι (μόνον δύο άνθρωποι) όταν έχουμε συνηθίσει πολυπρόσωπα σχήματα – αυτά βέβαια πριν από τον κορωνοϊό. Δεν έχει καν μουσική το έργο, έχει ήχους αυλής. Κάποιο ραδιοφωνάκι μόνον.

Το είχαν πρωτοπαίξει ο Μόρτζος με τον Τσακίρογλου, ε; Το 1972.

Βέβαια. Μέσα στη λογοκρισία. Είχε πράγματα που τα καλύψανε εντέχνως από τη χούντα.

Εσείς το κρατάτε αυτούσιο το κείμενο;

Βέβαια. Επειδή τότε είχε ένα θέμα με τις βωμολοχίες, δεν έχει τέτοια.

Με τον Ιεροκλή πώς είστε;

Εχουμε δουλέψει, γνωριζόμαστε καλά. Με αυτούς τους ρόλους παιδευτήκαμε πολύ, αφού και οι δύο μπορούσαμε να παίξουμε τον κάθε έναν εκ των δύο ηρώων. Παίξαμε στις πρόβες και τους δύο ρόλους. Σκεφτόμασταν στη μέση της διαδρομής να αλλάξουμε, αλλά τελικά δεν γίνεται.

Γιατί;

Εχουμε τόσο πολύ τα ακούσματα ο ένας του άλλου που θα ήταν δύσκολο να μην επηρεαστούμε. Την εγκαταλείψαμε την ιδέα.

Τι γίνεται με την κατάσταση με τον ιό;

Πρωτόγνωρα και για εμάς όλα αυτά με τα πρωτόκολλα. Θα δείξει. Ευνοείται το θέατρο λίγων μελών. Δυο – τρεις ηθοποιοί.

Ο Κεχαΐδης έχει πάντως πολύ ενδιαφέρον.

Γι’ αυτό δεν έγραψε πολλά έργα. Τα δούλευε πάρα πολύ καλά. Μάστορας. Στη γλώσσα. Οταν το δουλεύεις το καταλαβαίνεις.

Πάμε τώρα λίγο Ιταλία. Βλέπω πως παίξατε στη σειρά «Suburra» του Netflix. Κατ’ αρχάς από όσο ξέρω, είχατε παίξει σε ιταλική ταινία το 2010. Πώς προέκυψε αυτή η σχέση;

Η ταινία τότε ήταν να γίνει στην Ελλάδα, συμπαραγωγή. Είδαν και κάποιους έλληνες ηθοποιούς, στην πορεία το ελληνικό κομμάτι αποσύρθηκε. Ετσι έμειναν οι Ιταλοί να την κάνουν στην Ιταλία. Ο σκηνοθέτης – ο Ρουτζέρο ντι Πάολα – έφαγε κόλλημα με μένα. Ενώ η ταινία ήταν να γίνει στην ελληνική γλώσσα, αποφάσισε να την κάνει στα ιταλικά. Στα δοκιμαστικά μου είπε να παίξω, του είπα πως δεν μιλάω τη γλώσσα, μου λέει «κάνε μια προσπάθεια». Αυτό ήταν μια κίνηση ματ, από ό,τι έμαθα από τους υποψήφιους που συμμετείχαν σε αυτό το κάστινγκ. Τσάτρα Πάτρα τα είπα, αλλά του άρεσε που το τόλμησα. Βρήκα μετά ατζέντη στην Ιταλία, άνοιξε ο δρόμος. Με το «Suburra» έκατσε πολύ καλό το τάιμινγκ. Σε έξι επεισόδια έπαιξα.

Πώς δουλεύουν οι Ιταλοί;

Η σειρά ήταν ανάμεσα στο πώς δουλεύουν οι Ιταλοί και οι Αμερικάνοι. Ηταν 12 επεισόδια, νομίζω, κι εγώ έπαιξα σε έξι γιατί πέθανα στο 6ο! Εκανα εντατικά ιταλικά πια. Για να βγάλω τον ρόλο πέρα… Εκεί διάβαζα φουλ. Παραμένουν οι Ιταλοί στις μεγάλες δυνάμεις πάντως.

Συζητώντας για σινεμά, ήθελα να σας πω πως μου έχετε μείνει, παρότι έχετε παίξει σε πολλά, στο «Απ’ το χιόνι» του Γκορίτσα… λίγο το θέμα τότε πρωτόλειο, οι μετανάστες εκ Αλβανίας, κέντρισε.

Μεγάλη στιγμή για τον Σωτήρη Γκορίτσα. Η καλύτερή του μάλλον. Πολύ δυνατή εμπειρία.

Ησασταν και παρέα τότε;

Με τον Γκορίτσα όχι, τότε. Με τον Μάινα γίναμε στο «Βαλκανιζατέρ», και με τον Γκορίτσα μετά. Είχαμε και πολλούς τσακωμούς. Οι σκηνοθέτες φοβούνται τον ηθοποιό στη μεγάλη πλειοψηφία. Δεν θα έπρεπε να είναι έτσι. Αφού ο στόχος είναι κοινός. Στο «Χιόνι» η ταινία ήταν δραματική. Γενικά φοβούνται το χιούμορ πως είναι εμπορικό, φτηνό.

Το 1982 μπαίνετε στη δουλειά;

Ναι. Μπαίνω στο σινεμά. Κουβαλάω από τη Σχολή τη ρετσινιά του κινηματογραφικού. Επαιζα θέατρο κινηματογραφικά δηλαδή.

Ποια σχολή;

Ευγενία Χατζίκου. Δεν άρεσε καθόλου αυτό βέβαια. Υπήρχε τότε αντιπαράθεση μεταξύ θεάτρου και σινεμά. Εφυγα από τη σχολή θεωρώντας πως δεν θα κάνω ποτέ θέατρο, πως δεν είμαι καλός. Μπαίνω σε μικρές δουλειές αρχικά. Μου δίνει κουράγιο τότε ο Δημήτρης Μαυρίκιος που με καλεί στη Λυρική Σκηνή σε μια δουλειά. Μου λέει πως έχω κινηματογραφική φάτσα, ενισχύει την άποψη δηλαδή που υπήρχε, αλλά τουλάχιστον με ενθαρρύνει πως θα εργαστώ. Κι έρχεται τότε η «Λούφα και Παραλλαγή». Πιάνει γιατί στέλνω βιογραφικά και μου απαντάνε. Ισως λόγω φάτσας. Με παίρνει ο Περάκης. Με παίρνει ο Κούνδουρος στο «Μπορντέλο». Ο Σμαραγδής στο «Χαίρε Τάσο Καρατάσο». Ο Λυκουρέσης. Ο Κουτσομύτης. Μετά έρχονται και ορισμένοι σκηνοθέτες του θεάτρου ανοιχτόμυαλοι. Που δεν είχαν κολλήματα. Ο Αντύπας. ας πούμε. που μου δίνει μεγάλο ρόλο στο «Ολεάννα» στο Απλό Θέατρο.

Κάτι για τη «Λούφα». Πέραν του ότι είναι μια σπουδαία καταγραφή εποχής, το αισθανόσασταν τότε πως θα ενδιέφερε και μετά από 40 χρόνια;

Δεν το ξέραμε, όχι. Είχαμε συναίσθηση πως είναι καλή ταινία και καλό το σενάριο, αλλά ως εκεί.

Πως ήσασταν μια γενιά ηθοποιών που έμπαινε στα πράγματα το αισθανόσασταν;

Οχι. Εβλεπα τον Μάινα, τον Χαϊκάλη, που μετά είχαν εξέλιξη, αλλά δεν μπορούσες να το ξέρεις αυτό τότε.

Τι κρατάτε από τη «Λούφα»;

Ηταν η πρώτη επιβεβαίωση ότι αυτό που πίστευα πως έτσι πρέπει να παίζω, κάποιος μου είπε «ναι, έτσι είναι». Με τη σχολή με είχαν μπλοκάρει τότε. Επαιξε ρόλο η «Λούφα». Ο Περάκης. Και οι συνάδελφοι. Ο Κιμούλης, ο Σπυριδάκης, ο Καλογερόπουλος.

Σαν προσκλητήριο ήταν αυτό…

Ναι, βέβαια, ήταν όλοι εξαιρετικοί.

Τώρα με τις «Μέλισσες» έγινε ρευστό το τοπίο; Καλοί ηθοποιοί παίζουν σε μαζικές δουλειές νομίζω πια…

Εξακολουθούν να υπάρχουν τα στερεότυπα. Από σκηνοθέτες που θεωρούν ακόμη και σήμερα ρετσινιά το να κάνεις τηλεόραση. Και σε σχολές υπάρχει αυτή η άποψη. Για μένα δεν υπάρχει ο διαχωρισμός.

Γενιά; Ανήκετε σε κάποια; Εννοώ θεατρικά.

Μάλλον ακατάτακτος. Δεν μπήκα σε ομάδες. Ενώ υπήρξα σε ομάδα του Αμόρε, μετά έφυγα, ήμουν ανένταχτος.

Με την πανδημία σάς έχει περάσει από το μυαλό πως μπορεί να μη γίνεται πια θέατρο;

Τόσο απόλυτη σκέψη δεν έχω κάνει, όχι.

Βλέπω πως γίνονται παραστάσεις στο Zoom…

Δεν μπορώ να διανοηθώ το θέατρο μέσω Zoom. Δεν μπορώ να διανοηθώ το θέατρο χωρίς ζωντανή σχέση, επαφή με το κοινό. Μέσα στην καραντίνα είδα παραστάσεις μαγνητοσκοπημένες, αλλά άντεξα μισή ώρα. Τις παράτησα. Εντάξει, έχουν κακό γύρισμα γιατί δεν είναι αυτός ο σκοπός τους, το κάνουν για λόγους αρχειακούς.

Αισθάνεστε art worker; Λέω για τη νέα ομάδα που προέκυψε μέσα στην πανδημία.

Worker ναι. Τώρα το γκρουπ αυτό είναι ένα χάος. Ακούστηκε και κάθε καρυδιάς καρύδι μέσα στα ενδιαφέροντα.

Εβλεπα τις προάλλες το «Εκτός ύλης», στο κανάλι της Βουλής. Την παράσταση που ανεβάσατε εντός Βουλής. Ηταν σημαντική στιγμή για εσάς, έτσι;

Πολύ σημαντική για μένα. Οι πολιτικοί με αντιμετώπισαν με σεβασμό.

Πώς ανέβηκε στη Βουλή;

Το προσπαθούσαμε πολύ καιρό. Το παίξαμε αρχικά στο θέατρο Αλκμήνη. Στέλναμε μέιλ στη Βουλή για να το πάμε εκεί. Μου άρεσε πολύ το κείμενο. Ενας πολιτικός-υπουργός που παραιτείται. Απάντηση δεν πήραμε ποτέ. Τέλειωσε στο Αλκμήνη, αλλά εγώ το είχα όνειρο να παιζόταν εντός Βουλής. Δεν είχε δοθεί ποτέ η αίθουσα. Με έτρωγε. Λέω θα πάω στον Πρόεδρο – τότε ήταν ο Βούτσης. Εστω να μου πουν εγγράφως όχι. Μίλησα και βρήκαμε λύση και τρόπο να ξεπεράσουμε τον σκόπελο μέσω του συλλόγου υπαλλήλων της Βουλής και μάλιστα την Παγκόσμια Ημέρα του Θεάτρου. Γυρίστηκε κιόλας από το Κανάλι της Βουλής. Δεν ήλθαν πολλοί βουλευτές, καμιά δεκαριά μόνον. Ηταν η ενέργεια του χώρου μοναδική. Απίστευτη αίσθηση.

Τους εκδικηθήκατε κιόλας;

Καθόλου. Στο θέατρο είχα περισσότερη οργή. Στη Βουλή δεν είχε νόημα αυτό. Είπαμε με τη σκηνοθέτρια, την Κωνσταντίνα Νικολαΐδη, να το πάμε πιο συναισθηματικά. Το αφτί των πολιτικών είναι δερμάτινο πια, έχουν ακούσει πολλά. Πήγαμε υπόγεια. Αγγιξε κάποιους πολύ έτσι. Ενας υπουργός, ας πούμε, μου το ‘πε.

Πολιτικά; Ασχολείστε;

Κομματικά όχι. Με ενδιαφέρει τι γίνεται. Θεωρώ τον εαυτό μου ενεργό πολίτη. Ούτε ενταγμένος είμαι. Το σχήμα Αριστερά – Δεξιά δεν ξέρω αν ισχύει, έχουν φύγει λίγο αυτοί οι όροι. Εχω δει πολλούς αριστερούς που είναι δεξιοί και αρκετούς δεξιούς που είναι αριστεροί.

Είστε και ένα σπίτι ηθοποιών. Εσείς, η Μπέσυ (Μάλφα) και τα δύο κορίτσια σας.

Ναι, ο γιος μόνο κάνει μαθηματικά.

Αγχώνεστε;

Πολύ. Δεν το δείχνω γιατί θεωρούν πως είμαι ήρεμος, έχουν αυτή την εικόνα. Είναι πολύ δύσκολα για τα νέα παιδιά. Οταν ξεκινούσα εγώ ήμασταν πολύ λιγότεροι. Λιγότερες σχολές. Αν έδινες οντισιόν είχες πολλές πιθανότητες να σε πάρουν.

Μα και τώρα δεν έχει πολλά θέατρα, και άρα πολλές ευκαιρίες;

Και; Σε πληρώνουν; Τότε υπήρχε σύμβαση, άδεια άσκησης. Είχε κανόνες.

Είστε από Πάτρα και Κεφαλονιά, έτσι;

Ναι.

Ηθοποιός πώς γίνατε;

Από αναβολή. Μου άρεσε το σινεμά και έβλεπα βέβαια και θέατρο. Δεν πέρασα στην Αρχιτεκτονική και ήθελα αναβολή από το στρατό. Γράφτηκα λοιπόν στη σχολή της Χατζίκου. Με κράτησαν στο επάγγελμα ο Πάνος Χατζηκουτσέλης, ο Γιώργος Χριστόπουλος, η Ευγενία Χατζίκου. Μου μάθανε τι είναι το θέατρο. Με μύησαν.