«Ο Μπέκετ καυτηριάζει τη λογική που γίνεται συνήθεια»

Με την επιθυμία να κρατήσουν ζωντανή τη φλόγα της θεατρικής πράξης σε αυτές τις τόσο δύσκολες στιγμές, ο Γιάννης Κακλέας με τους συνεργάτες του ετοιμάζουν την παράσταση «Περιμένοντας τον Γκοντό» και περιοδεύουν στη χώρα. Το αριστουργηματικό έργο του Σάμιουελ Μπέκετ, άλλωστε, μέσα στην αφοπλιστική του αλήθεια σχετικά με τη διαχρονική προσπάθεια του ανθρώπου να λύσει το αίνιγμα της ίδιας του της ύπαρξης, παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο. Ο Βλαδίμηρος και ο Εστραγκόν, οι δύο μοναχικοί χαρακτήρες, συναντιούνται στο ίδιο σημείο για άλλη μία φορά και οι ηθοποιοί Θανάσης Παπαγεωργίου, Σπύρος Παπαδόπουλος (στους δύο πρωταγωνιστικούς ρόλους), Αρης Σερβετάλης, Ορφέας Αυγουστίδης, Αρης Κακλέας και Αγγελική Τρομπούκη αναλαμβάνουν να χτίσουν αυτή την αιώνια αναμονή τους για τον Γκοντό αλλά και το έρημο σύμπαν τους. Ο Θανάσης Παπαγεωργίου μιλάει για όλα αυτά στο «Νσυν».

Πώς αντιμετωπίζετε τον ρόλο του Βλαδίμηρου, έναν ρόλο εμβληματικό πλέον μέσα στην παγκόσμια δραματουργία;

Η πρώτη μου σκέψη για τον Βλαδίμηρο ήταν ότι σε όλο το έργο συνομιλεί με τον εαυτό του. Σαν να σκέφτεται δυνατά. Ο Εστραγκόν είναι το alter ego του. Αν ο Βλαδίμηρος είναι ο διανοούμενος και αυτός που θέλει να πιστεύει ότι θα μπορούσαν να είναι αλλιώτικα και καλύτερα τα πράγματα, ο άλλος του εαυτός τον προσγειώνει συνέχεια επαναφέροντάς τον στην πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που δεν πείθει ότι το αύριο θα είναι καλύτερο, όπου το αδιέξοδο της ύπαρξης δεν αφήνει περιθώρια για ελπίδες, που έχει βία, που έχει πείνα, που ανήκει στον δυνατό. Υπάρχουν πολλές σκηνές όπου μοιάζει σαν να βάζει ερωτήματα στον εαυτό του, τα οποία απαντά ο ίδιος με το στόμα του Εστραγκόν.

Τι σημαίνει ότι σήμερα ειδικά ένας θίασος επιλέγει να ανεβάσει το «Περιμένοντας τον Γκοντό»;

Νομίζω πως ο Μπέκετ ανήκει σ’ εκείνους τους προφητικούς διανοούμενους που αγωνιώντας για το νόημα της ύπαρξης καταλήξανε από πολύ νέοι στο συμπέρασμα πως αυτό το ερώτημα θα βασανίζει πάντα τους ανθρώπους και πάντα θα μένει αναπάντητο. Σαν ένα σισύφειο βασανιστήριο. Ενας συνεχής κύκλος που ανοίγει και κλείνει για κάθε άνθρωπο, χωρίς να μαθαίνει σε τι ωφελεί αυτή η πορεία. Το ερώτημα παραμένει διαχρονικό, απασχολεί τον άνθρωπο από τότε που υπήρξε πάνω στη γη και, παρόλο που ξέρει ότι απάντηση δεν πρόκειται να πάρει, συνεχίζει και το θέτει στον εαυτό του βασανιστικά, προσπαθώντας να «ανακαλύψει» μιαν απάντηση για να απαλύνει το υπόλοιπο μαρτύριο της ζωής του.

Σ’ αυτήν τη συγκυρία της πανδημίας, η αιώνια αναμονή για τον Γκοντό αποκτάει νέο νόημα;

Πάντοτε ο άνθρωπος ζει μια πανδημία που δεν είναι ανάγκη να αφορά αναγκαστικά τη σωματική του υγεία. Ισως αυτός να είναι και ο λόγος που το έργο, όποτε παίζεται, κάνει επιτυχία. Πολλοί άνθρωποι, όταν τους ρωτάς πώς πέρασαν την περίοδο της καραντίνας, σου απαντούν ότι «για μένα δεν άλλαξαν και πολλά πράγματα, πέρα από τα πρακτικά, έτσι ζούσα και πριν, μόνο που δεν ήμουν έγκλειστος». Είναι εφιαλτικό να κάνεις τέτοιες διαπιστώσεις. Είναι τραγικό να ακούς τον άλλο να σου λέει έμμεσα ότι δεν κάνει τίποτα ουσιαστικό στη ζωή του, περιμένει το κλείσιμο του κύκλου του μην κάνοντας τίποτα.

Για εσάς, ποιος ή τι είναι τελικά ο αναμενόμενος Γκοντό;

Ανετα θα αφαιρούσα το δεύτερο μισό του τίτλου και θα άφηνα μόνο το «Περιμένοντας…». Ο Γκοντό είναι όλα: περιμένω να κερδίσω το λαχείο, να βρω τον καλό γαμπρό, να γίνω καλά, να περάσω στις Πανελλαδικές, να πάρω αύξηση και προαγωγή, να τελειώσει η καραντίνα, να πάω διακοπές, να μεγαλώσω, να εκδικηθώ… Και πίσω απ’ όλα αυτά, ένα τεράστιο «να φύγω». Προφανώς «από αυτό το βρωμερό σινάφι που μας έριξε η κακή μας η μοίρα», όπως λέει σε μια στιγμή ο Βλαδίμηρος.

Ποιο στοιχείο στο κείμενο του Μπέκετ έχει «γράψει» περισσότερο σ’ εσάς όσο περνούν τα χρόνια;

Η εφιαλτική ευστοχία του, που δεν υπάρχει μόνο στο «Περιμένοντας τον Γκοντό», αλλά κυριαρχεί σε όλα του τα έργα, θεατρικά και πεζά. Εστιάζοντας στην αναρχία της ύπαρξης, καυτηριάζει τη λογική με την οποία αναγκαζόμαστε να δικαιολογούμε τις πράξεις μας. Μια λογική που, όπως λέει, γίνεται συνήθεια, δηλαδή μια στείρα κατάσταση.

Πώς επιχειρείτε να ισορροπήσετε ανάμεσα στο τραγικό και το κωμικό του μπεκετικού έργου;

Δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα. Εχει προβλέψει ο Μπέκετ γι’ αυτό. Ο Βλαδίμηρος κι ο Εστραγκόν, μόλις δούνε τα ζόρικα, το ρίχνουν στην πλάκα. Αλλωστε το τραγικό περιέχει πάντοτε το κωμικό, αφού για κάθε τραγικό υπάρχει κάτι τραγικότερο. Ενδόμυχα το ξέρουμε όλοι μας. Αναμασάμε, για παρηγοριά, τη φράση «υπάρχουν και χειρότερα», κοιτάμε τους άλλους και τους κρίνουμε, ουσιαστικά βαριόμαστε περιμένοντας και βαδίζουμε ολοταχώς προς τα πίσω. Το χειρότερο απ’ όλα είναι πως νομίζουμε ότι, σε μας ειδικά, θα δοθεί η απάντηση και θεωρούμε τους εαυτούς μας προνομιούχους. Θα χρησιμοποιήσω πάλι μια φράση από το τέλος του έργου: «Κάποιος άλλος θα κοιτάει κι εμένα και θα λέει, κοιμάται, δεν ξέρει τίποτα, άσ’ τον στον μακάριο ύπνο του».