«Η επιστροφή {LF}των Γλυπτών είναι πράξη δικαιοσύνης και φιλίας»

Η ντέιμ Τζάνετ Σούζμαν, πρόεδρος της Βρετανικής Επιτροπής για την Επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα και επίτιμο μέλος της Royal Shakespeare Company, απευθύνει μέσω των «ΝΕΩΝ» νέα έκκληση για την επιστροφή των κειμηλίων ως πράξη που αντιστοιχεί στην αριστοτέλεια ιδέα περί δικαίου. Με αυτόν τον τρόπο παίρνει θέση στην πρόσφατη επανεκκίνηση που δόθηκε με τη δήλωση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη στα «ΝΕΑ – Σαββατοκύριακο» (20/7),
αλλά και τις παράλληλες τοποθετήσεις βρετανών βουλευτών.

«ἔοικε δὲ καὶ τὰς πόλεις συνέχειν ἡ φιλία, καὶ οἱ νομοθέται μᾶλλον περὶ αὐτὴν σπουδάζειν ἢ τὴν δικαιοσύνην (…) καὶ φίλων μὲν ὄντων οὐδὲν δεῖ δικαιοσύνης, δίκαιοι δ᾽ ὄντες προσδέονται φιλίας, καὶ τῶν δικαίων τὸ μάλιστα φιλικὸν εἶναι δοκεῖ». Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια, Βιβλίο 8ο, Κεφάλαιο 1ο

Ο ελληνικός λαός είναι φίλος με τον βρετανικό εδώ και πολλούς αιώνες – τόσο σε καλές περιόδους όσο και σε κακές. Τον Οκτώβριο του 1940, όταν ο Μουσολίνι επιχείρησε να καταλάβει στρατηγικές θέσεις της Ελλάδας, ο έλληνας πρωθυπουργός (μολονότι δεν ήταν δημοκρατικά εκλεγμένος) απάντησε «Οχι!» και η Ελλάδα έγινε η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που δεν συνθηκολόγησε με τους ιταλούς φασίστες και τους γερμανούς ναζί. Εμπνευσμένος από την ελληνική αντίσταση, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ είπε: «Στο εξής δεν θα λέμε ότι οι Ελληνες πολεμούν σαν ήρωες, αλλά ότι οι ήρωες πολεμούν σαν Ελληνες!».

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, όταν το Φόρεϊν Οφις ρωτήθηκε από τη Βουλή εάν θα εξέταζε το ενδεχόμενο να επιστρέψει τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα ως αντάλλαγμα για τη γενναιότητά της, διεξήγαγε μια μακρά διαβούλευση από την οποία προέκυψαν θετικές απαντήσεις από όλους τους εμπλεκομένους, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Βρετανικού Μουσείου. Το Μουσείο αναγνώρισε ότι «οι Ελληνες το θεωρούν (σ.σ.: τις ενέργειες του Ελγιν) λεηλασία της εθνικής τους κληρονομιάς υπό τουρκική τυραννία» και πως «το θέμα είναι ότι η Ακρόπολη των Αθηνών είναι το σπουδαιότερο εθνικό μνημείο της Ελλάδας και ότι τα κτίσματα στα οποία ανήκαν τα Μάρμαρα εξακολουθούν να στέκονται όρθια ή έχουν ξαναχτιστεί». Ωστόσο, ο αρμόδιος αξιωματούχος του βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών έκρινε ότι το θέμα θα έπρεπε να εξεταστεί περαιτέρω μετά το τέλος του πολέμου, όταν οι μεταφορές θα ήταν ασφαλέστερες και η επιστροφή των Γλυπτών «θα επισφράγιζε την αγγλοελληνική φιλία και συνεργασία με τρόπο που θα ικανοποιούσε περισσότερο το ελληνικό πατριωτικό αίσθημα».

Η μακρά φιλία αλλά και η θετική προδιάθεση πολλών στη Βρετανία απέναντι στην επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα είναι εμφανής στις δημόσιες δηλώσεις υποστήριξης αυτού του αιτήματος από πολλούς βρετανούς λογίους, συγγραφείς και διανοουμένους, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον λόρδο Βύρωνα. Η Βρετανική Επιτροπή για την Επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα συνεχίζει μια μακρά και έντιμη φιλελληνική παράδοση προσπαθώντας να ενθαρρύνει την αριστοτέλεια ιδέα περί μιας δίκαιης και φιλικής πράξης. Ναι, η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Αθήνα θα ήταν ακριβώς μια τέτοια πράξη. Ηρθε η ώρα.