Τέχνη, σκάκι και καλές επανεκδόσεις

«Η τέχνη δεν θα μπορούσε να υπάρχει χωρίς κριτική» ακούμε στην ταινία «Διαρρήκτης υψηλής τέχνης» («The Burnt Orange Heresy», 2019, Αγγλία / Ιταλία), όμως ο κριτικός Τέχνης που το λέει (Κλες Μπανγκ) – και που πιθανόν να έχει δίκιο -, παρότι καλλιεργημένος και με γνώσεις, παρά τον όμορφο τρόπο με τον οποίο έχει μάθει να εκφράζεται και παρά τη δημοφιλία του, δεν ενδιαφέρεται τελικά και τόσο για την αξία της κριτικής. Είναι άνθρωπος κι αυτός με αδυναμίες (τα χάπια μία εξ αυτών) και -όπως όλοι – τα συμπλέγματά του. Δεν έγινε ποτέ καλλιτέχνης γιατί ο καθηγητής του τού είχε πει ότι μιλάει καλύτερα για τέχνη από το να παράγει τέχνη και είναι άσος στην απάτη και στο ψέμα. Οπότε όταν του δίδεται η ευκαιρία να πάρει συνέντευξη από έναν διάσημο ζωγράφο που έχει εξαφανιστεί από προσώπου γης (ο Ντόναλντ Σάδερλαντ με μια πινελιά τρέλας όπως πάντα), η ίδια η συνέντευξη ελάχιστα θα τον απασχολήσει. Αλλού βρίσκονται τα λεφτά και σε αυτό το σημείο εστιάζει η πλοκή της παράξενης αυτής ταινίας μυστηρίου του Τζουζέπε Καποτόντι, η οποία γυρίστηκε σε πανέμορφα σημεία της Ιταλίας (κυρίως στη λίμνη Κόμο) που ταιριάζουν στην όλη ατμόσφαιρα. Το φιλμ έχει σασπένς και εξαιρετικούς διαλόγους ανάμεσα στους τέσσερις βασικούς χαρακτήρες του: οι άλλοι δύο είναι ο Μικ Τζάγκερ σε ρόλο εκκεντρικού συλλέκτη έργων τέχνης και η Ελίζαμπεθ Ντεμπίκι ως «απαραίτητη» γυναίκα της ιστορίας αλλά όχι ακριβώς «μοιραία» με την έννοια που συνήθως ορίζει τις γυναίκες σε τέτοιου τύπου ιστορίες. Ολοι πάντως οι ήρωες φορούν μάσκες και το βγάλσιμο αυτών των μασκών είναι που πυροδοτεί το ενδιαφέρον μας. Μέχρι την τελευταία σκηνή, δεν χάνεται ποτέ.

Βαθμολογία: 8

Σκάκι και σινεμά δεν συνδέονται συχνά, όμως o συνδυασμός τους καμιά φορά μπορεί να έχει ικανοποιητικά αποτελέσματα – αν θυμηθούμε ταινίες όπως η «Σκακιστική νουβέλα», το «Αναζητώντας τον Μπόμπι Φίσερ» ή το βραβευμένο με Οσκαρ καλύτερης διεθνούς ταινίας ελβετικό φιλμ «Eπικίνδυνες κινήσεις» (1983). Στο «Ρουά ματ» («Fahim», Γαλλία, 2019) του Πιερ-Φρανσουά Μαρτέν-Λαβάλ είναι η σχέση δασκάλου – μαθητή που σαφώς κινεί τα νήματα της ιστορίας, με τον ογκώδη Ζεράρ Ντεπαρντιέ «καθοδηγητή» του μικρού Φαχίμ (Ασάντ Αχμέντ), ο οποίος μαζί με τον πατέρα του αναζητεί καλύτερη τύχη στο Παρίσι όπου κατέληξαν έχοντας αναχωρήσει από την πατρίδα τους, το Μπανγκλαντές. Η ωριμότητα του παιδιού, η αυτοπεποίθησή του στο σκάκι, μα και η πολύτιμη χειρ βοηθείας του μονίμως κακόκεφου πλην κρυφά (και βαθιά) συναισθηματικού δασκάλου, μπορούν να οδηγήσουν τον Φαχίμ πολύ ψηλά. Ολα αυτά μέσα σε ένα περιποιημένο «πακέτο» προβλέψιμης εξέλιξης, αγαστών μηνυμάτων ανθρωπιάς, συγκινητικών σκηνών και συμπαθητικών ερμηνειών (το σενάριο είναι βασισμένο σε αληθινή ιστορία).

Βαθμολογία: 7

Ακόμα μια ταινία με θέμα τον θρυλικό παράνομο της Αυστραλίας του 19ου αιώνα Νεντ Κέλι (ο Τζορτζ Μακ Κέι του «1917»), ρόλο που κράτησε ο Μικ Τζάγκερ στη δεκαετία του 1970 και ο Χιθ Λέτζερ το 2003. Στο «Νεντ Κέλι, ο Νο 1 καταζητούμενος» («True history of Ned Kelly», Αυστραλία / Αγγλία / Γαλλία, 2019) του Τζάστιν Κερζέλ (σκηνοθέτης του εξαιρετικού «Μάκβεθ» με τον Μάικλ Φασμπέντερ) έμφαση δίνεται στη βάναυση δράση της συμμορίας του Κέλι μα και στα σκληρά παιδικά χρόνια του (που είναι και το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ταινίας). Ο Κέλι μεγάλωσε μέσα σε πρωτόγονες συνθήκες στην αυστραλέζικη έρημο, όπου και όταν η ανθρώπινη ζωή δεν είχε καμία απολύτως αξία – μια κατάσταση που πολύ σύντομα πέρασε στις φλέβες του. Ενας από τους μέντορές του, ένας «άλλος» πατέρας του, υπήρξε ο βετεράνος ληστής και δολοφόνος Χάρι Πάουερ, ο οποίος έχει τη μορφή ενός πραγματικά αγνώριστου Ράσελ Κρόου που όσο μεγαλώνει τόσο μοιάζει με τον Νικ Νόλτε σε φωνή και σε όγκο. Σε γενικές γραμμές μια αποθέωση της ανεξέλεγκτης βίας που απεικονίζεται ακόμα πιο ωμά σε σχέση με τις προηγούμενες ταινίες, οι οποίες οφείλω να ομολογήσω ότι μου έφτασαν και μου περίσσεψαν επί του όλου θέματος.

Βαθμολογία: 5

Κινηματογραφική διασκευή του θεατρικού έργου του Ζορζ Φεϊντό (το οποίο έχει ανέβει με επιτυχία στη χώρα μας όπου ο Φεϊντό είναι εξαιρετικά αγαπητός), η κωμωδία «Πουλιά στον αέρα» («Le dindon», Γαλλία, 2019) είναι ένα ευχάριστο ερωτικό γαϊτανάκι γεμάτο ευτράπελα και καταστάσεις που διαρκώς ανατρέπονται. Οι Ντάνι Μπουν και Γκιγιόμ Γκαλιέν υποδύονται τους άντρες που θα μπλέξουν ανάμεσα σε πολλά φουστάνια (σε σημείο απελπισίας), φτιάχνοντας έτσι ένα χαριτωμένο ντουέτο το οποίο ξεχνιέται αμέσως μετά τη θέαση.

Βαθμολογία: 5