«Ντρέπομαι για λογαριασμό τους»

Η συμφορά ξεκίνησε με την τηλεόραση και ολοκληρώθηκε με το Διαδίκτυο. Ο καθημερινός, μέσος άνθρωπος, όπως είμαστε οι περισσότεροί μας, να αισθάνεται πως έχει λόγο και σχεδόν μπορεί να πρωταγωνιστήσει σε σχέση με περιστατικά που κατά βάθος του είναι ξένα και αδιάφορα, έχουν δημιουργηθεί και εξελίσσονται ερήμην του. Ο άνθρωπος, που, αν και βαθύς γνώστης του τι συνέβαινε, αισθανόταν πως προορίζεται να μείνει για πάντα αμέτοχος επειδή από γεννησιμιού του οι εντελώς ιδιαίτερες συνθήκες της προσωπικής του ζωής τον μετέβαλαν σε ένα έντρομο και περιδεές ον, ανήκει ως είδος πια στο παρελθόν. Ισως να πρόκειται και για κάτι ευχάριστο, αν μαζί με αυτό το είδος του ανθρώπου δεν εξέλιπε και ένας χώρος που αναπόφευκτα τη συνδυασμένη μαζί του έλλειψη κοινωνικότητας την αντικαθιστούσε η προοπτική για την κατάκτηση μιας ελευθερίας ανεξαγόραστα εσωστρεφούς.

Σήμερα πια μπορείς να διεκδικείς μια μορφή κοινωνικής ελευθερίας και καταξίωσης χωρίς ελάχιστα να ανταποκρίνονται ή να πληρούν τις προϋποθέσεις μιας στοιχειώδους προετοιμασίας ή ανησυχίας. Μπορεί να αισθάνεσαι το κέντρο του κόσμου απλά και μόνο γιατί, όπως εκατομμύρια άλλοι, πληροφορείσαι τι συμβαίνει και επιπλέον αυτή την άκοπη πρόσβαση στην πληροφορία – την πληθωρική, την ποικίλη, την ακατάπαυστα ανανεούμενη – να τη θεωρείς ταυτόσημη με την ύπαρξη μιας αδιάβλητης γνώμης, που έχεις μάλιστα επιτακτική υποχρέωση να την εκφράζεις. Αποτέλεσμα, ενώ στην πραγματικότητα γελοιοποιήσαι, να θεωρείς πως απλά χρησιμοποιείς μια δημοσιότητα που έχει εξελιχθεί σε δικαίωμά σου.

Διαφορετικά πώς θα έφτανε να πει μια γυναίκα που υπήρξε μάρτυρας μιας ληστείας τριών σταθμευμένων ΙΧ σ’ έναν δρόμο της Θεσσαλονίκης «Ντρέπομαι για λογαρισμό τους» – εννοούσε τους ληστές. Το να αποδίδεις στον εαυτό σου μια τόσο σημαντική ιδιότητα, ότι μετράει δηλαδή το τι αισθάνεσαι ώστε θα ήταν ικανό, σε περίπτωση που γινόταν γνωστό, να μετατρέψει ή μάλλον να εμποδίσει την εκδήλωση μιας καταδικαστέας συμπεριφοράς, αποκαλύπτει μιας βαρύτατης μορφής εσωτερική ασυναρτησία που δεν αφορά ένα μεμονωμένο άτομο αλλά μια ευρεία κοινωνική συγκρότηση. Τι νόημα έχει να λέγεται κάτι τόσο βαρύγδουπο όπως «Ντρέπομαι για λογαριασμό τους», όταν ακόμη και επαναλαμβανόμενο σε όλους τους τόνους, και μάλιστα με πολύ περισσότερες φωνές να το εκβάλλουν, δεν θα συνιστούσε καμιά ουσιαστική κύρωση για όσους προκάλεσαν τη διατύπωση της επίμαχης φράσης.

Με τη δημοσιότητα πλέον να μπορεί να εγκολπωθεί ή να την εκολπωθεί ο οποιοσδήποτε, το μόνο που επιτυγχάνεται σε σχέση με ό,τι λέγεται «ανάληψη ευθύνης» είναι, σε όποιον βαθμό αναλογεί στον καθένα αναφορικά με ό,τι συμβαίνει γύρω του, να νομιμοποιείται ένας ρητορικός χαρακτήρας πολύ πιο επικίνδυνος, ακόμη και αν συγκριθεί με τη συνειδητή απόσειση οποιασδήποτε ευθύνης.