Παντοδύναμος πλέον ο Βούτσιτς

Για μία «ιστορική νίκη» έκανε λόγο ο πρόεδρος της Σερβίας και αρχηγός του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS), Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Και πράγματι, το κόμμα του θριάμβευσε στις βουλευτικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν προχθές στη χώρα, τις πρώτες που διεξάγονται στην Ευρώπη από όταν ενέσκηψε η πανδημία: εξασφάλισε ένα 62,6% των ψήφων και 191 έδρες σε σύνολο 250 στο σερβικό Κοινοβούλιο, έναντι 131 που διέθετε στο απερχόμενο σώμα. Το επόμενο Κοινοβούλιο δεν θα έχει όμως σχεδόν κανέναν αντιπολιτευόμενο βουλευτή – και αυτό, όπως σημειώνει η Le Monde, επιβεβαιώνει την ανησυχητική δημοκρατική οπισθοδρόμηση σε αυτή την υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα των Βαλκανίων.

Αυτήν ακριβώς την οπισθοδρόμηση, και δη τον έλεγχο που ασκεί ο Βούτσιτς στα ΜΜΕ, είχε θελήσει να καταγγείλει ένα μεγάλο κομμάτι της αντιπολίτευσης καλώντας τους υποστηρικτές της να μποϊκοτάρουν τις εκλογές. Εκ των υστέρων, οι εκπρόσωποί της δήλωσαν δικαιωμένοι: σύμφωνα με το κυβερνών κόμμα η συμμετοχή ανήλθε στο 50,2%, ανεπίσημα στοιχεία ΜΚΟ ωστόσο την τοποθετούν στο 47,7%, έναντι 56,1% στις εκλογές του 2016. Ρόλο ωστόσο μπορεί να έπαιξε και ο φόβος των πολιτών για τον κορωνοϊό, παρότι η χώρα, που μετρά επισήμως 262 νεκρούς και 13.000 κρούσματα, έχει πλέον άρει όλα τα περιοριστικά μέτρα και ο Βούτσιτς κέρδισε γενικά πόντους για τη διαχείριση της πανδημίας.

Σε κάθε περίπτωση, το εκλογικό αποτέλεσμα τον καθιστά σχεδόν παντοδύναμο: δεύτερο, με 10,9% και 32 έδρες, ήρθε το Σοσιαλιστικό Κόμμα του υπουργού Εξωτερικών, Ιβιτσα Ντάτσιτς, το οποίο συγκυβερνά από το 2012 με το SNS· και αν εξαιρέσει κανείς τα μειονοτικά κόμματα Ούγγρων, Αλβανών και Βοσνίων, για τα οποία δεν ισχύει όριο εισόδου στη Βουλή, το μόνο κόμμα της αντιπολίτευσης που θα βρίσκεται στο επόμενο Κοινοβούλιο είναι η Σερβική Πατριωτική Ενωση (SPAS) του πρώην υδατοσφαιριστή Αλεξάνταρ Σάπιτς: απέσπασε ένα 4,2% των ψήφων και κάπου 12 έδρες.

Ο Βούτσιτς, που εξελέγη πρωθυπουργός το 2014, κατόπιν πρόεδρος το 2017, είναι ένας πρώην εθνικιστής που υπήρξε μεταξύ άλλων υπουργός πληροφόρησης του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς προτού πραγματοποιήσει μία θεαματική φιλοευρωπαϊκή στροφή τη δεκαετία του 2000. Παρότι διαβεβαιώνει πως επιθυμεί την ένταξη της χώρας του στην ΕΕ, φροντίζει ιδιαιτέρως τις σχέσεις του με τη Ρωσία του Πούτιν, την Κίνα του Σι και την Ουγγαρία του Ορμπαν. Βάσει του σερβικού Συντάγματος, βέβαια, ο ρόλος του προέδρου είναι θεωρητικά περιορισμένος: στην πραγματικότητα, όμως, ο Βούτσιτς ελέγχει όλα τα γρανάζια της εξουσίας. Παραμένει πάντως δημοφιλής χάρη στην εικόνα του «υπερασπιστή των σερβικών συμφερόντων» που καλλιεργεί και ένα πανεθνικό πελατειακό σύστημα.

Πώς θα χρησιμοποιήσει άραγε τη νέα του δύναμη; Το πρώτο τεστ θα είναι η διαχείριση του θέματος του Κοσόβου, τη 12ετή ανεξαρτησία του οποίου το Βελιγράδι αρνείται πάντα να αναγνωρίσει. Εδώ και μερικούς μήνες, η αμερικανική διπλωματία καταβάλλει εντατικές προσπάθειες να βρει μία λύση, την πατρότητα της οποίας θα μπορούσε κατόπιν να διεκδικήσει ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο ειδικός απεσταλμένος του αμερικανού προέδρου για τη Σερβία και το Κόσοβο, Ρίτσαρντ Γκρένελ, έχει προαναγγείλει μία συνάντηση κορυφής με τη συμμετοχή και των δύο πλευρών το ερχόμενο Σάββατο στον Λευκό Οίκο.