Ο Σολτς απέναντι στον λαϊκισμό

Η είδηση από τη Γερμανία έφτασε μέχρι τα ελληνικά κεντροαριστερά πηγαδάκια: σύμφωνα με την «Die Zeit», η ηγεσία του SPD φέρεται έτοιμη να προτείνει τον Ολαφ Σολτς ως υποψήφιο του κόμματος για την καγκελαρία στις εκλογές του 2021. Η επιλογή του Σολτς, εφόσον επιβεβαιωθεί το φθινόπωρο, ίσως μοιάζει με έκπληξη σε όσους παρακολουθούν την πορεία των γερμανών σοσιαλδημοκρατών τα τελευταία χρόνια. Στο SPD θεώρησαν πως το κόμμα πλήρωσε ακριβά τη συγκυβέρνηση με το CDU της Ανγκελα Μέρκελ. Η δημοσκοπική κατρακύλα και τα κακά αποτελέσματα σε τοπικό επίπεδο έφεραν αλλαγή ηγεσίας τον περασμένο Δεκέμβριο – το δίδυμο που εξελέγη στην ηγεσία του SPD, ο Νόρμπερτ Βάλτερ-Μπόργιανς και η Σάσκια Εσκεν, είχαν τη στήριξη του Κέβιν Κιούνερτ, επικεφαλής της νεολαίας και επικριτή της συμμετοχής, για ακόμα μια φορά, σε κυβέρνηση συνεργασίας με τον παραδοσιακό αντίπαλο. Ο Σολτς, από την άλλη, είναι τσάρος της γερμανικής οικονομίας και αντικαγκελάριος από το 2018. Μετριοπαθής και «ρεαλιστής», για τους εσωκομματικούς του αντιπάλους συμβόλιζε ακριβώς τους λόγους που το SPD έχασε μέσα σε λίγα χρόνια την αίγλη του.

ΟΙ ΗΜΕΡΕΣ ΤΟΥ LOCKDOWN. Και ύστερα ήρθε η πανδημία: η σωστή διαχείριση του lockdown ανέβασε τα ποσοστά δημοφιλίας της Μέρκελ. Και μαζί, όλων εκείνων που διαχειρίστηκαν την κατάσταση, μεταξύ τους και του Σολτς. Το SPD είδε τα ποσοστά του, για πρώτη φορά εδώ και καιρό, να σημειώνουν μικρή άνοδο. Η Μέρκελ συναίνεσε στη δαπανηρή πρόταση του αντικαγκελάριου για την ενίσχυση της γερμανικής τοπικής αυτοδιοίκησης, που σήκωσε στην πλάτη της ένα μεγάλο κομμάτι του επιχειρησιακού σχεδιασμού απέναντι στον κορωνοϊό. Και μαζί, συμφώνησαν στην ψηφιακή αναμόρφωση του κράτους, με στόχο τη διευκόλυνση των πολιτών. Ξαφνικά, ο Σολτς από βαρίδι έγινε asset – μέχρι και ο Κιούνερτ φέρεται πλέον έτοιμος να στηρίξει μια ενδεχόμενη υποψηφιότητά του για την καγκελαρία.

Η αλλαγή στην τακτική του SPD έρχεται να επιβεβαιώσει την τάση που εμφανίζει η Κεντροαριστερά και ο ευρύτερος προοδευτικός πόλος μετά την επέλαση του κορωνοϊού. Οι Δημοκρατικοί επέλεξαν έναν πολιτικό της κεντρώας τάσης για αντίπαλο του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, μετά τα όσα συνέβησαν στις ΗΠΑ, κοντράρει στα ίσα τον νυν πρόεδρο. Στη Βρετανία, ο επίσης μετριοπαθής Κιρ Στάρμερ στριμώχνει τον Μπόρις Τζόνσον σε κάθε κοινοβουλευτικό έλεγχο και, πριν από λίγες μέρες, κέρδισε τον τίτλο του πιο δημοφιλούς ηγέτη της αντιπολίτευσης μετά τον Τόνι Μπλερ. Τόσο στις ΗΠΑ όσο και στη Βρετανία, απέναντι στον λαϊκισμό προτάσσουν τον προοδευτικό ρεαλισμό. Οι επιλογές των προσώπων, δε, έχουν τέτοια χαρακτηριστικά που δεν οξύνουν τα κοινωνικά πνεύματα, δεν τονίζουν διλήμματα του τύπου «εμείς ή αυτοί», σημειώνοντας μικρές επιτυχίες. Η οσμή αυτών των επιτυχιών έφτασε έως τη Γερμανία, έφτασε ίσως μέχρι και στην Ελλάδα.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ. Η διάθεση του Αλέξη Τσίπρα να συζητά δημοσίως για τη μετεξέλιξη του ΣΥΡΙΖΑ και τη στροφή του «στην καρδιά της δημοκρατικής παράταξης» θα μπορούσε να είναι μια παρόμοια στροφή στον προοδευτικό ρεαλισμό. Το πραγματικό πρόβλημα, στην ελληνική περίπτωση, είναι ότι το κόμμα που την επιχειρεί δεν είναι ο παραδοσιακός εκφραστής του χώρου -τέτοιο υπάρχει ήδη. Ο ΣΥΡΙΖΑ φτάνει εκεί από ανάγκη, με δυσκολίες και αναχώματα: όταν τα κεντροαριστερά και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα έχαναν την εξουσία λόγω του τρόπου διαχείρισης της κρίσης, ο ΣΥΡΙΖΑ κάλπαζε στο άρμα των αντιμνημονίων. Συναντήθηκαν όταν εκείνα έκαναν στροφή σε λύσεις όπως οι δικές του – στην περίπτωση του Τζέρεμι Κόρμπιν τις πλήρωσαν ακριβά, ενώ σ’ αυτήν του Πέδρο Σάντσεθ η ασυμβατότητα PSOE και Podemos δημιουργεί διαρκή προβλήματα στη συγκυβέρνηση.

Αν ακόμα και το SPD γυρίσει σελίδα με την επιλογή Σολτς, τότε η μόδα του αριστερού λαϊκισμού μάλλον έχει κλείσει τον κύκλο της. Γι’ αυτό οι σοσιαλδημοκράτες πρέπει να ευχαριστούν και τον Covid-19 – εκεί που έψαχναν τρόπο να επανέλθουν, τους έδειξε τον δρόμο. Και, σε όποιες περιπτώσεις προσπάθησαν να τους μιμηθούν, δεν δείχνουν να τα έχουν καταφέρει.