Οι προτάσεις Πικραμμένου {LF}για τη Δικαιοσύνη

Οι προτάσεις του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης κ. Πικραμμένου για τη Δικαιοσύνη έχουν έναν «πυρήνα ορθότητας», αλλά είναι ταυτόχρονα και παράδοξες από θεσμική και συνταγματική άποψη. Και εξηγούμαι:

1 «Δικαστές επί θητεία και προαγωγές». Αυτή είναι η πλέον «επικίνδυνη» άποψη, γιατί ο θεσμός της Δικαιοσύνης δεν έχει καμία σχέση με εταιρικές οντότητες (με απλά λόγια η Δικαιοσύνη δεν είναι ανώνυμη εταιρεία). Επομένως αν οι δικαστές στερηθούν της ισοβιότητάς τους, την οποία προβλέπει το άρθρο 88 του Συντάγματος, τότε θα είναι ακόμη πιο ευάλωτοι σε παρεμβάσεις της επιχειρηματικής ή πολιτικής εξουσίας και θα προάγονται μόνο οι «αρεστοί». Και όλα αυτά θυμίζουν τη φιλοσοφία του Τζέρεμι Μπένθαμ για την ιδιωτικοποίηση της Δικαιοσύνης.

2 «Επιθεώρηση των Δικαστών και μεταθέσεις». Ωστόσο έχει δίκαιο ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, όταν σημειώνει ότι η επιθεώρηση των Δικαστών δεν είναι ουσιαστική. Κακά τα ψέματα! Σπανίως σήμερα ελέγχεται ένας ανακριτής όταν παραβιάζει συστηματικά και αυθαίρετα τα χρονικά όρια αποπεράτωσης της τακτικής ανάκρισης (άρθρο 248 ΚΠΔ) ή όταν ένας δικαστής εκδίδει καθυστερημένα και απαράδεκτα μια απόφαση – στα αστικά δικαστήρια – μετά από 15 μήνες!

Επομένως είναι σίγουρο ότι ο θεσμός της επιθεώρησης πρέπει να αλλάξει ριζικά. Και κυρίως είναι απαραίτητο να μην παραμένει ένας δικαστικός λειτουργός για πολλά χρόνια στην ίδια περιφέρεια, κάτι που πολύ κακώς γίνεται σήμερα, γιατί τότε δημιουργεί επικίνδυνους «δεσμούς επαφής» με τους δικηγόρους, τους επιχειρηματίες κ.λπ.!

3 «Βραδύτητα στην απονομή της Δικαιοσύνης». Αυτό είναι ένα κομβικό σημείο, το οποίο όμως θίγει ατελώς ο κ. Πικραμμένος. Υπενθυμίζω, ενδεικτικά, ότι η περίφημη υπόθεση του Βατοπεδίου εκκαθαρίστηκε σε πρώτο βαθμό ύστερα από 10 ολόκληρα χρόνια! Και το εκρηκτικό ερώτημα είναι το εξής: Πόσο ένας μάρτυρας λ.χ. ο οποίος θα καταθέσει ύστερα από 7 χρόνια από τη διάπραξη ενός εγκλήματος μπορεί να είναι αξιόπιστος (ή να θυμάται τι πραγματικά έγινε);

Κατά συνέπεια – ιδίως στην ποινική Δικαιοσύνη – είναι απαραίτητο να προωθηθεί ολόπλευρα ο θεσμός του «συμβιβασμού» (plea bargaining), ο οποίος εφαρμόζεται στην Ιταλία, την Ισπανία κ.λπ. H αρχή έγινε με την πρόβλεψη για την «ποινική διαπραγμάτευση», την οποία ορθά εισήγαγε ο νέος ΚΠΔ ( αλλά αφορά περιορισμένα μόνο τη συμφωνία μεταξύ Εισαγγελέα και κατηγορουμένου για την επιβλητέα ποινή).

4 «Αθλιες συνθήκες των φυλακών». Τέλος, ένα άλλο πρόβλημα είναι και οι πολλές «προφυλακίσεις» που επιβάλλονται.

Ομως το μέγεθος τούτο οδηγεί στη ραγδαία αύξηση του πληθυσμού των φυλακών και στις άθλιες συνθήκες που επικρατούν σε αυτές, ένεκα των οποίων υποχρεώθηκε η Ελλάδα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να καταβάλει 2.500.000 ευρώ (μόνο για τα έτη 2017 – 2019)!

Το συμπέρασμα; Με αποσπασματικές προτάσεις δεν λύνονται τα προβλήματα και κυρίως η Δικαιοσύνη δεν είναι δυνατό να προσεγγίζεται σαν να είναι «ανώνυμη εταιρεία»!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ